Điều đáng lo ngại là không chỉ người hút thuốc bị ảnh hưởng mà hàng triệu người không hút vẫn phải chịu tác động từ khói thuốc thụ động. Với học sinh - lứa tuổi đang phát triển cả về thể chất và trí tuệ – những tác động này càng trở nên nguy hiểm.
Phòng chống tác hại của thuốc lá không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành Y tế hay Giáo dục mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Đối với học sinh, việc nói không với thuốc lá ngay từ lần đầu tiên chính là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe và tương lai của chính mình.
Từ quan điểm trên, tại Trường THCS Quang Vinh (Quan Triều, Thái Nguyên), hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá không dừng lại ở chương trình phát thanh do học sinh thực hiện mà triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Nhà trường xây dựng kế hoạch tuyên truyền cụ thể, lồng ghép nội dung giáo dục vào các môn học và hoạt động trải nghiệm, tạo sự gắn kết giữa kiến thức và thực tiễn.
Tương tự, tại Hải Phòng, nói không với thuốc lá không chỉ là một khẩu hiệu, mà trở thành hành động tự giác của mỗi học sinh trong hành trình xây dựng môi trường học đường văn minh, an toàn và phát triển bền vững.
Còn tại Mường Nhé (Điện Biên), môi trường không khói thuốc dần trở thành chuẩn mực – một nếp sống được vun đắp từ chính ý thức và trách nhiệm của mỗi thành viên trong trường.
Trong bối cảnh các loại thuốc lá mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử, có nguy cơ xâm nhập học đường, việc chủ động xây dựng môi trường không khói thuốc tại Trường PTDTNT THPT Mường Nhé càng trở nên ý nghĩa.
Không dừng lại ở việc ngăn chặn, nhà trường còn phối hợp với bộ phận y tế để tư vấn, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá cho những trường hợp có nhu cầu. Các tài liệu hướng dẫn, hoạt động truyền thông được triển khai thường xuyên, góp phần giúp người hút thuốc từng bước thay đổi hành vi.
Cùng với đó, vai trò của các tổ chức đoàn thể được phát huy rõ nét. Đoàn Thanh niên tổ chức tuyên truyền trong các buổi chào cờ, sinh hoạt ngoại khóa; giáo viên chủ nhiệm theo sát học sinh; bộ phận y tế giám sát, tham mưu… Tất cả tạo thành mạng lưới đồng bộ, giúp phong trào không khói thuốc lan tỏa sâu rộng trong toàn trường.
Từ những chuyển biến trong nhận thức và hành động, “không khói thuốc” đang dần trở thành một phần trong nếp sống của thầy và trò nơi đây. Khi việc không hút thuốc trở thành điều tự nhiên, khi mỗi học sinh biết nhắc nhở nhau giữ gìn môi trường chung, thì mục tiêu xây dựng một không gian học đường an toàn, lành mạnh từng bước được hiện thực hóa.
Từ thực tiễn triển khai, đại diện Trường THCS và THPT Bình Trung (xã Nghĩa Tá, tỉnh Thái Nguyên) cho rằng, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường – gia đình – xã hội. Đặc biệt, vai trò của chính quyền địa phương, lực lượng công an và y tế cơ sở trong việc tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức rất quan trọng.
Ngoài ra, việc hỗ trợ kinh phí, tài liệu truyền thông và tổ chức các hoạt động sáng tạo cũng được xem là yếu tố giúp duy trì hiệu quả lâu dài.
“Chúng tôi mong muốn việc xây dựng môi trường không khói thuốc không chỉ dừng lại trong phạm vi nhà trường, mà trở thành ý thức chung của cộng đồng”, Hiệu trưởng Vũ Đức Mẫn nhấn mạnh.
Có thể thấy khi có sự quyết tâm từ quản lý, sáng tạo trong cách làm và tham gia tích cực của học sinh, việc xây dựng mô hình “trường học không khói thuốc” sẽ góp phần tạo “vành đai bảo vệ” cho thế hệ trẻ trước tác hại của thuốc lá.
