Chính sách dẫn dắt đổi mới công nghệ

2026/06/14 17:14

GD&TĐ - Từ một trong những khu vực ô nhiễm nặng nhất tại Mỹ, bang California đã vươn lên trở thành hình mẫu trong kiểm soát khí thải nhờ các chính sách táo bạo và đổi mới công nghệ.

Từ khủng hoảng đến thay đổi

Vào những năm 1970, chất lượng không khí tại Mỹ, đặc biệt tại Los Angeles, ở mức báo động. Nồng độ chì trong không khí cao gấp hàng chục lần so với hiện nay, kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe. Tuy nhiên, chỉ trong vài thập kỷ, tình trạng này đã được cải thiện rõ rệt, khi mức độ ô nhiễm không khí giảm mạnh trên phạm vi toàn quốc.

GS Ann E. Carlson, chuyên gia về Luật Môi trường Đại học California tại Los Angeles, cho rằng một trong những yếu tố mang tính quyết định là sự ra đời của bộ chuyển đổi xúc tác do Eugene Houdry phát minh. Thiết bị này giúp chuyển hóa các khí độc hại từ động cơ thành những chất ít gây hại hơn trước khi thải ra môi trường.

Dù có tiềm năng lớn, công nghệ này ban đầu không được các hãng xe đón nhận. Ngành công nghiệp ô tô đã trì hoãn việc áp dụng trong nhiều năm, thậm chí bị cáo buộc cản trở quá trình đưa công nghệ giảm khí thải ra thị trường. Chỉ khi áp lực pháp lý gia tăng, đặc biệt sau khi Đạo luật Không khí Sạch năm 1970 được ban hành, các nhà sản xuất mới bắt đầu triển khai nghiêm túc.

Đạo luật này đặt mục tiêu giảm tới 90% lượng khí thải từ ô tô trong vòng 5 năm. Đáng chú ý, tại thời điểm đó, công nghệ cần thiết vẫn chưa hoàn thiện. Một số hãng xe lớn như Ford từng cảnh báo có thể không tiếp tục sản xuất nếu quy định được thực thi. Tuy vậy, Quốc hội Mỹ vẫn kiên định theo đuổi mục tiêu, tạo áp lực buộc ngành công nghiệp phải đổi mới.

Kết quả là làn sóng đầu tư vào nghiên cứu và phát triển được thúc đẩy mạnh mẽ. Các công ty như Corning Glass và Engelhard giữ vai trò quan trọng trong việc cải tiến bộ chuyển đổi xúc tác, đặc biệt khi phát hiện công nghệ này hoạt động hiệu quả với xăng không chì.

Vai trò tiên phong

GS Ann E. Carlson cho biết: “Dù luật liên bang đóng vai trò nền tảng, chính California mới là nhân tố thúc đẩy sự thay đổi nhanh chóng và quyết liệt. Theo quy định, bang này có quyền thiết lập các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt hơn mức liên bang nếu được cấp phép đặc biệt, và California đã tận dụng tối đa quyền này”.

Khi các tòa án liên bang cho phép trì hoãn thực thi quy định khí thải, California không lựa chọn lộ trình nới lỏng. Thay vào đó, bang yêu cầu áp dụng tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn, buộc các hãng xe sớm triển khai công nghệ xúc tác, dù phải đối mặt với áp lực lớn từ ngành công nghiệp ô tô.

Với sự ủng hộ của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, California được cấp quyền miễn trừ vào năm 1973. Các quy định của bang bắt đầu áp dụng từ các mẫu xe năm 1975, biến California thành “phòng thí nghiệm chính sách” cho toàn quốc. Nhờ quy mô thị trường lớn, các hãng xe buộc phải điều chỉnh sản phẩm để đáp ứng tiêu chuẩn của bang, qua đó lan rộng ra phạm vi cả nước.

Người dân bang California gặp gỡ bạn bè vào cuối tuần.

Chiến lược này cho thấy hiệu quả rõ rệt. Bộ chuyển đổi xúc tác nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn toàn cầu, góp phần loại bỏ lượng lớn chất ô nhiễm khỏi không khí. Đồng thời, việc loại bỏ xăng pha chì giúp giảm đáng kể nồng độ chì trong môi trường, mang lại lợi ích thiết thực cho sức khỏe cộng đồng.

Các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của California cũng thúc đẩy hàng loạt đổi mới công nghệ, từ phát triển nhiên liệu sạch hơn đến các phương tiện không phát thải như xe điện. Bang này tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu và kiểm soát ô nhiễm không khí.

- Nồng độ chì trong không khí tại Mỹ năm 1970 cao gấp 50 lần so với hiện nay.
- Ô tô hiện nay sạch hơn khoảng 99% so với năm 1970.
- Bộ chuyển đổi xúc tác đã loại bỏ 8 tỷ tấn chất ô nhiễm không khí tại Mỹ.
- Nồng độ chì trong máu của trẻ em tại Mỹ vào giai đoạn 1976 - 1980 là 15 microgram trên decilit (µg/dL) nhưng đến năm 2010 đã giảm còn 0,7 µg/dL.

Người dân Mỹ đeo mặt nạ chống độc khi ra đường những năm 1970.

Từ khủng hoảng đến thay đổi

Vai trò tiên phong

- Nồng độ chì trong không khí tại Mỹ năm 1970 cao gấp 50 lần so với hiện nay.
- Ô tô hiện nay sạch hơn khoảng 99% so với năm 1970.
- Bộ chuyển đổi xúc tác đã loại bỏ 8 tỷ tấn chất ô nhiễm không khí tại Mỹ.
- Nồng độ chì trong máu của trẻ em tại Mỹ vào giai đoạn 1976 - 1980 là 15 microgram trên decilit (µg/dL) nhưng đến năm 2010 đã giảm còn 0,7 µg/dL.

Chia sẻ

Theo Nguyễn Minh (Tổng hợp)

giaoducthoidai.vn

Theo: giaoducthoidai.vn

2026/06/13 07:04 (GMT+7)

Xem thêm Học tập ngoại khoá

Học tập ngoại khoá

Đào tạo bác sĩ thú y từ những mô hình sáng tạo

Học tập ngoại khoá

Đào tạo kỹ sư Robot và AI đáp ứng nhu cầu nhân lực công nghệ cao

Học tập ngoại khoá

HIU tuyển sinh 45 ngành học năm 2026, học bổng lên đến 120 triệu đồng

Học tập ngoại khoá

20 dự án tranh tài ở Bán kết ‘Giải pháp đổi mới sáng tạo Đại học Huế lần 2’

Học tập ngoại khoá

Trên 65.000 học viên quân sự được đào tạo từ Học viện Hậu cần

Học tập ngoại khoá

Trao giải cuộc thi ảnh báo chí 'Khoảnh khắc Đồng Nai'

Mới nhất

2026-06-14 10:15

Đề Toán giàu tính thực tiễn, đáp ứng mục tiêu đánh giá năng lực

GD&TĐ - Nhiều giáo viên nhận xét đề Toán Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 phù hợp với mục tiêu xét tốt nghiệp và có khả năng phân loại học sinh. Phổ điểm dự kiến tập trung trong khoảng 5,5–7,0 điểm.

2026-06-14 10:15

Đưa di sản đô thị lên nền tảng số để kết nối với giới trẻ

GD&TĐ - Ngày 11/6, Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam, nền tảng TikTok phối hợp với Sở VHTT TPHCM khởi động chiến dịch “Chạm Di sản – Ký ức đô thị”.

2026-06-14 10:15

Di sản đạo học Việt Nam được giới thiệu tại UNESCO và Đại học Montpellier

GD&TĐ - Di sản đạo học Việt Nam sẽ hiện diện tại nước Pháp qua chuỗi triển lãm, trình diễn và trải nghiệm văn hóa nhân kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám.

2026-06-14 10:14

Thí sinh bước vào buổi thi các môn tự chọn của Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026

GD&TĐ - Sáng 12/6, thí sinh trên cả nước bước vào buổi thi cuối với các môn tự chọn của Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

2026-06-14 10:14

Khánh thành tượng Bác Hồ tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn

GD&TĐ - Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn khánh thành tượng Bác Hồ nhân dịp kỷ niệm 115 năm ngày Người đi tìm đường cứu nước.

2026-06-14 10:14

Chính sách dẫn dắt đổi mới công nghệ

GD&TĐ - Từ một trong những khu vực ô nhiễm nặng nhất tại Mỹ, bang California đã vươn lên trở thành hình mẫu trong kiểm soát khí thải nhờ các chính sách táo bạo và đổi mới công nghệ.