Gỡ khó đào tạo nghề ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Nỗ lực duy trì lớp học vùng khó

Trên địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, nhu cầu học nghề để phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập của người dân ngày càng tăng. Tuy nhiên, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên vẫn đang đối mặt với nhiều trở ngại về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, kinh phí đào tạo và công tác tuyển sinh.

Ông Bùi Tiến Phương, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Kbang (Gia Lai) cho biết, đơn vị phụ trách các xã Kbang, Sơn Lang, Tơ Tung, Kông Bơ La, Krong và Đăk Rong. Đây đều là những địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo cao.

Phần lớn lao động tại địa phương sống bằng nghề nông, trình độ học vấn không đồng đều, khả năng tiếp cận thị trường lao động còn hạn chế. Dù vậy, nhu cầu học nghề để phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập ngày càng lớn.

Theo ông Phương, những năm qua, Trung tâm GDNN-GDTX Kbang phối hợp với UBND các xã đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn học nghề. Bên cạnh đó, tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn cho lao động nông thôn, góp phần giúp người dân phát triển kinh tế hộ gia đình, từng bước ổn định đời sống.

Nội dung đào tạo tập trung vào các nghề sát nhu cầu thực tế của địa phương như: Kỹ thuật trồng lúa năng suất cao, chăm sóc cây cà phê, cây mía; kỹ thuật nuôi và phòng bệnh cho trâu, bò; sửa chữa máy cày công suất nhỏ và kỹ thuật xây dựng dân dụng...

Để duy trì sĩ số học viên, Trung tâm triển khai nhiều giải pháp như tổ chức tuyên truyền, vận động học viên đến lớp bằng nhiều hình thức; tạo điều kiện chỗ ở; tổ chức sinh hoạt nội trú, lao động tập thể, tham quan các địa chỉ văn hóa truyền thống tại địa phương. Đơn vị tiếp tục duy trì phong trào thi đua “Huy động và duy trì sĩ số học viên” do Sở GD&ĐT phát động, đồng thời triển khai mô hình “Vượt khó - học tập tiến bộ” đối với học viên các xã vùng sâu, vùng xa như Đăk Rong, Krong, Sơn Lang.

Đặc biệt, mỗi giáo viên chủ nhiệm vừa trực tiếp giảng dạy, vừa theo dõi sát tình hình học tập của học viên, kịp thời tham mưu giải pháp vận động các em vượt qua khó khăn, hạn chế tình trạng bỏ học giữa chừng.

Áp lực thiếu giáo viên, khó tuyển sinh

Học sinh vừa học văn hóa, vừa được học nghề phù hợp với điều kiện và nhu cầu của địa phương.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác đào tạo nghề tại Trung tâm GDNN-GDTX Kbang vẫn đối mặt không ít khó khăn.

Theo ông Phương, đội ngũ giáo viên dạy nghề của Trung tâm hiện còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo đa ngành nghề nên phần lớn phải phụ thuộc vào giáo viên thỉnh giảng.

Năm học 2025-2026, Trung tâm có 11 cán bộ, giáo viên và nhân viên nhưng phải hợp đồng thêm 10 giáo viên thỉnh giảng. Trong đó, 4 giáo viên Trường THPT Lương Thế Vinh giảng dạy các môn văn hóa cấp THPT gồm Toán, Hóa học, Lịch sử, Địa lý và 6 giáo viên tham gia giảng dạy nghề cho lao động nông thôn.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ đào tạo còn thiếu và xuống cấp. Trung tâm hiện chưa có đầy đủ hạng mục như phòng học chức năng, phòng máy tính, thư viện, nhà bảo vệ, nhà để xe. Thiết bị phục vụ ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và thống kê giáo dục còn hạn chế. Hệ thống máy tính phục vụ học tập chỉ có khoảng 10 bộ, phần lớn đã cũ và hư hỏng; bảng tương tác được trang bị từ lâu cũng đã xuống cấp nhưng chưa được thay thế.

Địa bàn phụ trách rộng, giao thông đi lại khó khăn, người học phân tán khiến việc tổ chức lớp học gặp nhiều trở ngại. Đa số học viên là người Bahnar ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện đi lại khó khăn, thiếu phương tiện tra cứu thông tin phục vụ học tập.

“Một số học viên còn tâm lý ỷ lại, phụ huynh chưa thực sự quan tâm việc học của con em nên vẫn xảy ra tình trạng bỏ học giữa chừng, ảnh hưởng đến công tác duy trì sĩ số”, ông Phương chia sẻ.

Ngoài ra, một số học viên là cán bộ bán chuyên trách tại thôn, làng nên trong giai đoạn địa phương sắp xếp, bố trí việc làm, nhiều người không thể tiếp tục theo học để hoàn thành chương trình. Một khó khăn khác là kinh phí đào tạo nghề thường được giao chậm, ảnh hưởng đến quá trình triển khai các lớp học nghề tại cơ sở.

Theo ông Phương, năm học 2026-2027, Trung tâm dự kiến tuyển sinh khoảng 40 học viên nhưng chỉ tiêu được giao lên tới 150 nên rất khó hoàn thành. Đơn vị ước tính chỉ có thể tuyển được khoảng 70 học viên.

Tuy vậy, ông Phương cho hay, công tác tuyển sinh những năm gần đây đã có chuyển biến tích cực khi phụ huynh ngày càng quan tâm hơn đến việc học nghề của con em. Nhờ liên kết đào tạo trung cấp nghề, sau khi tốt nghiệp, nhiều học viên được hỗ trợ giới thiệu việc làm tại các doanh nghiệp với mức lương khoảng 7-8 triệu đồng/tháng cùng các chế độ, phụ cấp đi kèm.

Để nâng cao hiệu quả đào tạo nghề, Trung tâm GDNN-GDTX Kbang kiến nghị Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai quan tâm bổ sung biên chế giáo viên nghề; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành phù hợp với nhu cầu địa phương. Đồng thời có cơ chế hỗ trợ kinh phí đào tạo, kinh phí đi lại cho người học vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng khó khăn.
Đơn vị cũng đề xuất tăng cường kết nối doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm gắn đào tạo với giải quyết việc làm. Đồng thời mong muốn UBND các xã tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong công tác khảo sát nhu cầu, tuyển sinh và quản lý lớp học tại địa phương.

Lao động nông thôn được học các lớp đào tạo nghề.

Nỗ lực duy trì lớp học vùng khó

Áp lực thiếu giáo viên, khó tuyển sinh

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác đào tạo nghề tại Trung tâm GDNN-GDTX Kbang vẫn đối mặt không ít khó khăn.

Để nâng cao hiệu quả đào tạo nghề, Trung tâm GDNN-GDTX Kbang kiến nghị Sở GD&ĐT tỉnh Gia Lai quan tâm bổ sung biên chế giáo viên nghề; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành phù hợp với nhu cầu địa phương. Đồng thời có cơ chế hỗ trợ kinh phí đào tạo, kinh phí đi lại cho người học vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng khó khăn.
Đơn vị cũng đề xuất tăng cường kết nối doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nhằm gắn đào tạo với giải quyết việc làm. Đồng thời mong muốn UBND các xã tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong công tác khảo sát nhu cầu, tuyển sinh và quản lý lớp học tại địa phương.