Giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp không thể thực hiện đơn lẻ

Chiều 10/7, Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức hội thảo về giáo dục trải nghiệm, giáo dục STEM và hướng nghiệp cho học sinh.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Thị Lan - Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết, nhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển như: Phần Lan, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc và Israel đều chú trọng giáo dục trải nghiệm, STEM, đổi mới sáng tạo và hướng nghiệp từ sớm.

Theo đó, học sinh được tiếp cận phòng thí nghiệm, trang trại, doanh nghiệp, viện nghiên cứu; được trực tiếp khám phá, thử nghiệm và sáng tạo để hình thành tư duy khoa học, năng lực giải quyết vấn đề và đổi mới sáng tạo.

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đều xác định phát triển phẩm chất, năng lực người học; tăng cường giáo dục STEM, hướng nghiệp và gắn giáo dục với thực tiễn. Đây không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với ngành Giáo dục.

GS.TS Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh, nếu khoa học và công nghệ là động lực tăng trưởng thì nông nghiệp vẫn là nền tảng quan trọng của nền kinh tế. Trong bối cảnh mới, lợi thế cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam không còn dựa chủ yếu vào đất đai hay lao động giá rẻ, mà phụ thuộc ngày càng nhiều vào khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn, chuyển đổi số và công nghệ chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, cần chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao ngay từ giáo dục phổ thông. Muốn học sinh lựa chọn lĩnh vực nông nghiệp, trước hết các em cần được tiếp cận, trải nghiệm và hiểu đúng về ngành; từ đó hình thành niềm yêu thích và định hướng nghề nghiệp.

"Giáo dục trải nghiệm không thể được thực hiện bởi một nhà trường đơn lẻ, mà cần sự chung tay của cả hệ sinh thái giáo dục, từ cơ sở đào tạo, nhà trường phổ thông, doanh nghiệp đến các viện nghiên cứu", GS.TS Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh.

Theo bà, muốn đất nước phát triển phải bắt đầu từ giáo dục; muốn giáo dục đổi mới phải đẩy mạnh trải nghiệm và STEM; muốn nông nghiệp bứt phá cần khơi dậy niềm đam mê khoa học, công nghệ cho thế hệ trẻ ngay từ hôm nay.

Giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp ngày càng quan trọng

Hà Nội hiện có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước với mạng lưới cơ sở giáo dục đa dạng và số lượng học sinh đông. Ông Phạm Quốc Toản - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội nhìn nhận, đây vừa là lợi thế, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức tổ chức các hoạt động giáo dục, đặc biệt là giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, các trường phổ thông không thể tự đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới nếu chỉ dựa vào nguồn lực nội tại. Do đó, ông Phạm Quốc Toản cho rằng, việc tăng cường liên kết với các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức khoa học - công nghệ sẽ mở rộng không gian học tập, giúp học sinh được tiếp cận phòng thí nghiệm, công nghệ mới, môi trường nghiên cứu và thực tiễn sản xuất.

Đánh giá cao sự phối hợp giữa Sở GD&ĐT Hà Nội và Học viện Nông nghiệp Việt Nam, ông Phạm Quốc Toản ghi nhận, với thế mạnh về đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo cùng hệ thống cơ sở thực hành hiện đại, Học viện có nhiều điều kiện để đồng hành cùng các trường phổ thông triển khai hiệu quả các chương trình giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp.

Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội nhấn mạnh, hiệu quả của sự hợp tác không chỉ được đo bằng số lượng hoạt động tổ chức mà quan trọng hơn là những giá trị thiết thực mang lại cho người học và nhà trường.

Theo đó, học sinh cần có thêm cơ hội trải nghiệm, nghiên cứu và định hướng nghề nghiệp; giáo viên được bồi dưỡng, cập nhật phương pháp tổ chức giáo dục STEM; còn các nhà trường từng bước hình thành cơ chế phối hợp bền vững với các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Từ thực tiễn, ông Hoàng Đức Thuận – Hiệu trưởng Trường THPT Cao Bá Quát (Hà Nội) cho hay, điều quan trọng của giáo dục phổ thông không còn là câu hỏi "Học sinh học được bao nhiêu kiến thức? mà là sau quá trình học tập, các em có đủ năng lực để giải quyết vấn đề, thích ứng với cuộc sống và tự tin lựa chọn tương lai của mình hay không? Đó cũng là lý do giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nhà trường phổ thông.

Nhấn mạnh ba thông điệp, ông Hoàng Đức Thuận chia sẻ: Thứ nhất, cần chuyển mạnh từ hình thức sang thực chất. Một dự án STEM chỉ thành công khi học sinh biết phát hiện vấn đề, biết thử nghiệm, biết thất bại, biết điều chỉnh và cuối cùng tìm được lời giải bằng tư duy khoa học. Một chương trình hướng nghiệp chỉ có giá trị khi giúp học sinh hiểu chính mình, hiểu nghề nghiệp và có cơ sở để lựa chọn con đường phù hợp.

Thứ hai, nhà trường phải đưa học sinh đến gần hơn với thực tiễn. Lớp học hôm nay không thể chỉ giới hạn trong bốn bức tường. Xã hội chính là lớp học lớn nhất. Doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm, trung tâm đổi mới sáng tạo… đều có thể trở thành không gian giáo dục.

Khi được trực tiếp quan sát, thực hành và trải nghiệm, học sinh sẽ hiểu vì sao phải học; kiến thức không còn khô khan mà trở thành công cụ để giải quyết những vấn đề của cuộc sống.

Thứ ba, muốn làm tốt giáo dục trải nghiệm, STEM và hướng nghiệp thì phải có sự liên kết. Không một trường THPT nào có thể tự mình tạo ra đầy đủ điều kiện để học sinh được trải nghiệm tất cả các lĩnh vực.

“Nhưng nếu có sự đồng hành giữa Sở GD&ĐT Hà Nội, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và các trường THPT, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng được một hệ sinh thái giáo dục trải nghiệm phong phú, bài bản và bền vững” - ông Hoàng Đức Thuận đặt vấn đề.