Đẩy mạnh dạy học Toán ứng dụng trong bối cảnh đổi mới giáo dục
2025/09/28 15:56
GD&TĐ - Xu hướng dạy Toán hiện nay tập trung vào tính ứng dụng và thực tiễn. Học sinh được trải nghiệm qua những tình huống gần gũi với đời sống.
Phát huy vai trò của môn Toán trong phát triển năng lực thế hệ trẻ
Tại hội thảo “Dạy học Toán ứng dụng trong trường phổ thông” diễn ra sáng 28/9, ông Phạm Đức Tâm – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng STEM và Đào tạo nhân lực (IASTEM) – nhấn mạnh, trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đặc biệt với việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, môn Toán không chỉ là môn khoa học cơ bản rèn luyện tư duy logic mà còn là công cụ quan trọng giúp hình thành, phát triển năng lực giải quyết vấn đề và khả năng ứng dụng vào thực tiễn.
Theo ông, xu hướng dạy học Toán trên thế giới cũng như tại Việt Nam đều đề cao tính ứng dụng và gắn kết với đời sống. Học sinh cần được tiếp cận Toán học thông qua các tình huống gần gũi, tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn, từ đó phát triển phẩm chất và năng lực toàn diện. Đây là yêu cầu tất yếu để giáo dục Việt Nam hội nhập sâu rộng với xu thế quốc tế.
Ông Phạm Đức Tâm - Viện trưởng viện nghiên cứu ứng dụng STEM và Đào tạo nhân lực IASTEM phát biểu tại hội thảo.
Khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của môn Toán, ông Tạ Ngọc Trí – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT) – cho rằng, để sống, học tập và làm việc hiệu quả, con người không chỉ cần kiến thức mà còn phải được trang bị hệ thống kỹ năng thiết yếu như sáng tạo, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.
Ông nhấn mạnh, môn Toán có lợi thế nổi bật trong việc rèn luyện những kỹ năng này. Thông qua việc học Toán, học sinh có thể phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề – những yếu tố then chốt để trở thành công dân đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
Ông Tạ Ngọc Trí – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT) chia sẻ tại hội thảo theo hình thức trực tuyến.
Theo ông Tạ Ngọc Trí, giáo dục là nền tảng chuẩn bị thế hệ kế cận, vì vậy vai trò của nhà trường, đội ngũ giáo viên và chương trình giáo dục là vô cùng quan trọng. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã điều chỉnh chương trình giáo dục phổ thông theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học nhằm đáp ứng yêu cầu xã hội hiện đại.
Ở Việt Nam, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã thể hiện rõ định hướng này khi thiết kế nội dung các môn học, trong đó có Toán, vừa đảm bảo kiến thức cơ bản vừa khuyến khích học sinh vận dụng vào thực tiễn.
Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông mong muốn các thầy cô đổi mới bài giảng theo hướng gắn với đời sống, lồng ghép những câu chuyện gần gũi để học sinh thấy được mối liên hệ giữa Toán học và thực tiễn.
“Khi học sinh cảm nhận được giá trị thực tiễn của môn Toán, các em sẽ yêu thích môn học hơn, phát triển tư duy sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề, từ đó việc học Toán trở nên thiết thực và ý nghĩa hơn” – ông Tạ Ngọc Trí nhấn mạnh.
Toàn cảnh Hội thảo.
Đề xuất giải pháp đưa Toán ứng dụng vào giảng dạy hiệu quả
Từ thực tiễn giảng dạy, thầy Thiều Quang Tùng – giáo viên Toán Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) – nhận thấy, Toán ứng dụng đã xuất hiện trong một số bài học nhưng chưa được triển khai rộng rãi. Nội dung chủ yếu tích hợp ở các chủ đề như xác suất, thống kê, hình học, đại số.
Theo thầy Tùng, Toán ứng dụng giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề, tăng hứng thú học tập, kết nối Toán học với đời sống và chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai có liên quan đến Toán.
Để triển khai hiệu quả, thầy đề xuất giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học, tích hợp công nghệ, thiết kế bài học gắn với đời sống, phân hóa theo năng lực, tham gia tập huấn chuyên đề và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp.
Với nhà trường và ngành Giáo dục, thầy kiến nghị tổ chức tập huấn chuyên đề cho giáo viên; xây dựng ngân hàng bài toán thực tế; đưa nội dung ứng dụng vào kiểm tra, đánh giá; đồng thời cung cấp thiết bị, tài liệu và ghi nhận sáng kiến giảng dạy.
Thầy Thiều Quang Tùng – giáo viên Toán Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) chia sẻ tại hội thảo.
Thận trọng trong thiết kế bài toán thực tiễn
Chia sẻ tại hội thảo, GS.TS Trần Văn Tấn – Trường ĐH Sư phạm Hà Nội – nêu bốn vấn đề then chốt: Vì sao nhà trường phổ thông phải dạy khoa học cho học sinh? Ứng dụng đã nằm trong bản chất của khoa học; Toán học vốn chứa đựng phương pháp tư duy phổ quát, vậy tại sao vẫn cần ví dụ ứng dụng cụ thể trong dạy học? Và giải pháp nào cho dạy học ứng dụng Toán học phổ thông?
Theo ông, giáo dục vốn có tính ước lệ; giáo án, sách giáo khoa là “kịch bản” để thầy và trò cùng diễn trên sân khấu lớp học. Do đó, những ví dụ thực tế trong giảng dạy – với dụng ý sư phạm – có thể không hoàn toàn trùng khớp với đời sống mà chỉ mang tính mô phỏng. Điều quan trọng là giáo viên cần giải thích rõ để học sinh hiểu đây chỉ là bước đệm để phát triển tư duy và năng lực vận dụng, chứ không phải thực tế nguyên bản.
GS.TS Trần Văn Tấn – Trường ĐH Sư phạm Hà Nội trao đổi tại hội thảo.
GS.TS Trần Văn Tấn nhấn mạnh, khoa học vận hành theo nguyên tắc nghiêm ngặt. Để xác lập một quy luật – dù trong vật lý, kinh tế hay xã hội học – đều phải trải qua quá trình quan sát, kiểm chứng và hệ thống hóa. Vì vậy, khi xây dựng các tình huống “gắn với thực tế” trong bài toán hay đề thi, cần hết sức thận trọng, tôn trọng các quy luật khoa học đã được khẳng định, tránh tùy tiện “sáng tạo” ra những quy luật không có cơ sở.
Ông cho rằng, một bài học hay đề thi không nhất thiết phải chứa nhiều câu hỏi “gắn mác thực tế”. Khi mô phỏng chỉ dừng lại ở lớp vỏ ngôn ngữ mà thiếu chính xác khoa học, sẽ dễ gây hiểu nhầm, làm lệch lạc nhận thức của học sinh về thế giới. Việc áp đặt một “quy luật toán học” lên hiện tượng xã hội hay tự nhiên một cách tùy tiện có thể khiến học sinh hiểu sai bản chất khoa học.
Ông cảnh báo, nếu trẻ em quen với việc dễ dãi “phát minh” ra quy luật, định luật mà không qua phân tích, phản biện và kiểm chứng, sau này có thể trở thành những người lớn ra quyết định bằng cảm tính, thiếu cơ sở khoa học – điều đặc biệt nguy hiểm trong một xã hội vận hành dựa trên tri thức.
TS Đỗ Viết Tuân, phụ trách chuyên môn của Kỳ thi Toán ứng dụng quốc tế VIAMC giới thiệu về kỳ thi này.
Ông Phạm Đức Tâm cho biết, hội thảo được tổ chức với mục tiêu lớn: Trao đổi cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về dạy học ứng dụng Toán trong bối cảnh mới; chia sẻ vai trò, trách nhiệm của các lực lượng giáo dục – từ nhà quản lý đến giáo viên trực tiếp giảng dạy; giới thiệu các mô hình, sáng kiến và hoạt động cụ thể để Toán học thực sự trở thành công cụ hữu ích trong đời sống và là nguồn hứng thú cho học sinh.
Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận các chuyên đề như: Dạy học ứng dụng Toán phổ thông trong đời sống và các lĩnh vực khoa học; vai trò của nhà quản lý trong việc thúc đẩy dạy học Toán ứng dụng ở trường phổ thông; thiết kế và tổ chức hoạt động dạy học Toán ứng dụng từ thực tiễn giảng dạy; giới thiệu tổng quan kỳ thi VIAMC 2025.
Ông Phạm Đức Tâm - Viện trưởng viện nghiên cứu ứng dụng STEM và Đào tạo nhân lực IASTEM trong một buổi tập huấn giáo viên dạy học Toán ứng dụng trong trường phổ thông.
Phát huy vai trò của môn Toán trong phát triển năng lực thế hệ trẻ
Tại hội thảo “Dạy học Toán ứng dụng trong trường phổ thông” diễn ra sáng 28/9, ông Phạm Đức Tâm – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng STEM và Đào tạo nhân lực (IASTEM) – nhấn mạnh, trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đặc biệt với việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, môn Toán không chỉ là môn khoa học cơ bản rèn luyện tư duy logic mà còn là công cụ quan trọng giúp hình thành, phát triển năng lực giải quyết vấn đề và khả năng ứng dụng vào thực tiễn.
Theo ông, xu hướng dạy học Toán trên thế giới cũng như tại Việt Nam đều đề cao tính ứng dụng và gắn kết với đời sống. Học sinh cần được tiếp cận Toán học thông qua các tình huống gần gũi, tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn, từ đó phát triển phẩm chất và năng lực toàn diện. Đây là yêu cầu tất yếu để giáo dục Việt Nam hội nhập sâu rộng với xu thế quốc tế.
Ông Phạm Đức Tâm - Viện trưởng viện nghiên cứu ứng dụng STEM và Đào tạo nhân lực IASTEM phát biểu tại hội thảo.
Khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của môn Toán, ông Tạ Ngọc Trí – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT) – cho rằng, để sống, học tập và làm việc hiệu quả, con người không chỉ cần kiến thức mà còn phải được trang bị hệ thống kỹ năng thiết yếu như sáng tạo, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.
Ông nhấn mạnh, môn Toán có lợi thế nổi bật trong việc rèn luyện những kỹ năng này. Thông qua việc học Toán, học sinh có thể phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề – những yếu tố then chốt để trở thành công dân đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
Ông Tạ Ngọc Trí – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT) chia sẻ tại hội thảo theo hình thức trực tuyến.
Theo ông Tạ Ngọc Trí, giáo dục là nền tảng chuẩn bị thế hệ kế cận, vì vậy vai trò của nhà trường, đội ngũ giáo viên và chương trình giáo dục là vô cùng quan trọng. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã điều chỉnh chương trình giáo dục phổ thông theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học nhằm đáp ứng yêu cầu xã hội hiện đại.
Ở Việt Nam, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã thể hiện rõ định hướng này khi thiết kế nội dung các môn học, trong đó có Toán, vừa đảm bảo kiến thức cơ bản vừa khuyến khích học sinh vận dụng vào thực tiễn.
Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông mong muốn các thầy cô đổi mới bài giảng theo hướng gắn với đời sống, lồng ghép những câu chuyện gần gũi để học sinh thấy được mối liên hệ giữa Toán học và thực tiễn.
“Khi học sinh cảm nhận được giá trị thực tiễn của môn Toán, các em sẽ yêu thích môn học hơn, phát triển tư duy sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề, từ đó việc học Toán trở nên thiết thực và ý nghĩa hơn” – ông Tạ Ngọc Trí nhấn mạnh.
Toàn cảnh Hội thảo.
Đề xuất giải pháp đưa Toán ứng dụng vào giảng dạy hiệu quả
Từ thực tiễn giảng dạy, thầy Thiều Quang Tùng – giáo viên Toán Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) – nhận thấy, Toán ứng dụng đã xuất hiện trong một số bài học nhưng chưa được triển khai rộng rãi. Nội dung chủ yếu tích hợp ở các chủ đề như xác suất, thống kê, hình học, đại số.
Theo thầy Tùng, Toán ứng dụng giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề, tăng hứng thú học tập, kết nối Toán học với đời sống và chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai có liên quan đến Toán.
Để triển khai hiệu quả, thầy đề xuất giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học, tích hợp công nghệ, thiết kế bài học gắn với đời sống, phân hóa theo năng lực, tham gia tập huấn chuyên đề và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp.
Với nhà trường và ngành Giáo dục, thầy kiến nghị tổ chức tập huấn chuyên đề cho giáo viên; xây dựng ngân hàng bài toán thực tế; đưa nội dung ứng dụng vào kiểm tra, đánh giá; đồng thời cung cấp thiết bị, tài liệu và ghi nhận sáng kiến giảng dạy.
Thầy Thiều Quang Tùng – giáo viên Toán Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) chia sẻ tại hội thảo.
Thận trọng trong thiết kế bài toán thực tiễn
Chia sẻ tại hội thảo, GS.TS Trần Văn Tấn – Trường ĐH Sư phạm Hà Nội – nêu bốn vấn đề then chốt: Vì sao nhà trường phổ thông phải dạy khoa học cho học sinh? Ứng dụng đã nằm trong bản chất của khoa học; Toán học vốn chứa đựng phương pháp tư duy phổ quát, vậy tại sao vẫn cần ví dụ ứng dụng cụ thể trong dạy học? Và giải pháp nào cho dạy học ứng dụng Toán học phổ thông?
Theo ông, giáo dục vốn có tính ước lệ; giáo án, sách giáo khoa là “kịch bản” để thầy và trò cùng diễn trên sân khấu lớp học. Do đó, những ví dụ thực tế trong giảng dạy – với dụng ý sư phạm – có thể không hoàn toàn trùng khớp với đời sống mà chỉ mang tính mô phỏng. Điều quan trọng là giáo viên cần giải thích rõ để học sinh hiểu đây chỉ là bước đệm để phát triển tư duy và năng lực vận dụng, chứ không phải thực tế nguyên bản.
GS.TS Trần Văn Tấn – Trường ĐH Sư phạm Hà Nội trao đổi tại hội thảo.
GS.TS Trần Văn Tấn nhấn mạnh, khoa học vận hành theo nguyên tắc nghiêm ngặt. Để xác lập một quy luật – dù trong vật lý, kinh tế hay xã hội học – đều phải trải qua quá trình quan sát, kiểm chứng và hệ thống hóa. Vì vậy, khi xây dựng các tình huống “gắn với thực tế” trong bài toán hay đề thi, cần hết sức thận trọng, tôn trọng các quy luật khoa học đã được khẳng định, tránh tùy tiện “sáng tạo” ra những quy luật không có cơ sở.
Ông cho rằng, một bài học hay đề thi không nhất thiết phải chứa nhiều câu hỏi “gắn mác thực tế”. Khi mô phỏng chỉ dừng lại ở lớp vỏ ngôn ngữ mà thiếu chính xác khoa học, sẽ dễ gây hiểu nhầm, làm lệch lạc nhận thức của học sinh về thế giới. Việc áp đặt một “quy luật toán học” lên hiện tượng xã hội hay tự nhiên một cách tùy tiện có thể khiến học sinh hiểu sai bản chất khoa học.
Ông cảnh báo, nếu trẻ em quen với việc dễ dãi “phát minh” ra quy luật, định luật mà không qua phân tích, phản biện và kiểm chứng, sau này có thể trở thành những người lớn ra quyết định bằng cảm tính, thiếu cơ sở khoa học – điều đặc biệt nguy hiểm trong một xã hội vận hành dựa trên tri thức.
TS Đỗ Viết Tuân, phụ trách chuyên môn của Kỳ thi Toán ứng dụng quốc tế VIAMC giới thiệu về kỳ thi này.
Ông Phạm Đức Tâm cho biết, hội thảo được tổ chức với mục tiêu lớn: Trao đổi cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về dạy học ứng dụng Toán trong bối cảnh mới; chia sẻ vai trò, trách nhiệm của các lực lượng giáo dục – từ nhà quản lý đến giáo viên trực tiếp giảng dạy; giới thiệu các mô hình, sáng kiến và hoạt động cụ thể để Toán học thực sự trở thành công cụ hữu ích trong đời sống và là nguồn hứng thú cho học sinh.
Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận các chuyên đề như: Dạy học ứng dụng Toán phổ thông trong đời sống và các lĩnh vực khoa học; vai trò của nhà quản lý trong việc thúc đẩy dạy học Toán ứng dụng ở trường phổ thông; thiết kế và tổ chức hoạt động dạy học Toán ứng dụng từ thực tiễn giảng dạy; giới thiệu tổng quan kỳ thi VIAMC 2025.
Phú Thọ: 10 năm phối hợp giữ vững an ninh trường học
GD&TĐ - Chiều 27/2, tại Công an tỉnh Phú Thọ diễn ra lễ ký Quy chế phối hợp trong công tác quản lý Nhà nước giữa Công an tỉnh và Sở GD&ĐT.
2026-02-27 08:40
Hưng Yên đề xuất dành gần 2 tỷ đồng/năm hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS
GD&TĐ - Sở Y tế tỉnh Hưng Yên đề xuất dành gần 2 tỷ đồng/năm hỗ trợ mua thẻ BHYT và cùng chi trả thuốc kháng vi-rút HIV cho người nhiễm HIV/AIDS.
2026-02-27 08:40
Bác sĩ Vinmec 'hồi sinh' đôi chân cho bé gái liệt hoàn toàn
GD&TĐ - Bé gái 12 tuổi xuất hiện dấu hiệu yếu chân tay, dù đã chữa trị nhiều nơi, tình trạng vẫn ngày càng nặng, cuối cùng liệt hoàn toàn hai chân. Bước ngoặt đến với em khi các bác sĩ Vinmec Times City xác định nguyên nhân do khối nang nội bì trong tủy sống và phẫu thuật thành công, giúp em từ việc phải ngồi xe lăn nay chập chững bước đi trong niềm hạnh phúc vỡ òa của gia đình.
2026-02-27 08:40
Đột phá kỹ thuật E-CPR cứu sống bệnh nhân ngừng tim
GD&TĐ - Với kỹ thuật E-CPR (ECMO hồi sinh tim phổi), bác sĩ ở TPHCM cứu sống nhiều ca ngừng tim, tỷ lệ phục hồi đạt 36%.
2026-02-27 08:40
Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 11 lần thúc đẩy giao lưu văn hóa, giáo dục
GD&TĐ - Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 11 với chủ đề Chung tay vì “Trẻ em - Trái đất - Tương lai” sẽ diễn ra tại Công viên 23/9 (TPHCM).
2026-02-27 08:39
TPHCM khuyến cáo người dân cẩn trọng dịch bệnh sau Tết
GD&TĐ - Sau Tết, dịch bệnh tay chân miệng có thể tăng trong tháng 3, dịch sốt xuất huyết có thể tăng sớm hơn so với những năm trước.
2026-02-27 08:39
Bước tiến mới trong ứng dụng y học tái tạo và phục hồi chức năng
GD&TĐ - Y học tái tạo được xem là bước tiến quan trọng trong việc chuyển đổi mô hình từ điều trị đơn thuần sang chăm sóc tích hợp, hiện đại, nhân văn.
2026-02-27 08:39
Người bệnh thoái hóa khớp có nên tập thể dục?
GD&TĐ - Hiện tại chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh thoái hóa khớp, và tập thể dục nhẹ nhàng là một phương pháp điều trị phổ biến để kiểm soát các triệu chứng của bệnh.
2026-02-27 08:39
Vì sao Brazil có số người sống thọ cao bất thường?
GD&TĐ - Một bài báo mới nghiên cứu lý do tại sao Brazil lại có số lượng người sống thọ cao bất thường.
2026-02-27 08:39
Suy nhược thần kinh do làm quá nhiều việc một lúc
GD&TĐ - Khi một người vừa làm việc, vừa chăm con, lo toan gia đình và cố kiểm soát mọi thứ, hệ thần kinh sẽ là thứ đầu tiên kiệt sức. Bề ngoài họ vẫn ổn, nhưng bên trong lại rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, cáu gắt, mất ngủ – dấu hiệu âm thầm của suy nhược thần kinh đang dần hình thành.
