Học sinh trao đổi cùng cán bộ Công an tỉnh Lào Cai tại chương trình “Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến”. Ảnh: NVCC

Chủ động định hướng

Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội giữa các phường trung tâm và xã vùng cao, biên giới của tỉnh Lào Cai còn chưa đồng đều. Dù ở địa bàn nào, phần lớn học sinh từ cấp THCS trở lên cũng đã tiếp cận và sử dụng các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, Zalo.

Mạng xã hội mang đến cho học sinh nhiều cơ hội học tập, trao đổi thông tin và mở rộng hiểu biết. Song, môi trường này vốn như một “nồi lẩu thập cẩm”, bên cạnh những thông tin tích cực còn tiềm ẩn không ít “hạt sạn”. Đó là những nội dung xấu, lệch chuẩn, dễ tác động đến nhận thức và hành vi của lứa tuổi học trò.

Trên mạng xã hội đã xuất hiện nhiều hiện tượng xấu nhưng lại dễ khiến học sinh nhầm tưởng là thần tượng, người nổi tiếng hoặc người có sức ảnh hưởng. Một số cá nhân sử dụng mạng xã hội để truyền tải hình ảnh giang hồ mạng, ký sự nghiện, video ăn uống phản cảm, trái thuần phong mỹ tục. Thậm chí, có người còn sẵn sàng tạo ra nội dung xấu, sốc để đánh vào sự tò mò của người xem.

Theo em Nguyễn Gia Nhi, học sinh lớp 10 chuyên Anh 2, Trường THPT chuyên Lào Cai, không ít học sinh còn chủ quan, thiếu kỹ năng chọn lọc thông tin nên dễ bị ảnh hưởng bởi những nội dung tiêu cực trên mạng. “Có bạn tham gia chia sẻ những nội dung tiêu cực, những ngôn từ mang tính kích động bạo lực hoặc kích động hành vi vi phạm pháp luật của các idol mạng mà không nhận ra hậu quả”, Gia Nhi chia sẻ.

Từ thực tế đó, việc giúp học sinh nhận diện các hiện tượng xấu trên mạng xã hội, biết cách xử lý thông tin và ứng xử phù hợp trên không gian mạng đã được ngành Giáo dục Lào Cai đặc biệt quan tâm.

Tại các trường học trên địa bàn tỉnh, nhiều hình thức tuyên truyền, định hướng và xây dựng quy tắc ứng xử cho học sinh trên môi trường mạng đã được triển khai. Mục tiêu không chỉ nhằm xây dựng môi trường học đường nhân văn, mà còn hình thành ở các em chuẩn mực đạo đức, hành vi ứng xử phù hợp cả ngoài đời thực và trên Internet.

Không dừng lại ở đó, một số trường còn chú trọng hướng dẫn học sinh nhận diện các hiện tượng mạng xã hội xấu, từ đó có thái độ đúng đắn trước những hành vi lệch chuẩn. Nhiều hiện tượng xấu trên mạng xã hội đã được nhà trường thống kê và thông tin đến học sinh.

Thậm chí, tại Trường THPT Lào Cai, thầy cô đã chủ động lập biểu thống kê tài khoản mạng xã hội của học sinh, trong đó có tên tài khoản, đường link, số điện thoại sử dụng. Việc này giúp nhà trường thuận lợi hơn trong việc nắm bắt thông tin, kịp thời định hướng khi các em tương tác trên môi trường mạng.

Năm học 2025 - 2026, Trường THPT Lào Cai phối hợp với Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Công an tỉnh Lào Cai tổ chức chương trình ngoại khóa “Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến”. Tại chương trình, học sinh được tuyên truyền về hệ lụy của các thần tượng xấu trên mạng xã hội, đồng thời được định hướng tư duy để biết phản biện trước những video có nội dung xấu, dù chúng đạt hàng triệu lượt xem.

Cô Phạm Thị Thu Thủy, Bí thư Đoàn Trường THPT Lào Cai, cho rằng trong thời đại 4.0, trước khi để học sinh tiếp cận nhiều nền tảng mạng xã hội, cần trang bị cho các em đủ “vắc-xin số”. “Cần giúp học sinh nhận diện được những hiện tượng xấu, điều không được phép, không nên làm trên không gian mạng”, cô Thủy chia sẻ.

Tại Trường THPT chuyên Lào Cai, giáo dục kỹ năng số, văn hóa ứng xử trên không gian mạng và nâng cao năng lực chọn lọc thông tin cho học sinh đã trở thành nhiệm vụ quan trọng được nhà trường và Đoàn Thanh niên chú trọng.

Thầy Vương Văn Vũ, Bí thư Đoàn Thanh niên Trường THPT chuyên Lào Cai, cho biết: Thông qua các tiết sinh hoạt lớp, sinh hoạt dưới cờ, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và chuyên đề kỹ năng sống, nhà trường thường xuyên lồng ghép nội dung giáo dục văn hóa ứng xử, trách nhiệm của công dân số đối với học sinh.

Với quan điểm giáo dục mở, Trường THPT chuyên Lào Cai không cấm học sinh sử dụng mạng xã hội. Thay vào đó, giáo viên chủ nhiệm thường xuyên trao đổi với phụ huynh, nắm bắt tâm lý và thói quen sử dụng Internet của học sinh để có biện pháp hỗ trợ, định hướng phù hợp. Học sinh được hướng dẫn tiếp cận thông tin có chọn lọc, kiểm chứng nguồn tin, nhận diện nội dung độc hại và không cổ xúy cho các giá trị lệch chuẩn.

Thầy Vương Văn Vũ - Bí thư Đoàn Thanh niên Trường THPT chuyên Lào Cai, trao đổi với học sinh về cách nhận diện các hiện tượng xấu trên mạng xã hội. Ảnh: NVCC

Chung tay làm sạch môi trường mạng

Bằng nhiều hình thức giáo dục đa dạng, học sinh Lào Cai đang từng ngày được định hướng để xây dựng một cộng đồng mạng nhân văn, nói không với các hiện tượng xấu trên các nền tảng mạng xã hội. Đây là việc làm cần thiết trong bối cảnh môi trường Internet ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống học đường.

Tuy nhiên, nỗ lực từ riêng ngành Giáo dục là chưa đủ. Theo thầy Vương Văn Vũ, nhiệm vụ này cần sự chung tay của nhiều lực lượng, trong đó gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý Nhà nước và chính các nền tảng mạng xã hội là những nhân tố quan trọng.

Sự phối hợp đồng bộ giữa các thành phần xã hội sẽ góp phần làm cho môi trường mạng “sạch” hơn về thông tin, đồng thời bảo đảm văn hóa ứng xử trên không gian mạng. Khi học sinh được định hướng đúng, các em sẽ biết lựa chọn nội dung tích cực, không chia sẻ, không cổ xúy cho những biểu hiện lệch chuẩn.

Em Võ Hà Minh, học sinh lớp 10 chuyên Tiếng Trung, Trường THPT chuyên Lào Cai, bày tỏ mong muốn môi trường mạng ngày càng văn minh, an toàn và tích cực hơn. Đó phải là nơi lan tỏa các giá trị đích thực, không tồn tại những hiện tượng xấu vô tình được thuật toán mạng xã hội đẩy lên thành idol.

Những năm học vừa qua, phong trào nói không với các “hiện tượng” xấu trên mạng xã hội của học sinh tỉnh Lào Cai đã góp phần đào thải nhiều hành vi lệch chuẩn. Tuy nhiên, để thực sự làm trong sạch nội dung trên các nền tảng này, rất cần sự chung tay hành động của toàn xã hội.

Bài viết với tag: "văn hóa ứng xử trên không gian mạng"

Bảo vệ học sinh, sinh viên trên môi trường mạng: Nói không với nội dung xấu, độc

Có thể bạn quan tâm