Trường THCS Yên Hương, xã Yên Phú, Tuyên Quang.

Tinh gọn để tập trung nguồn lực

Ngày 31/7/2026, UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Phương án số 158/PA-UBND về tổng thể sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Phương án đặt mục tiêu giảm từ 30% trở lên số đầu mối cơ sở giáo dục công lập toàn tỉnh trước ngày 30/8/2026. Tuy nhiên, kết quả thực hiện bước đầu đã vượt mục tiêu khi số cơ sở giáo dục giảm từ 1.063 xuống còn 578, tương ứng tỷ lệ 45,6%.

Trong đó, trường mầm non giảm 50,6%; trường tiểu học giảm 66,7%; trường THCS giảm 70%; các trung tâm giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp giảm 66,7% đầu mối quản lý.

Các em học sinh Trường Mầm non Pải Lủng, xã Đồng Văn.

Đây là bước sắp xếp lớn trong bối cảnh mạng lưới trường lớp của Tuyên Quang còn nhiều đặc thù. Là tỉnh miền núi, địa hình chia cắt, khoảng cách giữa các thôn bản xa, giao thông còn khó khăn, nhiều năm qua các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học và THCS có quy mô nhỏ, phân tán.

Bình quân mỗi trường mầm non chỉ khoảng 235 trẻ, trường tiểu học và THCS khoảng 525 học sinh. Cùng với đó, hệ thống điểm trường lẻ khiến nguồn lực đầu tư bị chia nhỏ, đội ngũ giáo viên phân tán và chất lượng dạy học giữa các khu vực chưa đồng đều.

Theo tư liệu, toàn tỉnh hiện còn 1.803 điểm trường lẻ; tỷ lệ phòng học được kiên cố hóa đạt 70,7%, thấp hơn mức bình quân cả nước 89,6%. Nhiều cơ sở giáo dục còn thiếu phòng học bộ môn, khu nội trú, bán trú, nhà công vụ giáo viên và thiết bị dạy học.

Trong điều kiện đó, sắp xếp lại mạng lưới trường học được xác định là giải pháp để khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, giảm tầng nấc quản lý, đồng thời tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho hoạt động trực tiếp giảng dạy.

Điểm đáng chú ý là địa phương không lựa chọn cách làm máy móc. Các phương án được xây dựng trên cơ sở khảo sát điều kiện địa lý, giao thông, cơ sở vật chất, quy mô dân số và nhu cầu học tập tại từng địa bàn. Công tác tuyên truyền, đối thoại với phụ huynh và Nhân dân cũng được tăng cường để tạo sự đồng thuận.

Ông Vũ Văn Dũng, Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết phương án sắp xếp được tính toán kỹ theo điều kiện thực tế của từng địa phương. Một số phụ huynh ban đầu lo ngại con em phải đi học xa, nhưng sau khi được giải thích về mục tiêu tập trung nguồn lực và điều kiện học tập tốt hơn tại trường chính, nhiều gia đình đã đồng tình.

Không để gián đoạn việc học

Một trong những điểm đột phá của phương án là áp dụng linh hoạt mô hình trường một cấp học quy mô lớn và trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn.

Theo đó, trường được tổ chức theo hướng một điểm trường chính cùng các phân hiệu, sử dụng chung bộ máy hành chính, nhân sự, tài chính và tài sản. Mô hình này vừa duy trì hoạt động tại các phân hiệu để hạn chế việc học sinh phải di chuyển quá xa, vừa giảm mạnh đầu mối quản lý.

Cô và trò Trường Tiểu học và THPT Năng Khả, xã Nà Hang.

Đối với một tỉnh miền núi, đây được xem là cách tiếp cận phù hợp nhằm cân bằng giữa yêu cầu tinh gọn và điều kiện thực tế của người học.

Tại xã biên giới Thanh Thủy, sau sắp xếp, từ 5 trường chỉ còn 1 trường mầm non, 1 trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS và 1 trường THPT.

Việc sắp xếp cũng phát sinh tình trạng cán bộ quản lý dôi dư. Chính quyền địa phương đã xây dựng phương án điều chuyển, bố trí phù hợp nhằm hạn chế xáo trộn, không ảnh hưởng đến hoạt động quản lý và dạy học.

Tại phường Minh Xuân, một trong những địa bàn có nhiều trường học, sau sắp xếp còn 9/22 trường mầm non, tiểu học, THCS công lập, giảm 13 trường, tương đương 59,09% so với thời điểm 1/7/2025. Địa phương đang khẩn trương bố trí cán bộ quản lý, giáo viên để các trường sớm ổn định, sẵn sàng cho năm học 2026-2027.

Cùng với việc giảm đầu mối, bài toán đội ngũ được xác định là khâu then chốt. Có thời điểm Tuyên Quang thiếu hơn 2.000 giáo viên. Sau sắp xếp, việc điều chuyển, biệt phái giáo viên giữa các trường được kỳ vọng giúp khắc phục tình trạng thiếu, thừa cục bộ theo môn học.

Tại Trường Tiểu học và THCS Năng Khả, xã Nà Hang, việc sáp nhập trường tiểu học và THCS giúp tập trung cơ sở vật chất, bố trí giáo viên hợp lý hơn. Theo Phó Hiệu trưởng Ma Văn Tuân, nhà trường không còn tình trạng thiếu cán bộ, giáo viên và nhân viên, qua đó có thêm điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục.

Việc sắp xếp nhân sự cũng được địa phương tính toán theo hướng nhân văn. Cán bộ quản lý dôi dư có thể được phân công phụ trách các phân hiệu, chuyển sang vị trí phù hợp hoặc điều hòa đến địa bàn còn thiếu. Giáo viên được điều động, biệt phái, tổ chức dạy liên trường để sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực.

Kỳ vọng diện mạo mới

Sau mỗi phương án sắp xếp là bài toán ổn định tổ chức, tư tưởng và điều kiện dạy học. Tại xã Minh Quang, địa phương xác định việc lựa chọn cán bộ quản lý phải công khai, minh bạch, khách quan, công bằng; đồng thời xây dựng phương án điều chuyển cán bộ dôi dư trong nội bộ trường, giữa các trường hoặc sang vị trí việc làm phù hợp.

Với đội ngũ nhà giáo, thay đổi cũng đồng nghĩa với yêu cầu thích ứng.

Cô Hoàng Thị Hiền, Hiệu trưởng Trường Mầm non Pải Lủng, xã Đồng Văn, cho rằng sắp xếp tổ chức bộ máy là cơ hội để cán bộ quản lý, giáo viên đổi mới phương thức làm việc, nâng cao hiệu quả quản trị và tăng cường đoàn kết trong tập thể.

Ở Trường Tiểu học Yên Hương, xã Yên Phú, nhà trường dự kiến sau sáp nhập có trên 800 học sinh và khoảng 55 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên. Công tác chuẩn bị cơ sở vật chất, phòng học, phòng chức năng đang được khẩn trương thực hiện để bảo đảm năm học mới diễn ra ổn định.

Tuy nhiên, tại vùng cao, khoảng cách từ nhà đến trường vẫn là vấn đề cần được quan tâm. Anh Sải Seo Tường, thôn Cóc Sọc, xã Thàng Tín, cho biết sau sắp xếp, quãng đường từ điểm trường cũ đến điểm trường chính của con anh dài thêm hơn 7 km. Gia đình sẽ chủ động sắp xếp công việc để đưa đón con, đồng thời phối hợp với nhà trường và chính quyền địa phương nhằm bảo đảm việc học không bị ảnh hưởng.

Những thay đổi về mạng lưới trường học vì thế không chỉ được đo bằng số trường giảm hay số đầu mối được tinh gọn. Thước đo quan trọng hơn là chất lượng giáo dục có được nâng lên, giáo viên có được bố trí hợp lý và học sinh có được tiếp cận môi trường học tập tốt hơn hay không.

Với việc giảm 45,6% số đầu mối cơ sở giáo dục, Tuyên Quang đang tạo một bước chuyển lớn về tổ chức mạng lưới trường học. Nếu được vận hành đồng bộ, phù hợp đặc thù từng địa bàn, quá trình này sẽ góp phần chuyển trọng tâm từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển giáo dục, tập trung nguồn lực cho hoạt động dạy và học, tạo nền tảng để giáo dục địa phương bước vào năm học 2026-2027 với diện mạo tinh gọn, hiệu quả hơn.

Bài viết với tag: "Sắp xếp mạng lưới giáo dục"

Sắp xếp mạng lưới trường học, gỡ 'nút thắt' đặc thù ở Tuyên Quang

Có thể bạn quan tâm

Bài viết với tag: "Sắp xếp mạng lưới giáo dục"

Sắp xếp mạng lưới trường học, gỡ 'nút thắt' đặc thù ở Tuyên Quang

Có thể bạn quan tâm