Sân bay quốc tế ứng dụng trí tuệ nhân tạo

GD&TĐ - Trước sự tăng trưởng mạnh mẽ của lưu lượng hàng không toàn cầu, các sân bay đang đẩy nhanh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).



Tuy nhiên, bên cạnh những bước tiến nhanh chóng về công nghệ, ngành hàng không vẫn đối mặt với nhiều rào cản mang tính hệ thống.

Trung tâm điều phối bằng AI

Các sân bay trên khắp thế giới đang sử dụng AI để giải quyết bài toán quản lý lưu lượng hành khách tăng nhanh trong khi vẫn phải đảm bảo an toàn, hiệu quả và trải nghiệm liền mạch. Theo dự báo, lưu lượng hành khách hàng không toàn cầu có thể đạt tới 10,2 tỷ lượt vào năm 2026, tăng 3,9% so với năm trước đó. Con số này tạo ra áp lực lớn đối với hạ tầng và mô hình vận hành truyền thống của các sân bay.

Trong bối cảnh đó, AI được xem là một công cụ chiến lược. Dữ liệu từ Hội đồng Sân bay Quốc tế cho thấy ngày càng nhiều sân bay đầu tư vào công nghệ AI nhằm tối ưu hóa luồng hành khách, theo dõi hành lý, dự báo bảo trì và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn. Thay vì chỉ mở rộng cơ sở hạ tầng vật lý, vốn tốn kém và mất nhiều thời gian, các nhà quản lý sân bay đang tìm cách “mở rộng năng lực số” thông qua công nghệ.

Tại sự kiện Airport AI Exchange diễn ra hồi tháng 2/2026, các chuyên gia và nhà phân tích đã chỉ ra rằng AI đang dần được tích hợp sâu vào quy trình làm việc của sân bay. Từ quản lý dòng người, bảo trì đường băng, an ninh mạng, xử lý hành lý thất lạc cho đến các điểm chạm trong trải nghiệm khách hàng, trí tuệ nhân tạo đang góp phần định hình lại toàn bộ hệ sinh thái vận hành sân bay, cả ở không gian vật lý lẫn môi trường trực tuyến.

Một trong những ứng dụng nổi bật nhất là phân tích dữ liệu dựa trên AI để dự đoán tình trạng tắc nghẽn tại các điểm kiểm tra an ninh, khu vực nhập cảnh và cổng lên máy bay. Nhờ khả năng xử lý dữ liệu theo thời gian thực và học hỏi từ các mô hình lịch sử, hệ thống AI cho phép sân bay chuyển từ cách quản lý đám đông mang tính phản ứng sang mô hình vận hành dự đoán. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ chậm chuyến, cải thiện việc phân bổ nhân sự và nâng cao trải nghiệm tổng thể của hành khách.

Bên cạnh đó, các công cụ tối ưu hóa hành lý dựa trên AI cũng đang được triển khai rộng rãi. Việc theo dõi hành lý theo thời gian thực không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất lạc, mà còn cho phép các sân bay chủ động điều chỉnh quy trình xử lý trong những thời điểm cao điểm. Cùng với đó là công nghệ sinh trắc học cho phép hành khách di chuyển qua các khu vực kiểm soát mà không cần xuất trình hộ chiếu vật lý.



Chưa “bứt phá” hoàn toàn

Theo ông Amad Malik, Giám đốc AI tại Airport AI Exchange, bước ngoặt thực sự của AI bắt đầu từ năm 2017, khi các mô hình học sâu và mạng nơ-ron trở nên khả thi về mặt ứng dụng. Kể từ đó, tốc độ phát triển của AI diễn ra nhanh chóng đến mức khó theo kịp, đặc biệt trong hai năm gần đây khi năng lực của các hệ thống AI tăng trưởng theo cấp số nhân.

Tuy nhiên, dù tiềm năng là rất lớn, việc ứng dụng AI trong ngành hàng không vẫn bị đánh giá là tương đối hạn chế nếu so với tốc độ tiến hóa của công nghệ. Ông Malik cho rằng, nguyên nhân chính nằm ở đặc thù của ngành. Hàng không là lĩnh vực mà an toàn và tuân thủ quy định luôn được đặt lên hàng đầu, đôi khi cao hơn cả tốc độ đổi mới.

Phần lớn các hệ thống đang hỗ trợ hoạt động hàng không hiện nay được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước. Việc tích hợp các giải pháp AI hiện đại vào những nền tảng cũ không chỉ đòi hỏi chi phí lớn, mà còn tiềm ẩn rủi ro, khiến các nhà khai thác sân bay buộc phải thận trọng.

“Khi liên quan đến tính mạng con người, an toàn và quy định quan trọng hơn tốc độ đổi mới”, ông Malik nhấn mạnh.

Dù vậy, các chuyên gia vẫn tin rằng vai trò của AI sẽ ngày càng mở rộng. Ngoài việc tự động hóa quy trình làm thủ tục và lên máy bay, AI còn hỗ trợ bảo trì dự đoán giúp phát hiện sớm các dấu hiệu xuống cấp của trang thiết bị và hạ tầng, từ đó giảm thiểu sự cố bất ngờ. Công nghệ này cũng được sử dụng để nâng cao an ninh, phát hiện các mối đe dọa mạng và hỗ trợ kiểm tra an ninh hiệu quả hơn.

Ở góc độ trải nghiệm khách hàng, AI mở ra khả năng cá nhân hóa hành trình di chuyển. Theo ông Mahmood AlSeddiqi, cựu Phó Chủ tịch phụ trách công nghệ thông tin của Công ty Sân bay Bahrain (Bahrain), phân tích dữ liệu dựa trên AI có thể giúp các sân bay hiểu rõ hơn sở thích và hành vi của từng hành khách. Từ đó, dịch vụ được điều chỉnh linh hoạt hơn, mang lại trải nghiệm liền mạch và cá nhân hóa từ khâu làm thủ tục cho đến khi lên máy bay.



Tuy nhiên, bên cạnh những bước tiến nhanh chóng về công nghệ, ngành hàng không vẫn đối mặt với nhiều rào cản mang tính hệ thống.

Trung tâm điều phối bằng AI

Các sân bay trên khắp thế giới đang sử dụng AI để giải quyết bài toán quản lý lưu lượng hành khách tăng nhanh trong khi vẫn phải đảm bảo an toàn, hiệu quả và trải nghiệm liền mạch. Theo dự báo, lưu lượng hành khách hàng không toàn cầu có thể đạt tới 10,2 tỷ lượt vào năm 2026, tăng 3,9% so với năm trước đó. Con số này tạo ra áp lực lớn đối với hạ tầng và mô hình vận hành truyền thống của các sân bay.

Trong bối cảnh đó, AI được xem là một công cụ chiến lược. Dữ liệu từ Hội đồng Sân bay Quốc tế cho thấy ngày càng nhiều sân bay đầu tư vào công nghệ AI nhằm tối ưu hóa luồng hành khách, theo dõi hành lý, dự báo bảo trì và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn. Thay vì chỉ mở rộng cơ sở hạ tầng vật lý, vốn tốn kém và mất nhiều thời gian, các nhà quản lý sân bay đang tìm cách “mở rộng năng lực số” thông qua công nghệ.

Tại sự kiện Airport AI Exchange diễn ra hồi tháng 2/2026, các chuyên gia và nhà phân tích đã chỉ ra rằng AI đang dần được tích hợp sâu vào quy trình làm việc của sân bay. Từ quản lý dòng người, bảo trì đường băng, an ninh mạng, xử lý hành lý thất lạc cho đến các điểm chạm trong trải nghiệm khách hàng, trí tuệ nhân tạo đang góp phần định hình lại toàn bộ hệ sinh thái vận hành sân bay, cả ở không gian vật lý lẫn môi trường trực tuyến.

Một trong những ứng dụng nổi bật nhất là phân tích dữ liệu dựa trên AI để dự đoán tình trạng tắc nghẽn tại các điểm kiểm tra an ninh, khu vực nhập cảnh và cổng lên máy bay. Nhờ khả năng xử lý dữ liệu theo thời gian thực và học hỏi từ các mô hình lịch sử, hệ thống AI cho phép sân bay chuyển từ cách quản lý đám đông mang tính phản ứng sang mô hình vận hành dự đoán. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ chậm chuyến, cải thiện việc phân bổ nhân sự và nâng cao trải nghiệm tổng thể của hành khách.

Bên cạnh đó, các công cụ tối ưu hóa hành lý dựa trên AI cũng đang được triển khai rộng rãi. Việc theo dõi hành lý theo thời gian thực không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất lạc, mà còn cho phép các sân bay chủ động điều chỉnh quy trình xử lý trong những thời điểm cao điểm. Cùng với đó là công nghệ sinh trắc học cho phép hành khách di chuyển qua các khu vực kiểm soát mà không cần xuất trình hộ chiếu vật lý.



Chưa “bứt phá” hoàn toàn

Theo ông Amad Malik, Giám đốc AI tại Airport AI Exchange, bước ngoặt thực sự của AI bắt đầu từ năm 2017, khi các mô hình học sâu và mạng nơ-ron trở nên khả thi về mặt ứng dụng. Kể từ đó, tốc độ phát triển của AI diễn ra nhanh chóng đến mức khó theo kịp, đặc biệt trong hai năm gần đây khi năng lực của các hệ thống AI tăng trưởng theo cấp số nhân.

Tuy nhiên, dù tiềm năng là rất lớn, việc ứng dụng AI trong ngành hàng không vẫn bị đánh giá là tương đối hạn chế nếu so với tốc độ tiến hóa của công nghệ. Ông Malik cho rằng, nguyên nhân chính nằm ở đặc thù của ngành. Hàng không là lĩnh vực mà an toàn và tuân thủ quy định luôn được đặt lên hàng đầu, đôi khi cao hơn cả tốc độ đổi mới.

Phần lớn các hệ thống đang hỗ trợ hoạt động hàng không hiện nay được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước. Việc tích hợp các giải pháp AI hiện đại vào những nền tảng cũ không chỉ đòi hỏi chi phí lớn, mà còn tiềm ẩn rủi ro, khiến các nhà khai thác sân bay buộc phải thận trọng.

“Khi liên quan đến tính mạng con người, an toàn và quy định quan trọng hơn tốc độ đổi mới”, ông Malik nhấn mạnh.

Dù vậy, các chuyên gia vẫn tin rằng vai trò của AI sẽ ngày càng mở rộng. Ngoài việc tự động hóa quy trình làm thủ tục và lên máy bay, AI còn hỗ trợ bảo trì dự đoán giúp phát hiện sớm các dấu hiệu xuống cấp của trang thiết bị và hạ tầng, từ đó giảm thiểu sự cố bất ngờ. Công nghệ này cũng được sử dụng để nâng cao an ninh, phát hiện các mối đe dọa mạng và hỗ trợ kiểm tra an ninh hiệu quả hơn.

Ở góc độ trải nghiệm khách hàng, AI mở ra khả năng cá nhân hóa hành trình di chuyển. Theo ông Mahmood AlSeddiqi, cựu Phó Chủ tịch phụ trách công nghệ thông tin của Công ty Sân bay Bahrain (Bahrain), phân tích dữ liệu dựa trên AI có thể giúp các sân bay hiểu rõ hơn sở thích và hành vi của từng hành khách. Từ đó, dịch vụ được điều chỉnh linh hoạt hơn, mang lại trải nghiệm liền mạch và cá nhân hóa từ khâu làm thủ tục cho đến khi lên máy bay.