Nâng cao vai trò trường dân tộc nội trú trong đổi mới giáo dục vùng cao

Vượt khó nhờ tinh thần tự học

Hua Nguống (xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên) là một bản nhỏ nằm lọt giữa những dải núi xanh chập chùng. Nơi ấy, đói nghèo vẫn quẩn quanh bên gót chân nứt nẻ của những người nông dân Thái.

Trẻ con bản lớn lên giữa thiếu thốn. Không ít em đã phải bỏ dở ước mơ tới trường, xếp lại sách vở vào nơi góc nhà để theo bố mẹ lên nương, hoặc sớm lập gia đình khi tuổi đời còn non nớt.

Chứng kiến những số phận ấy, trong lòng cô gái trẻ Lò Thị Kim Chi chưa bao giờ ngưng ấp ủ một khao khát phải dùng tri thức để thay đổi cuộc sống. Tình yêu con chữ đến với em từ những điều đời thường, rồi tự nhiên lớn lên qua những buổi chiều bình dị bên hiên nhà - nơi em thường kiên nhẫn uốn từng nét bút cho các em và cháu nhỏ trong gia đình.

“Em rất thích đến trường và ước mơ mai sau được trở thành cô giáo dạy Tiểu học”, nữ sinh chân thành bộc bạch. Vì quanh năm gắn bó với nương rẫy, thu nhập còn bấp bênh nên gia đình Lò Thị Chi không đủ kinh phí cho con tham gia các lớp thêm. Nhưng không vì thế mà cô gái trẻ thấy mình thua kém, thiệt thòi hơn bạn bè.

Mặt khác, em chọn vượt qua bằng tinh thần lạc quan và rèn thói quen tự học nghiêm túc, tập trung cao độ khi nghe giảng trên lớp. Thời gian rảnh, em thường lên mạng tìm kiếm tài liệu miễn phí để tự trau dồi kiến thức.

Ở trường, Lò Thị Kim Chi luôn được thầy cô tin tưởng, đánh giá cao vì sự chăm chỉ và nỗ lực phấn đấu trong học tập. Đặc biệt, em thể hiện năng khiếu nổi bật với Địa lý và từng thử sức với đam mê môn học của mình thông qua tham gia Kỳ thi Học sinh giỏi cấp tỉnh 3 năm liên tiếp.

Mỗi lần nữ sinh đều gặt hái thành tích cho riêng mình (giải Khuyến khích năm lớp 10 và 11, giải Ba năm lớp 12). Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua, Lò Thị Kim Chi đạt 26,04 điểm khối C00 và chính thức trúng tuyển ngành Giáo dục Tiểu học tại Đại học Tây Bắc. Đó không chỉ là niềm hạnh phúc của riêng em, mà còn là niềm tự hào, là biết bao hy vọng mà gia đình và người dân bản Hua Nguống gửi gắm vào ước mơ em.

Lò Thị Kim Chi đạt 26,04 điểm khối C00 và chính thức trúng tuyển ngành Giáo dục Tiểu học tại Đại học Tây Bắc. Ảnh NVCC.

San bằng khoảng cách giáo dục

Nhìn lại thành quả đã đạt được, Lò Thị Kim Chi càng trân trọng hơn những kỷ niệm dưới mái trường Phổ thông DTNT THPT tỉnh Điện Biên – nơi đã tiếp sức và nâng đỡ bước chân em rất nhiều trong chặng đường trưởng thành.

Cũng chính bởi lý do đó mà em đặc biệt quan tâm tới chính sách hỗ trợ cộng đồng học sinh dân tộc thiểu số và các điểm trường nội trú.

Trong đó, em dành sự đánh giá cao cho Đề án “Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người dân tộc thiểu số trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm giai đoạn 2026 - 2035, định hướng đến năm 2045”

Điểm em kỳ vọng nhất là Đề án sẽ mở rộng hệ thống trường nội trú, bán trú, đồng thời tập trung nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng hệ thống học liệu số đa ngôn ngữ (tiếng Việt cùng một số ngôn ngữ dân tộc phổ biến) và đổi mới chương trình theo hướng hiện đại.

Theo nữ sinh chia sẻ, vì thiếu phương tiện giảng dạy nên nhiều trường dân tộc nội trú hiện nay gặp trở ngại khi trang bị cho người học những kỹ năng đặc thù như tin học ứng dụng.

Ngoài ra, chương trình học ngoại ngữ được thiết kế chung, chưa bám sát năng lực của học sinh miền núi, vùng sâu, vùng xa, khiến các em khó tiếp thu kiến thức và e dè môn học. Về cơ sở vật chất, chưa có đầy đủ thiết bị thực hành y tế học đường, phòng tư vấn tâm lý chuyên môn để đảm bảo chăm sóc tốt sức khỏe học sinh.

Tuy nhiên, những định hướng mới từ Đề án đã tạo sự an tâm rõ rệt. Tưởng tượng về ngôi trường nội trú ngày càng khang trang, tiện nghi nhờ nguồn kinh phí đầu tư trong tương lai, Lò Thị Kim Chi hào hứng chia sẻ:

“Điều này giúp các thế hệ học sinh dân tộc thiểu số sau này, trong đó có các em và cháu của em được tiếp cận công nghệ và các phương pháp học hiện đại, phát triển kỹ năng số ngay từ ghế nhà trường phổ thông. Nhờ vậy sẽ không tự ti hay thấy thua kém khi cạnh tranh tại bậc đại học”.

Mặt khác, Đề án còn đặt mục tiêu tuyển mới 2000 đến 2500 sinh viên cao đẳng, đại học mỗi năm trong đó phấn đấu thu hút được 1000 đến 1500 cá nhân có năng lực tốt để đào tạo, hình thành lực lượng lao động, cán bộ nòng cốt phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tăng quy mô tuyển sinh đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ tối thiểu đạt 10%/năm.

Qua đó, người học sẽ nhìn thấy lộ trình học tập rõ ràng và có thêm động lực để tích cực phấn đấu, giảm tỷ lệ bỏ học.

Một số em điều kiện gia đình hoặc học lực còn hạn chế vẫn tìm ra cơ hội được đào tạo chuyên sâu, có kỹ năng chuyên môn cao phù hợp để cạnh tranh việc làm và ổn định cuộc sống.

Đứng ở góc độ sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học từng lớn lên từ mái trường phổ thông dân tộc nội trú, Lò Thị Kim Chi cho biết Đề án còn cổ vũ quyết tâm trở về cống hiến ngay tại bản làng của em.

“Với lợi thế am hiểu ngôn ngữ, văn hóa bản địa kết hợp với kỹ năng sư phạm, em mong muốn góp phần giúp các em nhỏ vùng cao sớm xóa bỏ rào cản tiếng Việt ngay từ lớp 1 và tự tin đến trường. Đồng thời, đón đầu chính sách thu hút nhân tài để nâng cao chuyên môn và đứng trong hàng ngũ cán bộ quản lý giáo dục nòng cốt của địa bàn”, nữ sinh người Thái bày tỏ kỳ vọng.