Giải Báo chí "Vì sự nghiệp Giáo dục Việt Nam" do Bộ GD&ĐT phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức, Báo Giáo dục và Thời đại là đơn vị thường trực. Giải nhằm tôn vinh các tác giả có tác phẩm báo chí xuất sắc viết về sự nghiệp giáo dục; đồng thời biểu dương những tập thể, cá nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp cho sự phát triển của ngành.

Từ sân chơi mới đến giải báo chí có sức lan tỏa

Năm 2018 đánh dấu lần đầu tiên Giải Báo chí “Vì sự nghiệp Giáo dục Việt Nam” được tổ chức. Ngay trong năm đầu phát động, Ban Tổ chức đã nhận được gần 700 tác phẩm thuộc bốn loại hình: báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Đây là kết quả đáng ghi nhận đối với một giải báo chí mới được tổ chức lần đầu, cho thấy sự quan tâm và hưởng ứng của các cơ quan báo chí, nhà báo, phóng viên và cộng tác viên đối với chủ đề giáo dục.

Các tác phẩm dự thi tập trung phản ánh cuộc sống, nghị lực và những đóng góp thầm lặng của đội ngũ giáo viên ở vùng khó khăn; giới thiệu những tập thể, cá nhân tiêu biểu trong đổi mới, sáng tạo về quản lý và dạy học. Bên cạnh câu chuyện về người thầy gắn bó với học sinh, trường lớp ở vùng sâu, vùng xa, các tác phẩm cũng quan tâm đến vấn đề đổi mới phương pháp dạy học, đáp ứng yêu cầu triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Trong 74 tác phẩm vào vòng Chung khảo của 4 loại hình, có 43 tác phẩm đạt giải, trong đó có 4 giải A, 8 giải B, 11 giải C và 20 giải Khuyến khích, 1 giải đặc biệt được ban giám khảo bình chọn từ 4 giải nhất của 4 loại hình báo chí. Tác phẩm được trao giải Đặc biệt mùa đầu tiên là “Chuyện nghề, chuyện đời của những giáo viên vùng cao Tây Bắc”, loại hình báo in, Báo Quân đội nhân dân. Tác phẩm góp phần khắc họa đời sống, công việc và những câu chuyện nghề nghiệp của giáo viên vùng cao, phù hợp với mạch đề tài giàu tính nhân văn được nhiều tác phẩm năm đầu lựa chọn.

4 tác giả, nhóm tác giả đoạt giải nhất năm 2019.

Ở mùa giải thứ hai, số lượng tác phẩm gửi về tăng lên gần 1.000. Cùng với sự gia tăng về số lượng, mặt bằng chất lượng tác phẩm cũng được đánh giá cao hơn. Bên cạnh những đề tài tiếp tục được quan tâm từ mùa giải đầu, năm 2019 ghi nhận số lượng đáng kể bài viết đi sâu phân tích, mổ xẻ những vấn đề nóng của ngành, thể hiện vai trò thông tin, phản ánh và phản biện của báo chí đối với giáo dục.

Tác phẩm “Chuyện về những người thầy thắp lửa”, loại hình phát thanh, VOV2 - Đài Tiếng nói Việt Nam, được trao giải Đặc biệt năm 2019. Tác phẩm làm nổi bật hình ảnh người thầy và những giá trị nghề nghiệp, qua đó cho thấy mạch đề tài về nhà giáo vẫn có sức lay động, đồng thời có thể được thể hiện bằng nhiều hình thức báo chí khác nhau.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng trao giải Nhân vật ấn tượng cho nhà giáo Nguyễn Văn Bôn và cô giáo Trà Thị Thu năm 2020.

Năm 2020, đại dịch Covid-19 tác động sâu rộng đến đời sống xã hội, trong đó có hoạt động dạy và học. Dù chịu ảnh hưởng của dịch bệnh, số lượng tác phẩm thuộc bốn loại hình gửi đến Giải vẫn được duy trì ở mức hơn 700. Kết quả này cho thấy sự quan tâm, trách nhiệm và nỗ lực của đội ngũ người làm báo trong việc theo sát đời sống giáo dục, phản ánh những khó khăn, thay đổi và cách ứng phó của ngành trong một hoàn cảnh đặc biệt.

Nội dung nổi bật của các tác phẩm dự thi năm 2020 là những khó khăn của ngành Giáo dục, của thầy và trò khi dịch bệnh diễn biến phức tạp. Nhiều tác phẩm ghi nhận nỗ lực, quyết tâm và những cách làm sáng tạo của toàn ngành để thực hiện chủ trương “tạm dừng đến trường, không dừng học”. Báo chí phản ánh những thay đổi trong tổ chức dạy học, những thách thức đặt ra đối với nhà trường, giáo viên, học sinh và gia đình; đồng thời ghi nhận tinh thần chủ động, thích ứng của các cơ sở giáo dục và đội ngũ nhà giáo. Nhiều câu chuyện xúc động về những nhà giáo xung phong nơi tuyến đầu chống dịch đã được phản ánh.

Tác phẩm “Lễ khai giảng xúc động trên đỉnh Ngọc Linh”, loại hình báo in, Báo Tuổi trẻ, được trao giải Đặc biệt năm 2020. Tác phẩm là một trong những dấu ấn của mùa giải, tiếp tục cho thấy sức mạnh của những câu chuyện giáo dục gắn với con người, hoàn cảnh và cảm xúc chân thực.

Các tác giả có tác phẩm đoạt Giải Nhất năm 2021.

2021 tiếp tục là một năm chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19. Trong điều kiện hoạt động báo chí và đời sống giáo dục đều gặp nhiều khó khăn, số lượng tác phẩm dự thi của bốn loại hình vẫn được duy trì ở mức hơn 700. Việc duy trì số lượng tác phẩm ở mức này trong hai năm liên tiếp cho thấy Giải không bị đứt quãng trước những tác động bất thường của dịch bệnh, đồng thời phản ánh sự bền bỉ của đội ngũ nhà báo trong việc theo sát các vấn đề giáo dục.

Nếu năm 2020 ghi lại những tác động ban đầu và nỗ lực thích ứng của giáo dục trước đại dịch, thì mùa giải 2021 tiếp tục khắc họa sức bền của ngành trong giai đoạn dịch bệnh còn nhiều diễn biến phức tạp. Bên cạnh tiếp tục phản ánh những khó khăn của ngành, của thầy và trò trong bối cảnh dịch bệnh, nhiều tác phẩm ghi nhận nỗ lực, quyết tâm và những cách làm sáng tạo để thực hiện chủ trương “tạm dừng đến trường, không dừng học”. Những câu chuyện về nhà giáo tham gia tuyến đầu chống dịch, về sự thích ứng của nhà trường và người học tiếp tục tạo nên mạch nội dung giàu cảm xúc. Qua góc nhìn báo chí, những thách thức trong việc duy trì hoạt động giáo dục được phản ánh cùng với tinh thần trách nhiệm và sự chủ động tìm giải pháp của các chủ thể trong ngành.

Tác phẩm “Đi về phía tâm dịch”, loại hình báo điện tử, Báo Lao động, được trao giải Đặc biệt năm 2021. Đây là tác phẩm tiêu biểu của mùa giải, ghi dấu sự quan tâm của báo chí đối với những con người, công việc và câu chuyện diễn ra trong tâm dịch

Trao giải Đặc biệt năm 2022 cho tác giả có tác phẩm xuất sắc nhất.

Trao giải cho các tác giả đạt giải Nhất năm 2022.

Năm 2022, Ban Tổ chức nhận được gần 800 tác phẩm tham dự từ các cơ quan báo chí trên cả nước. So với hai năm chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh, số lượng tác phẩm tiếp tục được duy trì ở mức cao.

Nội dung tác phẩm dự thi năm 2022 phản ánh đậm nét nhiều nhóm đề tài. Bên cạnh những gương nhà giáo tiêu biểu, các tác phẩm quan tâm đến những vấn đề lớn của ngành như phân luồng, hướng nghiệp, tự chủ đại học, tâm lý học đường, triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và giáo dục vùng khó. Các chủ đề này cho thấy phạm vi phản ánh của Giải ngày càng mở rộng, từ câu chuyện về cá nhân, tập thể nhà giáo đến các vấn đề quản lý, chính sách, tổ chức hoạt động giáo dục và những tác động trực tiếp đến người học.

Tác phẩm “Học sinh miền Nam - Một thời để nhớ”, loại hình truyền hình, Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, được trao giải Đặc biệt năm 2022. Tác phẩm là dấu ấn của mùa giải, đồng thời thể hiện khả năng khai thác những ký ức, trải nghiệm và giá trị lịch sử gắn với giáo dục qua ngôn ngữ truyền hình.

Trao giải cho tác giả đạt giải Đặc biệt năm 2023.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại - thành viên Ban Chỉ đạo, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Tổ chức Giải năm 2023 báo cáo tại lễ trao giải.

Giải năm 2023 nhận được gần 800 tác phẩm tham dự thuộc bốn loại hình báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Ban Tổ chức trao giải cho 59 tác phẩm của cả bốn loại hình, gồm 1 giải Đặc biệt, 4 giải Nhất, 8 giải Nhì, 12 giải Ba, 34 giải Khuyến khích và 2 nhân vật tiêu biểu. Bên cạnh các tác phẩm đoạt giải, mùa giải còn tôn vinh 2 nhân vật tiêu biểu trong các tác phẩm đoạt giải và trao 4 giải phụ - Giải Cống hiến.

So với các mùa trước, khi tác phẩm dự thi thường đi sâu phân tích những vấn đề nóng của ngành và kể những câu chuyện cảm động về nhà giáo cắm bản, bám trường, bám lớp, tình nguyện gieo chữ ở những vùng xa xôi, mùa giải năm 2023 tiếp tục duy trì những mạch đề tài đó, đồng thời ghi nhận sự hiện diện rõ nét hơn của các vấn đề thời sự và hơi thở cuộc sống. Cách tiếp cận này cho thấy tác phẩm dự thi không tách rời đời sống thường nhật của ngành, quan tâm đến những chuyển động, vấn đề và câu chuyện đang diễn ra trong các cơ sở giáo dục cũng như trong xã hội.

Năm 2024, Giải nhận được hơn 800 tác phẩm dự thi. Có 57 tác phẩm được lựa chọn trao giải, gồm 1 giải Đặc biệt, 4 giải Nhất, 8 giải Nhì, 12 giải Ba, 32 giải Khuyến khích và 2 nhân vật tiêu biểu.

Các tác phẩm đề cập nhiều vấn đề thiết thực, từ chế độ, chính sách đối với nhà giáo, học phí, thu - chi trong trường học, quy chế dân chủ, phân luồng, hướng nghiệp, dạy học tích hợp đến đổi mới chương trình, sách giáo khoa, chuyển đổi số, tình trạng thiếu giáo viên và văn hóa ứng xử học đường. Bên cạnh đó là những nội dung về hợp tác quốc tế, an toàn trường học, giữ gìn ngôn ngữ dân tộc, tâm lý học đường, sự hỗ trợ của cộng đồng đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh khuyết tật và những tấm gương người tốt, việc tốt.

Nhiều tác phẩm còn thể hiện tính phát hiện, phản biện chính sách và phân tích chuyên sâu, đi vào các vấn đề về quản trị nhà trường, điều kiện dạy học, quyền lợi của nhà giáo và người học. Qua đó, tác phẩm góp phần phản ánh những chủ điểm của ngành Giáo dục trong quá trình đổi mới căn bản, toàn diện, đồng thời cho thấy sự chuyển biến trong cách tiếp cận đề tài: bám sát thực tiễn, quan tâm đến tác động của chính sách và những yêu cầu mới đặt ra đối với giáo dục.

Năm 2025, Giải thu hút hơn 800 tác phẩm tham dự. Qua các vòng tuyển chọn, 82 tác phẩm được lựa chọn vào chung khảo. Hội đồng Chung khảo đề xuất trao 4 giải Nhất, 8 giải Nhì, 12 giải Ba và 36 giải Khuyến khích; đồng thời tôn vinh 2 nhân vật tiêu biểu trong 2 tác phẩm đoạt giải.

Trao giải Nhất năm 2025 cho các tác giả.

Điểm nổi bật của mùa giải năm 2025 là sự trưởng thành rõ rệt của đội ngũ làm báo giáo dục, thể hiện từ khâu lựa chọn đề tài, xử lý dữ liệu đến phương pháp thể hiện hiện đại, đa phương tiện. Nhiều tuyến bài phản ánh những vấn đề thời sự của ngành như triển khai Luật Nhà giáo năm 2025; tổng kết Chương trình giáo dục phổ thông 2018; phát triển giáo dục số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy và học; thúc đẩy giáo dục kỹ năng; tâm lý học đường; các sáng kiến về trường học hạnh phúc, an toàn và sáng tạo.

Nhiều tác phẩm đồng hành với ngành trong việc cổ vũ tinh thần đổi mới, phản ánh quyết tâm xây dựng nền giáo dục nhân văn, mở và hội nhập, hướng tới mục tiêu để mỗi người học phát triển năng lực, phẩm chất theo tinh thần học suốt đời, học để làm người.

Trong bối cảnh hợp nhất, sáp nhập các cơ quan báo chí, số lượng bài gửi về vẫn bảo đảm sự đa dạng, phong phú, trải dài từ Bắc đến Nam. Chất lượng tác phẩm của các địa phương được nâng lên cả về nội dung và hình thức; số lượng tác phẩm đoạt giải của các địa phương cũng tăng nhiều so với những năm trước. Đây là điểm đáng chú ý, cho thấy sức lan tỏa của Giải không chỉ thể hiện ở số lượng cơ quan báo chí tham gia mà còn ở chất lượng tác phẩm và sự hiện diện của các góc nhìn từ cơ sở.

Mùa giải 2026: Phản ánh những chuyển động của giáo dục trong giai đoạn mới

Năm 2026, Giải nhận được gần 800 tác phẩm tham dự thuộc bốn loại hình báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Tổng cộng 64 tác phẩm được lựa chọn trao giải, gồm 4 giải Nhất, 8 giải Nhì, 12 giải Ba và 40 giải Khuyến khích, 2 nhân vật tiêu biểu được tôn vinh trong các tác phẩm đoạt giải.

Các tác phẩm năm 2026 phản ánh khá toàn diện những chuyển động của giáo dục Việt Nam trong giai đoạn mới. Nhiều vấn đề lớn, có tính thời sự và được xã hội quan tâm được tập trung khai thác, như triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới; bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục; đổi mới chương trình, phương pháp dạy học; ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục; giáo dục nghề nghiệp; các vấn đề về đạo đức và tâm lý học đường.

Không chỉ phản ánh quá trình triển khai, ghi nhận kết quả, thành tựu và lan tỏa những mô hình hay, tấm gương nhà giáo tiêu biểu, nhiều tác phẩm còn đi sâu phân tích khó khăn, bất cập và những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. Tác phẩm phản ánh tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý, người học và phụ huynh; đồng thời thể hiện tinh thần phản biện, đề xuất giải pháp thiết thực. Những góc nhìn và luận cứ từ thực tiễn có thể góp thêm thông tin để cơ quan quản lý nghiên cứu, điều chỉnh, hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và chất lượng giáo dục.

Nhiều tuyến bài được đầu tư công phu, có chiều sâu cả về nội dung lẫn hình thức. Cách thể hiện ngày càng đa dạng, hiện đại, phát huy thế mạnh của từng loại hình báo chí. Sự tham gia tích cực của các cơ quan báo chí địa phương, với những góc nhìn gần gũi và phản ánh sát thực tiễn cơ sở, tiếp tục cho thấy phạm vi lan tỏa của Giải. Trên cơ sở đánh giá nghiêm túc, khách quan, Hội đồng Giám khảo đã lựa chọn 64 tác phẩm xuất sắc để trao giải và hai nhân vật tiêu biểu được tôn vinh. Đây là sự ghi nhận đối với lao động sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và tâm huyết của những người làm báo với sự nghiệp giáo dục.

Những nội dung được phản ánh cho thấy tác phẩm tiếp tục bám sát các vấn đề trọng tâm, thời sự và có tác động rộng đối với giáo dục. Trong bối cảnh giáo dục bước vào giai đoạn mới với nhiều yêu cầu đổi mới, các tác phẩm đã quan tâm đến cả định hướng chính sách, quá trình triển khai và những vấn đề cụ thể nảy sinh ở cơ sở. Sự kết hợp giữa ghi nhận thành tựu, lan tỏa điển hình và phản biện, đề xuất giải pháp là điểm đáng chú ý trong nội dung tác phẩm mùa giải này.

Gần 7.000 tác phẩm, gần 500 tác phẩm được trao giải qua 9 mùa tổ chức

Từ mùa giải đầu tiên năm 2018 đến năm 2026, Giải đã trải qua 9 mùa tổ chức liên tiếp, thu hút gần 7.000 tác phẩm tham dự. Trong số đó, gần 500 tác phẩm được trao giải, gồm 36 giải Nhất, 72 giải Nhì, 107 giải Ba, 274 giải Khuyến khích. Giải cũng tôn vinh 15 nhân vật tiêu biểu trong các tác phẩm dự thi.

Qua từng năm, Giải từng bước khẳng định vị thế là một hoạt động báo chí chuyên ngành có ý nghĩa xã hội và nhân văn; là điểm gặp gỡ thường niên của những người làm báo quan tâm đến lĩnh vực giáo dục, đồng thời là diễn đàn để thực tiễn giáo dục được phản ánh, phân tích và trao đổi dưới nhiều hình thức báo chí. Bốn loại hình báo chí được duy trì qua các mùa giải gồm báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Sự tham gia của các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương trên cả nước tạo nên phạm vi phản ánh rộng, đa dạng về vùng miền, đối tượng, chủ đề và cách thể hiện. Hành trình 9 năm cho thấy sự phát triển của Giải cả về quy mô tham dự, chất lượng tác phẩm, chiều sâu nội dung lẫn sự phong phú trong thể loại và phương thức thể hiện.

Một dấu ấn rõ nét của Giải là sự chuyển động trong nội dung tác phẩm qua từng năm, gắn với những vấn đề nổi lên trong đời sống giáo dục. Nhìn lại toàn bộ hành trình, có thể thấy phạm vi đề tài không bó hẹp ở việc tôn vinh nhà giáo hay phản ánh hoạt động dạy và học, mà ngày càng mở rộng, bao quát nhiều lĩnh vực: từ chính sách, quản lý, quản trị nhà trường, đội ngũ, chương trình, phương pháp, điều kiện bảo đảm chất lượng đến quyền lợi, tâm lý và cơ hội học tập của người học. Những vấn đề như giáo dục vùng khó, công bằng trong tiếp cận giáo dục, đổi mới giáo dục phổ thông, giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và chuyển đổi số… đều được các tác giả quan tâm khai thác.

Vai trò phản ánh, phát hiện và phản biện của báo chí cũng được thể hiện ngày càng rõ qua các mùa giải. Tác phẩm dự thi không chỉ ghi nhận thành tựu, giới thiệu mô hình hay, biểu dương những tấm gương tiêu biểu mà còn đi sâu phân tích vấn đề, phản ánh bất cập, khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; chuyển tải tâm tư, nguyện vọng của cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và người học. Đây là một phương diện quan trọng làm nên ý nghĩa của Giải. Báo chí đồng hành với giáo dục không chỉ bằng việc lan tỏa những câu chuyện đẹp, mà còn bằng trách nhiệm phát hiện vấn đề, phản ánh tiếng nói từ cơ sở và góp phần thúc đẩy những điều chỉnh cần thiết. Những tác phẩm vừa có tính xây dựng, vừa phản ánh trung thực vấn đề đặt ra đã tạo nên một không gian ghi nhận đa chiều về đời sống giáo dục, kết nối cơ quan quản lý, nhà trường, nhà giáo, người học, phụ huynh và xã hội.

Một điểm xuyên suốt trong hành trình của Giải là sự tham gia của các cơ quan báo chí ở nhiều tỉnh, thành phố, cùng đội ngũ nhà báo, phóng viên và cộng tác viên từ Trung ương đến địa phương. Đây là yếu tố quan trọng giúp các vấn đề giáo dục được phản ánh từ nhiều địa bàn, trong những điều kiện và hoàn cảnh khác nhau.

Qua 9 mùa tổ chức, Giải báo chí “Vì sự nghiệp Giáo dục Việt Nam” đã góp phần hình thành một dòng tác phẩm báo chí phản ánh đời sống giáo dục trên khắp mọi miền đất nước trong giai đoạn có nhiều chuyển động. Các tác phẩm ghi nhận thành tựu, phát hiện vấn đề từ thực tiễn, đề xuất giải pháp, chuyển tải tâm tư, nguyện vọng của nhà giáo, người học và phụ huynh; đồng thời lan tỏa những giá trị tốt đẹp, câu chuyện nhân văn và mô hình tích cực. Qua đó, hoạt động giáo dục đến gần hơn với công chúng, giúp xã hội hiểu rõ hơn những nỗ lực, khó khăn cũng như yêu cầu đổi mới của ngành.

Bài viết với tag: "báo chí giáo dục"

Giải báo chí Vì sự nghiệp Giáo dục Việt Nam: 9 năm lan tỏa giá trị giáo dục

Có thể bạn quan tâm