Học sinh tìm hiểu thông tin tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh – hướng nghiệp năm 2026. Ảnh minh họa: INT

Đại diện trường đại học chia sẻ định hướng đào tạo, còn các chuyên gia phân tích xu thế và khuyến nghị giải pháp để không phải “bình mới rượu cũ”.

Gắn với nhu cầu chuyển đổi số

Từ thông báo phương án tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học năm 2026 cho thấy, nhóm ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số, khoa học dữ liệu, công nghệ tài chính (Fintech)… xuất hiện trong danh mục mở ngành mới. Ông Nguyễn Quang Trung – Phó Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh Trường Đại học Thương mại, cho biết nhà trường dự kiến tuyển sinh 5.800 chỉ tiêu với 51 chương trình đào tạo, đồng thời mở thêm chuyên ngành mới Ứng dụng AI trong kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số.

Năm nay, Trường Đại học Thương mại bắt đầu tuyển sinh chương trình đào tạo “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh”. Chương trình được nhà trường chuẩn bị trong khoảng 3 năm, thông qua việc nghiên cứu xu hướng công nghệ, nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động. Theo ông Trung, hầu hết doanh nghiệp ứng dụng AI trong hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp nào ứng dụng hiệu quả hơn sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn. Vì vậy, việc đào tạo nguồn nhân lực có khả năng sử dụng AI trong phân tích dữ liệu, quản trị và ra quyết định kinh doanh là rất cần thiết.

Ông Trung chia sẻ, sinh viên theo học chương trình này sẽ được trang bị kiến thức và kỹ năng về phân tích dữ liệu, ứng dụng các công cụ AI và khai thác công nghệ phục vụ hoạt động kinh doanh. Đây được xem là hướng đào tạo có nhiều triển vọng việc làm trong thời gian tới.

Năm 2026, Học viện Tài chính tiếp tục triển khai và mở rộng 15 chương trình đào tạo định hướng chứng chỉ quốc tế, giúp sinh viên tiếp cận các chuẩn nghề nghiệp toàn cầu trong các lĩnh vực như kế toán, kiểm toán, tài chính và quản trị.

TS Nguyễn Văn Bình – Phó Giám đốc Học viện, phân tích trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển nhanh, yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc đổi mới chương trình đào tạo là một trong những trọng tâm chiến lược. Theo đó, Học viện tiếp tục cập nhật, hiện đại hóa nội dung đào tạo theo hướng gắn chặt với thực tiễn của lĩnh vực tài chính – kế toán – quản trị kinh doanh trong kỷ nguyên số.

Điểm nhấn quan trọng là việc phát triển các chương trình đào tạo tích hợp công nghệ mới, đặc biệt là các ngành, chuyên ngành gắn với AI và khoa học dữ liệu trong lĩnh vực tài chính – kế toán. Qua đó, nhằm trang bị cho sinh viên năng lực phân tích dữ liệu, tư duy số và khả năng thích ứng với môi trường tài chính hiện đại. Đồng thời, giúp sinh viên không chỉ có nền tảng kiến thức chuyên môn vững chắc, mà còn có lợi thế cạnh tranh khi tham gia thị trường lao động trong nước và quốc tế.

Thí sinh tham dự Ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp năm 2026. Ảnh: Danh Khang

Không “ăn xổi, ở thì”

Năm nay, Trường Đại học Ngoại thương cũng công bố thêm nhiều chương trình đào tạo gắn với AI và dữ liệu trong kinh doanh như: Bổ sung các học phần Phân tích dữ liệu trong kinh doanh, Digital Business, Ứng dụng AI trong thương mại quốc tế.

Một số chương trình chất lượng cao tích hợp kỹ năng khai thác dữ liệu, phân tích thị trường bằng công cụ công nghệ. Đại diện nhà trường cho biết, việc mở ngành mới nhằm “đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế sâu rộng”.

Đại học Kinh tế Quốc dân cũng mở chương trình đào tạo Khoa học dữ liệu trong Kinh tế và Kinh doanh; triển khai các học phần về Trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh, Phân tích dữ liệu lớn (Big Data), Machine Learning ứng dụng trong tài chính - marketing; thành lập các trung tâm nghiên cứu và ứng dụng dữ liệu phục vụ chuyển đổi số doanh nghiệp.

Chia sẻ tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026, ông Trần Bá Dương - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Hải (THACO), cho rằng trong thời đại công nghệ và kỹ thuật số, việc tìm hiểu xu hướng phát triển của khoa học - công nghệ là rất quan trọng.

Theo ông, các ngành nghề tồn tại ở nhiều cấp độ khác nhau. Ở mức độ thấp là những công việc mang tính máy móc, dễ bị thay thế. Song, ở cấp độ cao hơn, con người vẫn tạo ra những sản phẩm mang giá trị nghệ thuật và sáng tạo mà máy móc khó có thể thay thế. AI khiến học sinh nghĩ là rào cản trong việc tìm kiếm cơ hội việc làm trong tương lai, nhưng các em cần biến “nỗi sợ” thành cơ hội.

Việc mở thêm các ngành đào tạo nhằm gia tăng cơ hội học đại học cho thí sinh, bà Tăng Thị Ngọc Mai - nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIV, cho rằng đây là tín hiệu tốt nếu ngành nghề đó đáp ứng nhu cầu xã hội.

Tuy nhiên, việc mở ngành mới cần có nghiên cứu, khảo sát tránh “ăn xổi, ở thì” vì mục đích kinh tế. Vì thế, cần tính toán, điều tra, đánh giá tác động và xu thế phát triển của ngành nghề đó. Đặc biệt, cơ sở giáo dục đại học cần chuẩn bị cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo nhằm bảo đảm chất lượng đầu ra.

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu thông tin về ngành, trường học. Ảnh: Danh Khang

Tăng cường tiền kiểm và hậu kiểm

Hoan nghênh việc các cơ sở giáo dục đại học đã chủ động, linh hoạt trong việc mở ngành mới bắt nhịp với bối cảnh xã hội, GS.TS Phạm Tất Dong - nguyên Phó Chủ tịch thường trực Hội Khuyến học Việt Nam, nhìn nhận đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh tự chủ đại học và cơ cấu kinh tế có dịch chuyển mạnh mẽ. Song, cần tăng cường khâu quản lý, kiểm định chất lượng khi các ngành nghề mới được mở ra, tránh “trăm hoa đua nở” nhưng “trái ngọt” thì không thấy đâu.

Cũng theo GS.TS Phạm Tất Dong, nếu việc mở ngành ồ ạt mà thiếu dự báo dài hạn thì có thể dẫn đến lệch pha cung - cầu trong vài năm tới. Đã có giai đoạn một số ngành tăng trưởng nóng rồi nhanh chóng bão hòa, để lại hệ lụy là cử nhân thất nghiệp hoặc làm trái ngành. Khi đó, chi phí không chỉ thuộc về người học, mà còn là sự lãng phí nguồn lực xã hội. Ngoài ra, nếu chỉ thay đổi tên ngành hoặc bổ sung học phần mà chưa đầu tư tương xứng, thì nguy cơ “bình mới rượu cũ” có thể xảy ra.

Vì thế, hơn bao giờ hết, trách nhiệm xã hội của các cơ sở đào tạo cần được đặt lên hàng đầu. Cùng với đó, cần nhấn vai trò quản lý, điều tiết của cơ quan quản lý Nhà nước càng trở nên quan trọng. Mặt khác, ngoài việc tiền kiểm, cần tăng cường cơ chế hậu kiểm, kiểm định chất lượng độc lập và công khai minh bạch thông tin.

Nhìn nhận từ thực tế, ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT), phân tích chúng ta đang sống trong kỷ nguyên mà AI, chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghệ số, hội nhập toàn cầu đang tái định hình mọi lĩnh vực. Những ngành nghề của hôm qua có thể không còn là trung tâm của ngày mai. Những nghề của ngày mai có thể chưa kịp xuất hiện trong sách giáo khoa hôm nay. Những kỹ năng của hôm nay có thể chưa đủ cho thập kỷ tới.

“Vì thế, hãy nhớ rằng các bạn không chỉ chọn một ngành học, mà đang chọn một hành trình phát triển bản thân. Các bạn không chỉ chọn một tấm bằng, mà đang chọn con đường để đi, một việc để làm, để yêu, để cống hiến, để phụng sự quốc gia” – ông Nguyễn Tiến Thảo bày tỏ và khuyên học sinh hãy lắng nghe, trao đổi, đối thoại trực tiếp với đại diện các trường, từ đó có quyết định phù hợp với năng lực, sở trường và điều kiện của bản thân.

“Không phải lo sợ khi mình không chọn theo ngành hot, cũng đừng nghĩ nghề mình yêu không phải là nghề của số đông. Một quốc gia mạnh không chỉ vì có nhiều kỹ sư hay nhiều bác sĩ. Một quốc gia mạnh, tự cường khi mỗi công dân phát huy hết tiềm năng của mình.

Vì thế, ông Nguyễn Tiến Thảo khuyên thí sinh hãy tự tin nghiêm túc và trách nhiệm với lựa chọn của mình. Lựa chọn của bạn ngày hôm nay để chuẩn bị cho một hành trình. Cánh cửa đại học không phải điểm đến cuối cùng mà là bệ phóng. Ở giảng đường đại học đó bạn sẽ học cách tư duy phản biện, học cách hợp tác, học cách sáng tạo, học cách thất bại và đứng dậy mạnh mẽ hơn.

Lo ngại nhiều trường ồ ạt mở ngành mới, “hot” để thu hút thí sinh, TS Lê Viết Khuyến – Phó Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng, băn khoăn có thực trạng một số trường vì muốn thu hút thí sinh đã mở thêm nhiều ngành mới với tên gọi hấp dẫn nhưng thực chất là “bình mới rượu cũ”, gây khó khăn trong công tác tuyển sinh các ngành truyền thống.

Bài viết với tag: "mở ngành học mới"

Mở ngành đại học mới: Định hướng bài bản để tránh 'bình mới rượu cũ'

Có thể bạn quan tâm

Bài viết với tag: "mở ngành học mới"

Mở ngành đại học mới: Định hướng bài bản để tránh 'bình mới rượu cũ'

Có thể bạn quan tâm