Ứng dụng trí tuệ nhân tạo khôi phục trí nhớ cho bệnh nhân Alzheimer
2025/09/27 09:21
GD&TĐ - Nhóm sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông xây dựng các bài tập kiểm tra trí nhớ với 23 câu hỏi, kết hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tái hiện ký ức, hỗ trợ phục hồi trí nhớ cho bệnh nhân Alzheimer.
Tái hiện ký ức
Dự án Myosotis, hệ thống AI trị liệu cá nhân hóa cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, do nhóm sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông nghiên cứu, với mục tiêu cung cấp giải pháp chăm sóc trí tuệ toàn diện và thông minh, giúp người bệnh Alzheimer duy trì chất lượng sống và cải thiện khả năng nhận thức thông qua công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Theo đánh giá của giới y khoa, Alzheimer là bệnh thoái hóa thần kinh mãn tính (chủ yếu gặp ở người lớn tuổi), gây suy giảm trí nhớ, tư duy và khả năng thực hiện các hoạt động hằng ngày. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng sa sút trí tuệ (dementia).
Mặc dù triệu chứng của bệnh Alzheimer rất đa dạng, các vấn đề về trí nhớ thường là dấu hiệu đầu tiên của suy giảm nhận thức liên quan đến căn bệnh này. Nhiều người cũng nhận thấy sự suy giảm các kỹ năng nhận thức khác. Họ có thể gặp khó khăn trong việc tìm từ ngữ phù hợp, gặp vấn đề về thị giác, không gian hoặc lý luận, phán đoán. Tất cả có thể là dấu hiệu sớm của bệnh.
Người mắc Alzheimer cũng có thể gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động thường ngày như lái xe, nấu ăn, sinh hoạt cá nhân. Họ có thể hỏi đi hỏi lại một câu hỏi, dễ bị lạc, làm mất đồ hoặc để đồ ở nơi không cố định, thậm chí bối rối trước những vấn đề đơn giản. Khi bệnh trở nặng, một số người có thể trở nên lo lắng, bồn chồn hoặc kích động. Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho Alzheimer, chủ yếu sử dụng các biện pháp hỗ trợ nhằm làm chậm tiến triển và cải thiện chất lượng sống.
Theo nhóm nghiên cứu, bệnh Alzheimer thường gặp ở người từ 70 tuổi trở lên, do quá trình lão hóa. Ảnh hưởng lớn nhất là sự sa sút trí tuệ, nhớ trước quên sau. Từ thực tế này, nhóm đưa ra bộ công cụ phục hồi hoạt động não bộ bằng hai phương pháp: Liệu pháp hồi tưởng và Liệu pháp kích thích nhận thức. Các phương pháp này được phân tích và xây dựng dựa trên tài liệu y khoa đã được kiểm chứng.
Với liệu pháp hồi tưởng, bệnh nhân sẽ xem lại các video do AI tạo ra, có nội dung thân thuộc, gắn với ký ức từng trải. Điều này giúp kích thích nhận thức, tái hiện hình ảnh, sự kiện trong quá khứ, hỗ trợ não bộ hồi tưởng và nhớ lại. Nhóm sẽ khai thác thông tin từ lời kể của người thân bệnh nhân, chia sẻ về những ký ức đáng nhớ.
Dữ liệu hình ảnh, âm thanh liên quan sẽ được thu thập và đưa vào mô hình AI để tạo video tái hiện ký ức. Khi người bệnh xem video, cùng với sự đồng hành và gợi ý từ người thân, họ sẽ gợi lại ký ức, phục hồi trí nhớ. Với liệu pháp kích thích nhận thức, bệnh nhân sẽ thực hiện các trò chơi trí tuệ như giải ô số Sudoku, chơi thẻ flashcard để ghi nhớ thông tin.
Nhóm sinh viên nhận giải Ba cuộc thi VietFuture Awards 2025. Ảnh: PTIT
Cần hạ tầng công nghệ mạnh
Hệ thống phục hồi trí nhớ cho bệnh nhân Alzheimer được nhóm sinh viên xây dựng trên nền tảng website, hỗ trợ tiếng Việt và tiếng Anh. Bệnh nhân cần đăng ký tài khoản, thực hiện bài kiểm tra mức độ bệnh với 23 câu hỏi đánh giá năng lực ghi nhớ, trí tuệ, nhận thức, ý thức… Dựa trên kết quả, hệ thống sẽ xây dựng liệu pháp khôi phục trí nhớ phù hợp theo hai dạng: hồi tưởng và kích thích nhận thức.
Ngoài ra, nền tảng còn tích hợp công cụ trò chuyện như một chatbot (trợ lý ảo) để giải đáp thắc mắc và chia sẻ từ bệnh nhân. Trợ lý ảo do nhóm phát triển với SEA-LION AI, hỗ trợ trò chuyện phù hợp văn hóa bằng ngôn ngữ địa phương, mang lại sự an ủi, hướng dẫn và giao tiếp thân thiện bất cứ khi nào cần. Theo nhóm, SEA-LION AI có khả năng hỗ trợ ngôn ngữ địa phương, ghi nhớ ngữ cảnh trò chuyện và phản hồi cá nhân hóa dựa trên hồ sơ người dùng.
Theo Nguyễn Chí Minh Hiếu - thành viên nhóm, một trong những khó khăn khi tạo video giúp bệnh nhân hồi tưởng ký ức là yêu cầu hạ tầng máy chủ đủ mạnh để các công cụ Generative AI thực hiện tác vụ xuất video từ dữ liệu đầu vào. Với lượng dữ liệu lớn, phức tạp, hệ thống máy chủ yếu sẽ khó vận hành. “Ngoài ra, mỗi bệnh nhân Alzheimer có cuộc sống, ký ức và kỷ niệm khác nhau, không ai giống ai. Vì vậy, để tạo ra liệu pháp khôi phục trí nhớ cần tính cá nhân hóa cao, không thể đồng bộ cho tất cả bệnh nhân”, Hiếu chia sẻ.
Hiện dự án trong giai đoạn hoàn thiện, cần thêm nguồn lực và tư vấn từ chuyên gia y tế để xây dựng liệu trình phù hợp cho từng bệnh nhân. Khi hoàn thiện, sản phẩm có thể ứng dụng tại viện dưỡng lão, trung tâm bảo trợ xã hội, giúp người bệnh Alzheimer phục hồi trí nhớ, giảm diễn tiến bệnh, tăng sự tự tin và hòa nhập cộng đồng.
TS Phan Lý Huỳnh - giảng viên Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông), nhận định đây là dự án tiềm năng, mang tính nhân văn lớn, giúp người bệnh Alzheimer gợi nhớ ký ức, phục hồi trí nhớ nhờ ứng dụng sức mạnh AI trong việc tạo video chân thực.
TS Huỳnh cho rằng, sắp tới nhóm cần phát triển sản phẩm trên ứng dụng di động để bệnh nhân sử dụng thuận tiện hơn. Nhóm cũng cần bổ sung chức năng để thành viên gia đình theo dõi vị trí, hành động của người thân nhằm giám sát và xử lý tình huống bất ngờ. “Các công cụ nhóm sử dụng đều ở dạng mở, cung cấp miễn phí nên bị hạn chế về tính năng tạo video AI. Do đó, cần đầu tư hạ tầng công nghệ mạnh hơn để phát triển giải pháp bài bản hơn”, TS Huỳnh nói.
Dự án Myosotis của nhóm sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã xuất sắc giành giải Ba cuộc thi VietFuture Awards 2025 do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ Thông tin Việt Nam tổ chức tại TPHCM.
Giải thưởng nhằm tôn vinh các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có tính ứng dụng cao, thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu khoa học và mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên đại học, cao đẳng trên toàn quốc. Năm nay, giải thưởng gồm hai vòng thi: Sơ tuyển tại các trường và chung kết toàn quốc.
Nhóm sinh viên giới thiệu sản phẩm trong khuôn khổ cuộc thi VietFuture Awards 2025 tổ chức tại TPHCM. Ảnh: TG
Tái hiện ký ức
Dự án Myosotis, hệ thống AI trị liệu cá nhân hóa cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, do nhóm sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông nghiên cứu, với mục tiêu cung cấp giải pháp chăm sóc trí tuệ toàn diện và thông minh, giúp người bệnh Alzheimer duy trì chất lượng sống và cải thiện khả năng nhận thức thông qua công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Theo đánh giá của giới y khoa, Alzheimer là bệnh thoái hóa thần kinh mãn tính (chủ yếu gặp ở người lớn tuổi), gây suy giảm trí nhớ, tư duy và khả năng thực hiện các hoạt động hằng ngày. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng sa sút trí tuệ (dementia).
Mặc dù triệu chứng của bệnh Alzheimer rất đa dạng, các vấn đề về trí nhớ thường là dấu hiệu đầu tiên của suy giảm nhận thức liên quan đến căn bệnh này. Nhiều người cũng nhận thấy sự suy giảm các kỹ năng nhận thức khác. Họ có thể gặp khó khăn trong việc tìm từ ngữ phù hợp, gặp vấn đề về thị giác, không gian hoặc lý luận, phán đoán. Tất cả có thể là dấu hiệu sớm của bệnh.
Người mắc Alzheimer cũng có thể gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động thường ngày như lái xe, nấu ăn, sinh hoạt cá nhân. Họ có thể hỏi đi hỏi lại một câu hỏi, dễ bị lạc, làm mất đồ hoặc để đồ ở nơi không cố định, thậm chí bối rối trước những vấn đề đơn giản. Khi bệnh trở nặng, một số người có thể trở nên lo lắng, bồn chồn hoặc kích động. Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho Alzheimer, chủ yếu sử dụng các biện pháp hỗ trợ nhằm làm chậm tiến triển và cải thiện chất lượng sống.
Theo nhóm nghiên cứu, bệnh Alzheimer thường gặp ở người từ 70 tuổi trở lên, do quá trình lão hóa. Ảnh hưởng lớn nhất là sự sa sút trí tuệ, nhớ trước quên sau. Từ thực tế này, nhóm đưa ra bộ công cụ phục hồi hoạt động não bộ bằng hai phương pháp: Liệu pháp hồi tưởng và Liệu pháp kích thích nhận thức. Các phương pháp này được phân tích và xây dựng dựa trên tài liệu y khoa đã được kiểm chứng.
Với liệu pháp hồi tưởng, bệnh nhân sẽ xem lại các video do AI tạo ra, có nội dung thân thuộc, gắn với ký ức từng trải. Điều này giúp kích thích nhận thức, tái hiện hình ảnh, sự kiện trong quá khứ, hỗ trợ não bộ hồi tưởng và nhớ lại. Nhóm sẽ khai thác thông tin từ lời kể của người thân bệnh nhân, chia sẻ về những ký ức đáng nhớ.
Dữ liệu hình ảnh, âm thanh liên quan sẽ được thu thập và đưa vào mô hình AI để tạo video tái hiện ký ức. Khi người bệnh xem video, cùng với sự đồng hành và gợi ý từ người thân, họ sẽ gợi lại ký ức, phục hồi trí nhớ. Với liệu pháp kích thích nhận thức, bệnh nhân sẽ thực hiện các trò chơi trí tuệ như giải ô số Sudoku, chơi thẻ flashcard để ghi nhớ thông tin.
Nhóm sinh viên nhận giải Ba cuộc thi VietFuture Awards 2025. Ảnh: PTIT
Cần hạ tầng công nghệ mạnh
Hệ thống phục hồi trí nhớ cho bệnh nhân Alzheimer được nhóm sinh viên xây dựng trên nền tảng website, hỗ trợ tiếng Việt và tiếng Anh. Bệnh nhân cần đăng ký tài khoản, thực hiện bài kiểm tra mức độ bệnh với 23 câu hỏi đánh giá năng lực ghi nhớ, trí tuệ, nhận thức, ý thức… Dựa trên kết quả, hệ thống sẽ xây dựng liệu pháp khôi phục trí nhớ phù hợp theo hai dạng: hồi tưởng và kích thích nhận thức.
Ngoài ra, nền tảng còn tích hợp công cụ trò chuyện như một chatbot (trợ lý ảo) để giải đáp thắc mắc và chia sẻ từ bệnh nhân. Trợ lý ảo do nhóm phát triển với SEA-LION AI, hỗ trợ trò chuyện phù hợp văn hóa bằng ngôn ngữ địa phương, mang lại sự an ủi, hướng dẫn và giao tiếp thân thiện bất cứ khi nào cần. Theo nhóm, SEA-LION AI có khả năng hỗ trợ ngôn ngữ địa phương, ghi nhớ ngữ cảnh trò chuyện và phản hồi cá nhân hóa dựa trên hồ sơ người dùng.
Theo Nguyễn Chí Minh Hiếu - thành viên nhóm, một trong những khó khăn khi tạo video giúp bệnh nhân hồi tưởng ký ức là yêu cầu hạ tầng máy chủ đủ mạnh để các công cụ Generative AI thực hiện tác vụ xuất video từ dữ liệu đầu vào. Với lượng dữ liệu lớn, phức tạp, hệ thống máy chủ yếu sẽ khó vận hành. “Ngoài ra, mỗi bệnh nhân Alzheimer có cuộc sống, ký ức và kỷ niệm khác nhau, không ai giống ai. Vì vậy, để tạo ra liệu pháp khôi phục trí nhớ cần tính cá nhân hóa cao, không thể đồng bộ cho tất cả bệnh nhân”, Hiếu chia sẻ.
Hiện dự án trong giai đoạn hoàn thiện, cần thêm nguồn lực và tư vấn từ chuyên gia y tế để xây dựng liệu trình phù hợp cho từng bệnh nhân. Khi hoàn thiện, sản phẩm có thể ứng dụng tại viện dưỡng lão, trung tâm bảo trợ xã hội, giúp người bệnh Alzheimer phục hồi trí nhớ, giảm diễn tiến bệnh, tăng sự tự tin và hòa nhập cộng đồng.
TS Phan Lý Huỳnh - giảng viên Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện (Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông), nhận định đây là dự án tiềm năng, mang tính nhân văn lớn, giúp người bệnh Alzheimer gợi nhớ ký ức, phục hồi trí nhớ nhờ ứng dụng sức mạnh AI trong việc tạo video chân thực.
TS Huỳnh cho rằng, sắp tới nhóm cần phát triển sản phẩm trên ứng dụng di động để bệnh nhân sử dụng thuận tiện hơn. Nhóm cũng cần bổ sung chức năng để thành viên gia đình theo dõi vị trí, hành động của người thân nhằm giám sát và xử lý tình huống bất ngờ. “Các công cụ nhóm sử dụng đều ở dạng mở, cung cấp miễn phí nên bị hạn chế về tính năng tạo video AI. Do đó, cần đầu tư hạ tầng công nghệ mạnh hơn để phát triển giải pháp bài bản hơn”, TS Huỳnh nói.
Dự án Myosotis của nhóm sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã xuất sắc giành giải Ba cuộc thi VietFuture Awards 2025 do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ Thông tin Việt Nam tổ chức tại TPHCM.
Giải thưởng nhằm tôn vinh các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có tính ứng dụng cao, thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu khoa học và mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên đại học, cao đẳng trên toàn quốc. Năm nay, giải thưởng gồm hai vòng thi: Sơ tuyển tại các trường và chung kết toàn quốc.
Rà soát sắp xếp lại mạng lưới trường công lập ở Lâm Đồng
GD&TĐ - Lâm Đồng rà soát toàn bộ mạng lưới trường công lập nhằm xây dựng phương án sắp xếp, sáp nhập phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
2026-07-17 04:28
Bộ GD&ĐT ‘chốt’ điểm sàn ngành Sức khỏe có chứng chỉ hành nghề năm 2026
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT quyết định ‘điểm sàn’ trình độ đại học đối với các ngành Sức khỏe có chứng chỉ hành nghề năm 2026, từ 18 đến 22 điểm.
2026-07-17 04:28
Lai Châu không để học sinh nào phải bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn
GD&TĐ - Ông Lê Minh Ngân, Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu yêu cầu kiên quyết không để bất kỳ học sinh nào phải bỏ học vì hoàn cảnh khó khăn.
2026-07-17 04:27
Quảng Ngãi bổ sung gần 2.000 chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 – 2027
GD&TĐ - UBND Quảng Ngãi duyệt bổ sung 1.956 chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 – 2027 cho các trường THPT công lập, trung tâm GDTX trên địa bàn.
2026-07-17 04:26
Gỡ vướng giáo dục nghề nghiệp: Tăng quyền tự chủ, xóa ranh giới công tư
GD&TĐ - Hiệu trưởng các trường Cao đẳng phía Nam kiến nghị tự chủ tuyển sinh, gỡ vướng văn bằng.
2026-07-17 04:25
Giải Vô địch Boxing Trẻ toàn quốc 2026 kết nối giá trị giáo dục
GD&TĐ - Giải Vô địch Boxing trẻ toàn quốc 2026 được kỳ vọng khơi dậy ý chí vươn lên, giúp học sinh làm chủ bản thân và thiết lập tính kỷ luật bền vững.
2026-07-17 04:25
Đồng Tháp có thí sinh đạt 2 điểm 10 tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026
GD&TĐ - Theo Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Tháp, em Nguyễn Ngọc Trân - học sinh Trường THPT Phạm Thành Trung xuất sắc đạt 2 điểm 10 môn Toán và Hóa học.
2026-07-17 04:23
Nam sinh Trung tâm GDTX – GDNN chia sẻ cách đạt điểm tuyệt đối môn Lịch Sử
GD&TĐ - Từng muốn bỏ học vì trượt THPT công lập, em Hà Minh Đăng xuất sắc đạt điểm 10 môn Lịch sử Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.
2026-07-17 04:23
Lan tỏa niềm đam mê toán học trong học sinh
GD&TĐ - Trường Phổ thông iSchool Long Xuyên phối hợp cùng Bộ môn Toán, Khoa Sư phạm, Trường Đại học An Giang tổ chức “Ngày hội trải nghiệm Toán học” cho HS.
2026-07-17 04:23
Đừng biến mùa Hè thành 'cuộc chiến'
GD&TĐ - “Mỗi ngày đều phải quát con vài lần”, “cứ nghỉ hè là nhà lúc nào cũng như chiến trường”, “không phạt thì không biết sợ”... là những chia sẻ xuất hiện ngày càng nhiều trên các diễn đàn phụ huynh mỗi khi bước vào kỳ nghỉ hè.
