Kỳ vọng công nghệ và trách nhiệm người thầy từ những phòng học thông minh

GD&TĐ - Hệ thống trang thiết bị thực hành giáo dục STEM hiện đại triển khai đến nhà trường đem lại kỳ vọng cao, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm rất lớn.



Công nghệ hiện đại và kỳ vọng sức bật mới

Vừa qua, hệ thống phòng thực hành giáo dục STEM đã được trao tặng cho một số trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên (gồm THCS Chu Văn An, THPT Chuyên Thái Nguyên, THPT Chuyên Bắc Kạn); với thiết kế theo mô hình chuẩn hóa, đồng bộ, hiện đại, phù hợp cho các hoạt động trải nghiệm STEM, nghiên cứu dự án, thực hành sáng tạo và làm việc nhóm của học sinh.

Mỗi phòng được trang bị hệ thống bảng tương tác thông minh, máy tính cấu hình phù hợp cho học tập và nghiên cứu; các bộ công cụ học tập gắn với công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), robot giáo dục VEX, máy in 3D, mô hình thí nghiệm.

Nhiều công cụ hiện đại rất hữu dụng cho học sinh thực hành, thử nghiệm, tương tác như thiết bị định tuyến, bộ cân bằng tải Router, điều khiển thu nhận tín hiệu số, cảm biến đo nhiệt độ, cảm biến đo độ pH, cảm biến lực, cảm biến màu, bộ STEM lập trình, bộ thiết bị xử lý dữ liệu và cảm biến nâng cao V2 dùng cho thực hành tích hợp liên môn AI - IoT, Coding, Khoa học nâng cao…

Bộ học tập STEM khoa học giúp học sinh khám phá theo từng chủ đề sinh động gồm khoa học tự nhiên; công nghệ bán dẫn và kỹ thuật điện tử; cảm biến và dữ liệu; năng lượng môi trường và phát triển bền vững; ROBOTIC và tự động hóa.



Em Nguyễn Xuân Bình (lớp 6A7, trường THCS Chu Văn An) hào hứng bày tỏ: “Nhiều thiết bị rất hiện đại, lần đầu tiên em được trực tiếp trải nghiệm. Được thực hành nhiều kĩ năng mới mẻ và khá khó nhưng hấp dẫn, chúng em rất thích tham gia các hoạt động tại phòng STEM”.

Đặc biệt, hệ thống tài liệu, giáo trình, bài giảng mẫu online, thiết kế tổ chức hoạt động kèm theo cũng hỗ trợ rất thiết thực và hiệu quả cho giáo viên khi tiếp cận, vận hành những mô hình mới mẻ, hiện đại.

Theo chia sẻ của thầy Ngô Văn Hoàng (GV Vật lý, phụ trách giáo dục STEM của trường THPT Chuyên Thái Nguyên), để STEM thực sự đi vào chiều sâu thì điều kiện cơ sở vật chất đóng vai trò then chốt. Phòng học STEM được đầu tư đồng bộ, hiện đại lần này sẽ là nền tảng quan trọng giúp học sinh làm quen, thực hành và phát huy năng lực một cách bài bản, chuyên nghiệp hơn.

“Học sinh được trực tiếp thao tác với các thiết bị hiện đại, qua đó được tiếp cận kiến thức theo hướng trực quan, sinh động”, thầy Ngô Văn Hoàng nhấn mạnh.

Vai trò người thầy và trách nhiệm sư phạm

Môi trường học tập với không gian khơi gợi đam mê, nuôi dưỡng và phát triển tư duy khoa học là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, thực tiễn giáo dục cho thấy, giá trị của một phòng STEM không nằm ở mức độ hiện đại của thiết bị, mà ở cách nó được sử dụng, vận hành.

“Robot VEX không chỉ giúp các em hiểu sâu hơn kiến thức lý thuyết mà còn mở ra không gian sáng tạo, thử nghiệm và nghiên cứu, đúng với niềm đam mê khoa học mà em đang theo đuổi. Tuy nhiên, điều đặc biệt quan trọng là chúng em cần được sự dẫn dắt của thầy cô giáo”, em Đàm Lê Bảo Châu (lớp 11 chuyên Lý, trường THPT Chuyên Thái Nguyên) bày tỏ.



Trong khi đó, thầy Nguyễn Duy Nam (GV Toán, trường THCS Chu Văn An) trao đổi: “Đây là một phòng học được trang bị rất hiện đại, đặc biệt là về công nghệ cảm biến. Chúng tôi rất vui khi được cập nhật những kiến thức mới, nhưng cũng phải rất nỗ lực để xây dựng nội dung hoạt động bài học phù hợp chương trình, đảm bảo tính hiệu quả khi sử dụng thiết bị, phát triển tư duy và năng lực cho học sinh”.

Nhà trường cho biết, trước yêu cầu thực tiễn này, đơn vị đã triển khai tập huấn và bồi dưỡng cho toàn thể cán bộ giáo viên; rà soát nội dung theo từng tổ chuyên môn để xây dựng chuyên đề lồng ghép phù hợp; phối hợp với phía phụ huynh học sinh để mời chuyên gia đến trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn học sinh.

“Chúng tôi rất mong muốn có thể bố trí được giáo viên chuyên trách phòng thực hành giáo dục STEM, để hoạt động này thực sự bài bản, chuyên sâu, hiệu quả”, bà Nguyễn Việt Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An nhấn mạnh.

Có thể thấy, việc đầu tư có chiều sâu vào hạ tầng dạy học là vô cùng cần thiết, nhưng quan trọng hơn nữa còn cần một đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng bài bản về kỹ thuật vận hành thiết bị, có năng lực thiết kế hoạt động học tập STEM phù hợp với lứa tuổi và điều kiện thực tế của học sinh.

Chính trách nhiệm và năng lực của giáo viên sẽ giúp những phòng STEM này không bị biến thành phòng trưng bày, tránh được kiểu tổ chức theo phong trào mang tính trình diễn, chỉ hoạt động khi có đoàn tham quan hoặc cuộc thi, mà thật sự trở thành không gian học tập mở, được sử dụng thường xuyên, linh hoạt, đi vào chiều sâu sư phạm để phát huy hiệu quả thực chất, với kết quả là những “sản phẩm đầu ra” cụ thể.

Khi đi vào vận hành theo hướng chiều sâu thực chất như vậy, những phòng STEM hiện đại sẽ góp phần thay đổi cách nhìn về giáo dục khoa học, để thấy rằng nó không nhằm đào tạo học sinh thành kỹ sư hay nhà nghiên cứu mà giúp các em hình thành tư duy khoa học, năng lực giải quyết vấn đề và thái độ học tập tích cực.



Công nghệ hiện đại và kỳ vọng sức bật mới

Vừa qua, hệ thống phòng thực hành giáo dục STEM đã được trao tặng cho một số trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên (gồm THCS Chu Văn An, THPT Chuyên Thái Nguyên, THPT Chuyên Bắc Kạn); với thiết kế theo mô hình chuẩn hóa, đồng bộ, hiện đại, phù hợp cho các hoạt động trải nghiệm STEM, nghiên cứu dự án, thực hành sáng tạo và làm việc nhóm của học sinh.

Mỗi phòng được trang bị hệ thống bảng tương tác thông minh, máy tính cấu hình phù hợp cho học tập và nghiên cứu; các bộ công cụ học tập gắn với công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), robot giáo dục VEX, máy in 3D, mô hình thí nghiệm.

Nhiều công cụ hiện đại rất hữu dụng cho học sinh thực hành, thử nghiệm, tương tác như thiết bị định tuyến, bộ cân bằng tải Router, điều khiển thu nhận tín hiệu số, cảm biến đo nhiệt độ, cảm biến đo độ pH, cảm biến lực, cảm biến màu, bộ STEM lập trình, bộ thiết bị xử lý dữ liệu và cảm biến nâng cao V2 dùng cho thực hành tích hợp liên môn AI - IoT, Coding, Khoa học nâng cao…

Bộ học tập STEM khoa học giúp học sinh khám phá theo từng chủ đề sinh động gồm khoa học tự nhiên; công nghệ bán dẫn và kỹ thuật điện tử; cảm biến và dữ liệu; năng lượng môi trường và phát triển bền vững; ROBOTIC và tự động hóa.



Em Nguyễn Xuân Bình (lớp 6A7, trường THCS Chu Văn An) hào hứng bày tỏ: “Nhiều thiết bị rất hiện đại, lần đầu tiên em được trực tiếp trải nghiệm. Được thực hành nhiều kĩ năng mới mẻ và khá khó nhưng hấp dẫn, chúng em rất thích tham gia các hoạt động tại phòng STEM”.

Đặc biệt, hệ thống tài liệu, giáo trình, bài giảng mẫu online, thiết kế tổ chức hoạt động kèm theo cũng hỗ trợ rất thiết thực và hiệu quả cho giáo viên khi tiếp cận, vận hành những mô hình mới mẻ, hiện đại.

Theo chia sẻ của thầy Ngô Văn Hoàng (GV Vật lý, phụ trách giáo dục STEM của trường THPT Chuyên Thái Nguyên), để STEM thực sự đi vào chiều sâu thì điều kiện cơ sở vật chất đóng vai trò then chốt. Phòng học STEM được đầu tư đồng bộ, hiện đại lần này sẽ là nền tảng quan trọng giúp học sinh làm quen, thực hành và phát huy năng lực một cách bài bản, chuyên nghiệp hơn.

“Học sinh được trực tiếp thao tác với các thiết bị hiện đại, qua đó được tiếp cận kiến thức theo hướng trực quan, sinh động”, thầy Ngô Văn Hoàng nhấn mạnh.

Vai trò người thầy và trách nhiệm sư phạm

Môi trường học tập với không gian khơi gợi đam mê, nuôi dưỡng và phát triển tư duy khoa học là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, thực tiễn giáo dục cho thấy, giá trị của một phòng STEM không nằm ở mức độ hiện đại của thiết bị, mà ở cách nó được sử dụng, vận hành.

“Robot VEX không chỉ giúp các em hiểu sâu hơn kiến thức lý thuyết mà còn mở ra không gian sáng tạo, thử nghiệm và nghiên cứu, đúng với niềm đam mê khoa học mà em đang theo đuổi. Tuy nhiên, điều đặc biệt quan trọng là chúng em cần được sự dẫn dắt của thầy cô giáo”, em Đàm Lê Bảo Châu (lớp 11 chuyên Lý, trường THPT Chuyên Thái Nguyên) bày tỏ.



Trong khi đó, thầy Nguyễn Duy Nam (GV Toán, trường THCS Chu Văn An) trao đổi: “Đây là một phòng học được trang bị rất hiện đại, đặc biệt là về công nghệ cảm biến. Chúng tôi rất vui khi được cập nhật những kiến thức mới, nhưng cũng phải rất nỗ lực để xây dựng nội dung hoạt động bài học phù hợp chương trình, đảm bảo tính hiệu quả khi sử dụng thiết bị, phát triển tư duy và năng lực cho học sinh”.

Nhà trường cho biết, trước yêu cầu thực tiễn này, đơn vị đã triển khai tập huấn và bồi dưỡng cho toàn thể cán bộ giáo viên; rà soát nội dung theo từng tổ chuyên môn để xây dựng chuyên đề lồng ghép phù hợp; phối hợp với phía phụ huynh học sinh để mời chuyên gia đến trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn học sinh.

“Chúng tôi rất mong muốn có thể bố trí được giáo viên chuyên trách phòng thực hành giáo dục STEM, để hoạt động này thực sự bài bản, chuyên sâu, hiệu quả”, bà Nguyễn Việt Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An nhấn mạnh.

Có thể thấy, việc đầu tư có chiều sâu vào hạ tầng dạy học là vô cùng cần thiết, nhưng quan trọng hơn nữa còn cần một đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng bài bản về kỹ thuật vận hành thiết bị, có năng lực thiết kế hoạt động học tập STEM phù hợp với lứa tuổi và điều kiện thực tế của học sinh.

Chính trách nhiệm và năng lực của giáo viên sẽ giúp những phòng STEM này không bị biến thành phòng trưng bày, tránh được kiểu tổ chức theo phong trào mang tính trình diễn, chỉ hoạt động khi có đoàn tham quan hoặc cuộc thi, mà thật sự trở thành không gian học tập mở, được sử dụng thường xuyên, linh hoạt, đi vào chiều sâu sư phạm để phát huy hiệu quả thực chất, với kết quả là những “sản phẩm đầu ra” cụ thể.

Khi đi vào vận hành theo hướng chiều sâu thực chất như vậy, những phòng STEM hiện đại sẽ góp phần thay đổi cách nhìn về giáo dục khoa học, để thấy rằng nó không nhằm đào tạo học sinh thành kỹ sư hay nhà nghiên cứu mà giúp các em hình thành tư duy khoa học, năng lực giải quyết vấn đề và thái độ học tập tích cực.