Thuốc lá điện tử đang len lỏi vào học đường với nhiều hình thức tinh vi, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với nhà trường: chuyển từ kiểm soát sang phòng ngừa, chủ động trang bị kỹ năng để học sinh tự bảo vệ mình.
Nguy cơ “ẩn mình”
Ông Lưu Hồng Phong, Hiệu trưởng Trường THCS Lam Sơn (phường Bình Phú, TPHCM), cho rằng, xây dựng môi trường học đường không khói thuốc cần bắt đầu từ giải pháp căn cơ. Theo đó, trọng tâm không nằm ở các biện pháp quản lý bên ngoài mà ở việc trang bị cho học sinh nhận thức đúng đắn và bản lĩnh để chủ động nói “không” ngay từ những lời rủ rê ban đầu.
Thuốc lá điện tử không chỉ là sản phẩm mới mà còn là nguy cơ “ẩn mình” dưới nhiều lớp vỏ tinh vi. Các thiết bị được thiết kế nhỏ gọn, hiện đại, thậm chí ngụy trang như những vật dụng quen thuộc của học sinh. Không còn mùi đặc trưng hay dấu hiệu rõ ràng như thuốc lá truyền thống, điều này khiến phụ huynh và giáo viên dễ chủ quan, trong khi học sinh lại ngộ nhận đây là sản phẩm vô hại.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Tấn Tài, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Quang Khải (phường Hòa Bình, TPHCM), nhận định mối nguy không chỉ đến từ hình thức mà còn nằm ở tác động âm thầm đến tâm lý lứa tuổi học sinh.
Thuốc lá điện tử không xâm nhập bằng sự cưỡng ép mà len lỏi qua sự tò mò, cảm giác mới lạ và những lời rủ rê tưởng chừng vô hại trong môi trường bạn bè. “Không ít học sinh chưa nhận thức đầy đủ rằng mình đang tiếp cận một chất có khả năng gây nghiện, mà chỉ xem đó là trải nghiệm thử cho biết. Chính sự thiếu hiểu biết ban đầu này lại là điểm khởi phát của nhiều hệ lụy về sau”, ông Tài cho hay.
Phòng ngừa bền vững
Trong công tác phòng, chống thuốc lá điếu và thuốc lá điện tử xâm nhập môi trường học đường, các nhà trường không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn chủ động nhận diện, phòng ngừa các yếu tố tiêu cực tác động đến học sinh.
Ông Lưu Hồng Phong nhấn mạnh, điều đáng lo ngại nhất của thuốc lá điện tử không chỉ nằm ở tác hại mà còn ở việc học sinh không nhận thức được mình đang đối diện với nguy cơ. Vì vậy, giáo dục từ bên trong chính là yếu tố then chốt.
“Cùng với đổi mới nội dung, phương thức quản lý cũng được chuyển sang phòng ngừa chủ động, tăng cường phối hợp giữa nhà trường và gia đình. Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò nòng cốt trong phát hiện sớm, phụ huynh là lực lượng đồng hành. Cốt lõi là chuyển từ “xử lý vi phạm” sang “can thiệp sớm”, giúp học sinh điều chỉnh hành vi theo hướng tích cực, bền vững”, ông Phong thông tin.
Thực tiễn cho thấy, mô hình “Trường học không thuốc lá” đã góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn. Tuy nhiên, trước những biến tướng của thuốc lá thế hệ mới, cách tiếp cận cần được điều chỉnh theo hướng thực chất hơn. Không chỉ dừng lại ở quy định “không hút thuốc”, các trường học cần mở rộng phạm vi quản lý đối với tất cả hành vi liên quan đến thuốc lá điện tử.
Tại Trường THPT Trần Quang Khải, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá được triển khai theo hướng tích hợp, gắn với sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống và kế hoạch giảng dạy. Qua đó, học sinh từng bước nhận diện rõ bản chất vấn đề, hình thành ý thức tự điều chỉnh hành vi.
