Cần triết lý giáo dục đóng vai trò 'kim chỉ nam' cho tư duy và hành động

2026/01/29 15:42

GD&TĐ - Khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam cần một triết lý giáo dục đóng vai trò 'kim chỉ nam' cho tư duy và hành động.



Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo

Chia sẻ tại tọa đàm “80 năm thành tựu giáo dục và dấu ấn lập pháp” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức, TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến – nguyên Trợ lý Bộ trưởng Bộ GD&ĐT – cho rằng, 80 năm qua nền giáo dục cách mạng Việt Nam luôn duy trì triết lý giáo dục xuyên suốt là "giáo dục của dân, do dân và vì dân". Qua thời gian, triết lý đó được bổ sung, cụ thể hóa phù hợp với từng giai đoạn lịch sử.
Theo TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến, khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam cần một triết lý giáo dục đóng vai trò "kim chỉ nam" cho tư duy và hành động, bảo đảm mọi sự phát triển từ chủ trương, chính sách đến thực thi đều thống nhất.
Bộ GD&ĐT đã tổ chức hội thảo "Triết lý giáo dục trong kỷ nguyên số", ghi nhận ý tưởng, cách tiếp cận đa dạng của các nhà giáo, chuyên gia và nhà nghiên cứu để định hình triết lý giáo dục Việt Nam trong thời đại số. Qua nghiên cứu, TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến cho rằng, để có được triết lý giáo dục trong giai đoạn mới, cần sớm xác lập cách hiểu thống nhất về nội hàm và các nội dung cơ bản của nó.
Ở góc độ hoạch định chính sách và lập pháp, triết lý giáo dục ở các nước trên thế giới được hiểu một cách rất cụ thể. Đó không phải là những gì cao siêu hay trừu tượng, mà chính là sự tuyên ngôn ở tầm quốc gia về vị trí, vai trò, sứ mệnh, mục tiêu và nhiệm vụ của giáo dục. Đừng làm cho khái niệm này trở nên mênh mông hay khó hiểu.
Theo TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến, những nét cơ bản của triết lý giáo dục trong kỷ nguyên mới có thể được tìm thấy trong 4 nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 71 – NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Nghị quyết 71 đã đưa ra quan điểm chỉ đạo rất quan trọng: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc". Đây là quan điểm mới, đặc sắc và bổ sung thiết thực cho tư duy về triết lý giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
Hàm ý của triết lý này nằm ở chỗ: phát triển giáo dục giờ đây phải luôn trong tâm thế sẵn sàng cho tương lai. Đây cũng chính là vấn đề mà hầu hết hệ thống giáo dục trên thế giới đang nỗ lực tìm kiếm câu trả lời.
Theo đó, giáo dục phải được phát triển để bảo đảm người học không chỉ có phẩm chất và năng lực tự tìm việc làm, tạo việc làm, mà còn có khả năng kịp thời thích ứng, chủ động đáp ứng những biến đổi khôn lường của môi trường kinh tế - xã hội ngày nay.

Giáo dục phải tạo ra nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo

TSKH. Phạm Đỗ Nhật Tiến chia sẻ tại tọa đàm “80 năm thành tựu giáo dục và dấu ấn lập pháp”. Ảnh: Xuân Quý.

Về sứ mệnh và mục tiêu của giáo dục, Nghị quyết 71 và Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đưa ra tư tưởng giáo dục phải được coi là nền tảng cốt lõi của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến gợi mở, triết lý giáo dục "của dân, do dân, vì dân" xuyên suốt 80 năm qua cần được phát triển lên tầm cao mới: "Giáo dục của đổi mới sáng tạo, do đổi mới sáng tạo và vì đổi mới sáng tạo".
Điều này đồng nghĩa giáo dục Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu, phục vụ lợi ích hay phát huy sức mạnh của Nhân dân, mà còn đáp ứng yêu cầu của đổi mới sáng tạo.
Giáo dục phải tạo ra nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời phát huy được những lợi thế mà quá trình này mang lại. Mục tiêu cuối cùng là đào tạo nên những con người có phẩm chất và năng lực đáp ứng đầy đủ các yêu cầu khắt khe của kỷ nguyên số.
Nhiệm vụ của giáo dục giờ đây không còn bó hẹp trong phát triển con người toàn diện và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế, mà phải đáp ứng các yêu cầu về công bằng xã hội, phát triển môi trường bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Đặc biệt, phải hướng tới hình thành những "công dân toàn cầu" có đầy đủ phẩm chất và năng lực để đóng góp chủ động vào việc xây dựng thế giới hòa bình, công bằng và bền vững hơn.
“Các Nghị quyết của Đảng đã phác thảo những nét cơ bản về vị trí, vai trò, sứ mệnh, mục tiêu và nhiệm vụ của giáo dục trong kỷ nguyên mới. Nếu thống nhất được nhận thức này, nghiên cứu kỹ các nội dung trong Nghị quyết của Đảng để sớm xác lập nội dung cơ bản của triết lý giáo dục trong kỷ nguyên số làm "kim chỉ nam" cho việc đổi mới tư duy và hành động, bảo đảm sự nhất quán từ chủ trương, thể chế đến chính sách và thực thi. Chỉ khi đó, giáo dục mới thực sự tạo ra những bước đột phá.

Theo Minh Phong (ghi)
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/01/28 17:20 (GMT+7)
2026-03-28 03:47

Tuổi trẻ Trường ĐH Mở Hà Nội làm chủ công nghệ và sẵn sàng hội nhập

GD&TĐ - Ngày 26/3, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức chuỗi sự kiện nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2026).

Tuổi trẻ Trường ĐH Mở Hà Nội làm chủ công nghệ và sẵn sàng hội nhập
2026-03-28 03:46

Chủ động đổi mới, lấy người bệnh là trung tâm

GD&TĐ - PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TPHCM khẳng định các cơ sở y tế cần chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.

Chủ động đổi mới, lấy người bệnh là trung tâm
2026-03-28 03:45

Hai dự án của học sinh Phú Thọ vào chung kết SV-STARTUP lần VIII

GD&TĐ - Hai dự án tiêu biểu của học sinh Phú Thọ được chọn vào vòng chung kết cuộc thi SV-STARTUP, khẳng định tinh thần đổi mới sáng tạo trong nhà trường.

Hai dự án của học sinh Phú Thọ vào chung kết SV-STARTUP lần VIII
2026-03-28 03:44

Lộ trình học tập quyết định thành công khi theo đuổi ngành bán dẫn

GD&TĐ - Ngành bán dẫn đòi hỏi không chỉ nền tảng mà còn một lộ trình học tập phù hợp và gắn với thực tiễn.

Lộ trình học tập quyết định thành công khi theo đuổi ngành bán dẫn
2026-03-28 03:44

Ứng dụng STEAM góp phần phát triển toàn diện trẻ mầm non ở Phú Thọ

GD&TĐ - Hội nghị tập huấn STEAM tại Phú Thọ giúp giáo viên mầm non nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng tới phát triển toàn diện cho trẻ.

Ứng dụng STEAM góp phần phát triển toàn diện trẻ mầm non ở Phú Thọ
2026-03-28 03:42

Khai mạc lễ hội 'Thai Festival 2026' tại Hoàng thành Thăng Long

(CLO) Tối 27/3, Lễ hội “Thai Festival 2026 - Nhịp đập Thái Lan tại Hà Nội 2026” do Đại sứ quán Vương quốc Thái Lan tại Việt Nam tổ chức chính thức khai mạc tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), mở đầu chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1976 - 2026).

Khai mạc lễ hội 'Thai Festival 2026' tại Hoàng thành Thăng Long
2026-03-28 03:41

'Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn' diễn ra tối nay 28/3

(CLO) Nhằm tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa ngàn năm của Hà Nội, tối nay 28/3, phường Giảng Võ sẽ tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Voi Phục.

'Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn' diễn ra tối nay 28/3
2026-03-28 03:41

Xây dựng trường học không khói thuốc: Chung tay xây dựng môi trường an toàn

GD&TĐ - Tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành thói quen sống tích cực cho học sinh.

Xây dựng trường học không khói thuốc: Chung tay xây dựng môi trường an toàn
2026-03-28 03:40

Hà Nội: Thí sinh đứng trước nguy cơ ‘trượt' trường chuyên vì trùng lịch thi

(CLO) Hàng loạt trường chuyên, trường chất lượng cao tại Hà Nội đồng loạt công bố lịch thi lớp 10 năm học 2026–2027, nhưng điều đáng chú ý là nhiều mốc thi “đụng nhau” hoặc diễn ra sát ngày.

Hà Nội: Thí sinh đứng trước nguy cơ ‘trượt' trường chuyên vì trùng lịch thi
2026-03-28 03:40

Mở rộng cơ hội học tập suốt đời

GD&TĐ - 30 năm hình thành và phát triển, Trung tâm Đào tạo Thường xuyên - ĐH Đà Nẵng (CCE) khẳng định vị thế trong đào tạo từ xa và đào tạo trực tuyến.

Mở rộng cơ hội học tập suốt đời