Thực tế điều trị cho thấy, nếu chủ quan, chậm thăm khám và phòng ngừa không đầy đủ, cúm mùa có thể gây biến chứng nặng, đe dọa sức khỏe cộng đồng và tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế.
Bệnh truyền nhiễm không đơn giản
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm, chủ yếu là cúm A và cúm B, lây truyền từ người sang người qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm virus. Đáng lưu ý, virus cúm có khả năng biến đổi liên tục, khiến miễn dịch tự nhiên hoặc miễn dịch sau tiêm phòng không duy trì lâu dài. Đây là lý do cúm mùa có thể xuất hiện hằng năm và hình thành các đợt dịch với quy mô khác nhau.
Tại Việt Nam, cúm không chỉ lưu hành vào mùa đông – xuân mà có thể xuất hiện quanh năm, trong đó giai đoạn cuối năm và sau Tết thường ghi nhận số ca mắc tăng rõ rệt. Trên lâm sàng, cúm mùa thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng sốt, ho, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi, kèm theo viêm họng, sổ mũi hoặc nghẹt mũi. Phần lớn các trường hợp có thể tự hồi phục sau vài ngày đến một, hai tuần.
Tuy nhiên, cúm mùa không phải lúc nào cũng là bệnh nhẹ. Khoảng 1–2% trường hợp có thể chuyển nặng, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tim mạch, hô hấp, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch. Ở những trường hợp này, cúm có thể gây viêm phổi, suy hô hấp, làm nặng bệnh nền, thậm chí dẫn đến suy đa cơ quan và tử vong.
Thực tế tại Bệnh viện Đa khoa Đan Phượng trong những tuần gần đây cho thấy số bệnh nhân đến khám vì các triệu chứng cúm có xu hướng gia tăng. Không ít trường hợp nhập viện muộn do tự điều trị tại nhà, nghĩ rằng chỉ là cảm cúm thông thường. Khi đến cơ sở y tế, bệnh đã tiến triển thành viêm phổi hoặc viêm phế quản, buộc phải theo dõi sát, thậm chí điều trị tích cực. Điều này phản ánh rõ tâm lý chủ quan và thói quen trì hoãn thăm khám vẫn còn phổ biến trong cộng đồng.
Nguy cơ gia tăng trong dịp Tết và yêu cầu phòng ngừa chủ động
Nguy cơ bùng phát cúm mùa trong dịp Tết và mùa lễ hội tăng cao khi thời tiết lạnh, độ ẩm lớn tạo điều kiện thuận lợi cho virus tồn tại và phát tán. Bên cạnh đó, các hoạt động tụ họp gia đình, du xuân, lễ hội, di chuyển đông người làm gia tăng mật độ tiếp xúc, từ đó đẩy nhanh tốc độ lây lan trong cộng đồng.
Đáng lo ngại, nhiều người vẫn duy trì thói quen đi làm, đi chúc Tết dù đang có triệu chứng sốt, ho, mệt mỏi, vô tình trở thành nguồn lây cho người thân, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi. Trong bối cảnh đó, cúm mùa không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà đã trở thành bài toán y tế cộng đồng cần được nhìn nhận đúng mức.
Dưới góc độ y tế dự phòng, cúm mùa hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người dân chủ động và tuân thủ các khuyến cáo chuyên môn. Tiêm vaccine cúm hằng năm được xác định là biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỷ lệ biến chứng nặng, nhập viện và tử vong, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao. Tiêm phòng cúm cũng góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, hạn chế khả năng bùng phát dịch trên diện rộng trong những thời điểm nhạy cảm như dịp Tết.
Bên cạnh tiêm chủng, các biện pháp phòng bệnh cá nhân cần được duy trì nghiêm túc: Giữ ấm cơ thể, nhất là vùng cổ, ngực và bàn chân; Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người; Bảo đảm không gian sinh hoạt thông thoáng.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cúm như sốt cao, ho nhiều, mệt mỏi kéo dài, người dân cần hạn chế tiếp xúc và đến cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn kịp thời, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Tết là thời điểm sum vầy, nhưng cũng là giai đoạn sức khỏe cộng đồng dễ bị tổn thương nhất nếu dịch bệnh bùng phát. Một cái Tết an toàn, trọn vẹn chỉ thực sự có ý nghĩa khi mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Nhận diện đúng mức độ nguy hiểm của cúm mùa, không chủ quan, không trì hoãn thăm khám và chủ động tiêm phòng chính là những “lá chắn” cần thiết để hạn chế nguy cơ dịch bệnh trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội.
