Để trung học nghề trở thành lựa chọn hấp dẫn sau THCS

Chuẩn bị đồng bộ để bảo đảm chất lượng đào tạo

Theo ThS. Phan Thị Lệ Thu, Phó Hiệu trưởng thường trực Trường CĐ Viễn Đông (TPHCM), để triển khai hiệu quả chương trình trung học nghề ngay từ năm học 2026-2027, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ nhiều điều kiện.

Trước hết, cần xây dựng chương trình đào tạo tích hợp giữa giáo dục nghề nghiệp và văn hóa, bảo đảm sự hài hòa giữa kiến thức văn hóa, kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ, kỹ năng số và kỹ năng mềm. Người học không chỉ được trang bị nghề nghiệp mà còn có đủ năng lực để học tiếp hoặc thích ứng với thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số.

Cùng với chương trình, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần đầu tư đội ngũ nhà giáo, giảng viên và cơ sở vật chất theo hướng hiện đại, đồng bộ. Trong đó, cần chú trọng hệ thống phòng thực hành, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành gắn với doanh nghiệp để tăng cường trải nghiệm thực tế và nâng cao năng lực nghề nghiệp cho học sinh.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng lộ trình học tập liên thông rõ ràng. Theo bà Phan Thị Lệ Thu, phụ huynh cần thấy rằng lựa chọn trung học nghề không đồng nghĩa với việc mất đi cơ hội học tập ở trình độ cao hơn. Khi người học nhìn thấy con đường phát triển từ trung học nghề lên cao đẳng, đại học và sau đại học, họ sẽ yên tâm hơn khi lựa chọn mô hình này.

Công tác truyền thông cũng cần được đổi mới theo hướng lấy hiệu quả đầu ra làm trọng tâm. Thay vì chỉ giới thiệu chương trình đào tạo, các cơ sở giáo dục cần chứng minh bằng những kết quả cụ thể như tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp, mức thu nhập, cơ hội học liên thông, sự đồng hành của doanh nghiệp và những câu chuyện thành công của người học.

hS. Phan Thị Lệ Thu, Phó Hiệu trưởng thường trực Trường CĐ Viễn Đông.

Nên thí điểm với cơ sở đủ năng lực

Đối với việc triển khai ngay từ năm học 2026-2027, Phó Hiệu trưởng thường trực Trường CĐ Viễn Đông cho rằng nên thực hiện theo lộ trình thí điểm.

Trước mắt, Bộ GD&ĐT có thể lựa chọn từ 1 đến 6 nhóm ngành nghề có nhu cầu nhân lực cao, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội để triển khai trước. Đồng thời, cần lựa chọn một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao, thực sự đủ năng lực, có nhiều năm kinh nghiệm đào tạo nghề kết hợp với chương trình văn hóa THPT để triển khai thí điểm. Từ kết quả thực tiễn, mô hình có thể được đánh giá, hoàn thiện trước khi nhân rộng trên toàn quốc.

Tại Trường CĐ Viễn Đông, bà Phan Thị Lệ Thu cho biết nhà trường đã có hơn 8 năm kinh nghiệm triển khai mô hình đào tạo 9+ phối hợp với các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên trong việc giảng dạy chương trình văn hóa THPT (GDTX) song song với đào tạo nghề. Đây là nền tảng quan trọng để nhà trường sẵn sàng triển khai chương trình trung học nghề khi được Bộ GD&ĐT cho phép.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng chủ động nghiên cứu các mô hình đào tạo nghề tiên tiến của các quốc gia phát triển. Trường đã trực tiếp khảo sát, tìm hiểu mô hình trung học nghề của Hàn Quốc để học tập kinh nghiệm trong xây dựng chương trình đào tạo tích hợp giữa giáo dục văn hóa và giáo dục nghề nghiệp; tăng cường kỹ năng thực hành, ngoại ngữ, kỹ năng số và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình đào tạo.

Qua nghiên cứu, nhà trường nhận thấy thành công của mô hình Hàn Quốc không chỉ nằm ở việc định hướng nghề nghiệp từ sớm mà còn ở tính mở của hệ thống giáo dục. Người học vừa được trang bị nghề nghiệp, vừa có cơ hội học tập liên thông, học tập suốt đời và thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

“Đây cũng chính là định hướng mà Trường CĐ Viễn Đông đang tiếp cận để chuẩn bị triển khai thí điểm chương trình Trung học nghề từ năm học 2026-2027 theo quy định của Bộ GD&ĐT”, bà Phan Thị Lệ Thu cho hay.

Theo Phó Hiệu trưởng thường trực Trường CĐ Viễn Đông, nếu chính sách được thiết kế theo hướng bảo đảm có một kỳ thi tốt nghiệp dành riêng cho học sinh trung học nghề, giống như Kỳ thi tốt nghiệp THPT dành cho học sinh hệ THPT hiện nay; tiếp tục được hưởng các chính sách hỗ trợ học phí như đối với mô hình 9+; đồng thời có lộ trình liên thông thuận lợi lên cao đẳng và đại học, cùng với sự chuẩn bị nghiêm túc của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trung học nghề sẽ không chỉ là một loại hình đào tạo mới mà có thể trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với học sinh và phụ huynh.

Qua đó, mô hình này góp phần thực hiện hiệu quả công tác phân luồng học sinh sau THCS và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.