5 định hướng dịch chuyển trong hoạt động KHCN và đổi mới sáng tạo
2026/08/07 21:43
GD&TĐ - Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng gợi mở, 5 định hướng dịch chuyển trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Hành lang pháp lý được mở rộng
Sáng 7/8, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị triển khai hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng cho biết, hội nghị diễn ra trong bối cảnh hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đứng trước những yêu cầu và cơ hội phát triển mới.
Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chủ yếu đưa đất nước phát triển bứt phá.
Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ giáo dục đại học, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển đất nước.
Cùng với đó, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, Nghị định số 125/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030 của Bộ GD&ĐT đã tạo lập khuôn khổ pháp lý mới theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, mở rộng quyền tự chủ; chuyển từ quản lý nặng về quy trình, đầu vào sang quản lý theo mục tiêu, sản phẩm và tác động.
Theo Thứ trưởng Phạm Quang Hưng, hành lang pháp lý đã được mở rộng, quyền tự chủ đã được trao nhiều hơn. Tuy nhiên, yếu tố quyết định hiện nay là năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm giải trình của từng cơ sở giáo dục đại học.
"Hội nghị hôm nay không chỉ để tổng kết những việc đã làm, mà quan trọng hơn là cùng trả lời câu hỏi: Làm thế nào để chuyển các chủ trương, chính sách mới thành năng lực nghiên cứu thực chất; thành công nghệ, sản phẩm, nguồn nhân lực chất lượng cao và những đóng góp cụ thể cho sự phát triển đất nước?", Thứ trưởng đặt vấn đề.
Định hướng giai đoạn tới, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng đề nghị các cơ sở giáo dục đại học tập trung thực hiện năm chuyển dịch quan trọng.
Thứ nhất, chuyển từ quản lý theo đầu vào và quy trình sang quản trị theo mục tiêu, sản phẩm, chất lượng và tác động.
Thứ hai, chuyển từ các đề tài nghiên cứu riêng lẻ, phân tán sang các chương trình nghiên cứu dài hạn, xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu xuất sắc và phòng thí nghiệm dùng chung.
Thứ ba, chuyển từ tư duy "nghiên cứu để công bố" sang "nghiên cứu để tạo tri thức, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ, tạo sản phẩm và giải quyết các vấn đề thực tiễn".
Thứ tư, chuyển từ nghiên cứu chủ yếu dựa vào nguồn lực nội bộ sang mô hình hợp tác thực chất giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và huy động các nguồn lực xã hội.
Thứ năm, chuyển từ đầu tư dàn trải sang đầu tư tập trung, trọng điểm, có lựa chọn; ưu tiên khoa học cơ bản, khoa học giáo dục, công nghệ chiến lược và những lĩnh vực mà mỗi cơ sở giáo dục đại học có thế mạnh, có khả năng tạo ra sản phẩm và tác động lan tỏa.
PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phát biểu tại hội nghị.
Đồng tình với định hướng chuyển mạnh hoạt động khoa học, công nghệ theo hướng tạo ra giá trị thực chất, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết, nhà trường sẽ tiếp tục phát huy thế mạnh truyền thống trong đào tạo giáo viên, đồng thời mở rộng đào tạo các ngành ngoài sư phạm, đặc biệt ở lĩnh vực khoa học cơ bản, cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.
Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, nghiên cứu cơ bản được xác định là một trong những trụ cột phát triển của nhà trường, tạo nền tảng nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu.
Cùng với đó, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội sẽ đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị trong và ngoài Bộ GD&ĐT nhằm tăng cường nguồn lực, mở rộng mạng lưới nghiên cứu, qua đó thúc đẩy các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển hiệu quả hơn.
Tiếp tục mở rộng hệ sinh thái Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp
Ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) báo cáo tại hội nghị.
Báo cáo khái quát kết quả triển khai hoạt động khoa học, công nghệ năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026; ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) nhấn mạnh, triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngành Giáo dục có nhiều chuyển biến rõ nét, từng bước trở thành động lực quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục.
Bộ GD&ĐT tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, ban hành và tham mưu ban hành các cơ chế thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp khởi nguồn trong các cơ sở giáo dục đại học.
Cùng với đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và mô hình hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp tiếp tục được mở rộng. Nhiều cơ sở giáo dục đại học tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược.
Trong giai đoạn tới, ngành Giáo dục sẽ tập trung phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, doanh nghiệp khởi nguồn cùng các cụm liên kết nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Qua đó thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao đóng góp của khoa học, công nghệ đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ trưởng Phạm Quang Hưng và ông Trần Nam Tú - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) điều hành phiên thảo luận.
Tại hội nghị, PGS.TS Đào Ngọc Chiến - Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) đã giới thiệu những quy định mới về cơ chế tài trợ, đặt hàng các chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ thông qua Quỹ.
Theo đó, các quy định mới hướng tới nâng cao tính cạnh tranh, minh bạch trong hoạt động tài trợ; gắn trách nhiệm của tổ chức chủ trì và chủ nhiệm nhiệm vụ với chất lượng đầu ra, đồng thời tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu phát triển các hướng nghiên cứu có giá trị khoa học và khả năng ứng dụng cao.
Hướng dẫn các cơ sở giáo dục đại học nhận diện đúng nội hàm đổi mới sáng tạo, ông Nguyễn Đăng Cường - đại diện Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) đồng thời chia sẻ xây dựng kế hoạch và dự toán ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học, công nghệ.
Theo ông Nguyễn Đăng Cường, việc phân định rõ giữa nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ sẽ giúp các cơ sở giáo dục đại học xây dựng nhiệm vụ, dự toán kinh phí và chỉ tiêu đầu ra phù hợp với quy định hiện hành cũng như mục tiêu phát triển của đơn vị.
Quang cảnh hội nghị.
Theo báo cáo, năm 2025, năng lực nghiên cứu của các cơ sở giáo dục đại học trực thuộc tiếp tục được nâng cao. Toàn hệ thống có hơn 6.000 công bố thuộc Web of Science, 4.177 công bố thuộc Scopus và 10.267 bài báo đăng trên các tạp chí khoa học trong nước. Hoạt động sở hữu trí tuệ cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực với 481 sáng chế, giải pháp hữu ích và tài sản trí tuệ khác được chấp nhận đơn.
Bên cạnh đó, nhiều nhóm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và mô hình đổi mới sáng tạo được hình thành, góp phần gắn kết nghiên cứu khoa học với đào tạo sau đại học, phát triển công nghệ và giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Những kết quả này cho thấy năng lực nghiên cứu và hội nhập quốc tế của các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục được nâng lên, đồng thời khẳng định hiệu quả của các chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế do Bộ GD&ĐT triển khai trong thời gian qua.
Hành lang pháp lý được mở rộng
Sáng 7/8, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị triển khai hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng cho biết, hội nghị diễn ra trong bối cảnh hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đứng trước những yêu cầu và cơ hội phát triển mới.
Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chủ yếu đưa đất nước phát triển bứt phá.
Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ giáo dục đại học, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển đất nước.
Cùng với đó, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, Nghị định số 125/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030 của Bộ GD&ĐT đã tạo lập khuôn khổ pháp lý mới theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, mở rộng quyền tự chủ; chuyển từ quản lý nặng về quy trình, đầu vào sang quản lý theo mục tiêu, sản phẩm và tác động.
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng phát biểu tại hội nghị.
Theo Thứ trưởng Phạm Quang Hưng, hành lang pháp lý đã được mở rộng, quyền tự chủ đã được trao nhiều hơn. Tuy nhiên, yếu tố quyết định hiện nay là năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm giải trình của từng cơ sở giáo dục đại học.
"Hội nghị hôm nay không chỉ để tổng kết những việc đã làm, mà quan trọng hơn là cùng trả lời câu hỏi: Làm thế nào để chuyển các chủ trương, chính sách mới thành năng lực nghiên cứu thực chất; thành công nghệ, sản phẩm, nguồn nhân lực chất lượng cao và những đóng góp cụ thể cho sự phát triển đất nước?", Thứ trưởng đặt vấn đề.
Định hướng giai đoạn tới, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng đề nghị các cơ sở giáo dục đại học tập trung thực hiện năm chuyển dịch quan trọng.
Thứ nhất, chuyển từ quản lý theo đầu vào và quy trình sang quản trị theo mục tiêu, sản phẩm, chất lượng và tác động.
Thứ hai, chuyển từ các đề tài nghiên cứu riêng lẻ, phân tán sang các chương trình nghiên cứu dài hạn, xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu xuất sắc và phòng thí nghiệm dùng chung.
Thứ ba, chuyển từ tư duy "nghiên cứu để công bố" sang "nghiên cứu để tạo tri thức, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ, tạo sản phẩm và giải quyết các vấn đề thực tiễn".
Thứ tư, chuyển từ nghiên cứu chủ yếu dựa vào nguồn lực nội bộ sang mô hình hợp tác thực chất giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và huy động các nguồn lực xã hội.
Thứ năm, chuyển từ đầu tư dàn trải sang đầu tư tập trung, trọng điểm, có lựa chọn; ưu tiên khoa học cơ bản, khoa học giáo dục, công nghệ chiến lược và những lĩnh vực mà mỗi cơ sở giáo dục đại học có thế mạnh, có khả năng tạo ra sản phẩm và tác động lan tỏa.
PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phát biểu tại hội nghị.
Đồng tình với định hướng chuyển mạnh hoạt động khoa học, công nghệ theo hướng tạo ra giá trị thực chất, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết, nhà trường sẽ tiếp tục phát huy thế mạnh truyền thống trong đào tạo giáo viên, đồng thời mở rộng đào tạo các ngành ngoài sư phạm, đặc biệt ở lĩnh vực khoa học cơ bản, cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.
Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, nghiên cứu cơ bản được xác định là một trong những trụ cột phát triển của nhà trường, tạo nền tảng nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu.
Cùng với đó, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội sẽ đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị trong và ngoài Bộ GD&ĐT nhằm tăng cường nguồn lực, mở rộng mạng lưới nghiên cứu, qua đó thúc đẩy các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển hiệu quả hơn.
Tiếp tục mở rộng hệ sinh thái Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp
Ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) báo cáo tại hội nghị.
Báo cáo khái quát kết quả triển khai hoạt động khoa học, công nghệ năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026; ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) nhấn mạnh, triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngành Giáo dục có nhiều chuyển biến rõ nét, từng bước trở thành động lực quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục.
Bộ GD&ĐT tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, ban hành và tham mưu ban hành các cơ chế thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp khởi nguồn trong các cơ sở giáo dục đại học.
Cùng với đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và mô hình hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp tiếp tục được mở rộng. Nhiều cơ sở giáo dục đại học tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược.
Trong giai đoạn tới, ngành Giáo dục sẽ tập trung phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, doanh nghiệp khởi nguồn cùng các cụm liên kết nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Qua đó thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao đóng góp của khoa học, công nghệ đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ trưởng Phạm Quang Hưng và ông Trần Nam Tú - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) điều hành phiên thảo luận.
Tại hội nghị, PGS.TS Đào Ngọc Chiến - Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) đã giới thiệu những quy định mới về cơ chế tài trợ, đặt hàng các chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ thông qua Quỹ.
Theo đó, các quy định mới hướng tới nâng cao tính cạnh tranh, minh bạch trong hoạt động tài trợ; gắn trách nhiệm của tổ chức chủ trì và chủ nhiệm nhiệm vụ với chất lượng đầu ra, đồng thời tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu phát triển các hướng nghiên cứu có giá trị khoa học và khả năng ứng dụng cao.
Hướng dẫn các cơ sở giáo dục đại học nhận diện đúng nội hàm đổi mới sáng tạo, ông Nguyễn Đăng Cường - đại diện Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) đồng thời chia sẻ xây dựng kế hoạch và dự toán ngân sách nhà nước cho hoạt động khoa học, công nghệ.
Theo ông Nguyễn Đăng Cường, việc phân định rõ giữa nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ sẽ giúp các cơ sở giáo dục đại học xây dựng nhiệm vụ, dự toán kinh phí và chỉ tiêu đầu ra phù hợp với quy định hiện hành cũng như mục tiêu phát triển của đơn vị.
Quang cảnh hội nghị.
Theo báo cáo, năm 2025, năng lực nghiên cứu của các cơ sở giáo dục đại học trực thuộc tiếp tục được nâng cao. Toàn hệ thống có hơn 6.000 công bố thuộc Web of Science, 4.177 công bố thuộc Scopus và 10.267 bài báo đăng trên các tạp chí khoa học trong nước. Hoạt động sở hữu trí tuệ cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực với 481 sáng chế, giải pháp hữu ích và tài sản trí tuệ khác được chấp nhận đơn.
Bên cạnh đó, nhiều nhóm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và mô hình đổi mới sáng tạo được hình thành, góp phần gắn kết nghiên cứu khoa học với đào tạo sau đại học, phát triển công nghệ và giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Những kết quả này cho thấy năng lực nghiên cứu và hội nhập quốc tế của các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục được nâng lên, đồng thời khẳng định hiệu quả của các chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế do Bộ GD&ĐT triển khai trong thời gian qua.
Dự kiến khoảng 1.100 cán bộ quản lý tại Nghệ An trở lại công tác giảng dạy
GD&TĐ - Nghệ An dự kiến giảm khoảng 47% đầu mối cơ sở giáo dục công lập, sau sắp xếp sẽ có khoảng 1.100 cán bộ quản lý trở lại công tác giảng dạy.
2026-08-07 14:50
Cà Mau nỗ lực hoàn thành sắp xếp cơ sở giáo dục trước ngày 30/8
GD&TĐ - Cà Mau sắp xếp giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm 1/7/2025.
2026-08-07 14:49
Cần giải pháp đồng bộ để xây dựng môi trường học đường khỏe mạnh
GD&TĐ - Để nâng cao chất lượng sức khỏe học đường, cần đồng bộ nhiều giải pháp, tăng phối hợp giữa nhà trường, gia đình, ngành y tế và đầu tư nguồn lực.
2026-08-07 14:49
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề nghị mở rộng học bổng ở các lĩnh vực trọng điểm
GD&TĐ - Thảo luận tổ về dự thảo Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đề nghị mở rộng học bổng cho người học ở các ngành, lĩnh vực trọng điểm.
2026-08-07 14:46
UBND tỉnh Gia Lai hợp tác với Trường Đại học Bách khoa TP HCM phát triển nhân lực số
GD&TĐ - UBND tỉnh Gia Lai và Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP HCM hợp tác đào tạo nguồn nhân lực số, phát triển STEM, AI, công nghiệp bán dẫn.
2026-08-07 14:46
Phú Thọ số hóa dữ liệu gần một triệu học sinh
GD&TĐ - Ngành Giáo dục Phú Thọ đẩy mạnh học bạ số, ứng dụng AI, đồng thời tìm giải pháp khắc phục hạn chế về hạ tầng tại vùng khó khăn.
2026-08-07 14:45
Nhân rộng các mô hình hay, tạo động lực nâng cao sức khỏe học đường
GD&TĐ - Từ những thuận lợi và khó khăn đan xen, các nhà trường đang lên kế hoạch tiếp tục nhân rộng nhiều mô hình, cách làm hay về sức khỏe học đường.
2026-08-07 14:43
Quy định cơ cấu, chính sách nhân sự khi sắp xếp cơ sở giáo dục công lập
GD&TĐ - Chính phủ quy định cơ cấu, số lượng, chính sách đối với cấp trưởng, phó và nhân sự hỗ trợ khi sắp xếp cơ sở giáo dục công lập.
2026-08-07 14:43
5 định hướng dịch chuyển trong hoạt động KHCN và đổi mới sáng tạo
GD&TĐ - Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng gợi mở, 5 định hướng dịch chuyển trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
2026-08-07 14:43
Góp ý triển khai học bổng các ngành khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược
GD&TĐ - Đại diện các trường góp ý triển khai chính sách học bổng trên toàn quốc các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược.
