Giữ chân nhân tài công nghệ, trường đại học phải là trung tâm đổi mới sáng tạo

GD&TĐ - Muốn thu hút và giữ chân nhân tài công nghệ, các trường đại học cần trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.



Tạo môi trường phát triển để nhân tài muốn gắn bó

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), cuộc cạnh tranh nhân lực công nghệ hiện nay thực chất là cuộc cạnh tranh về môi trường phát triển con người.

Ông cho rằng, để thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài trở về, Việt Nam cần xây dựng được môi trường nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm việc có sức hấp dẫn quốc tế.

Đồng thời, để giữ chân những người giỏi được đào tạo trong nước, các trường đại học phải trở thành trung tâm sáng tạo, nơi người học và nhà khoa học có cơ hội phát triển tài năng, tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức thành giá trị cho xã hội.

“Trong giai đoạn tới, đầu tư cho nhân tài và đổi mới giáo dục đại học không chỉ là một lựa chọn phát triển mà là điều kiện để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong nền kinh tế số”, PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh.

Cùng quan điểm này, TS Nguyễn Minh Giám, giảng viên Khoa Sư phạm, Trường Đại học Thủ Dầu Một (TPHCM) cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là đào tạo ra người giỏi mà là tạo dựng môi trường để người giỏi muốn ở lại và tiếp tục phát triển. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng đối với các trường đại học trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi với tốc độ chưa từng có.

Theo TS Nguyễn Minh Giám, trong bối cảnh công nghệ thay đổi với tốc độ chưa từng có, các trường đại học cần chuyển mạnh từ mô hình truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực sáng tạo, giải quyết vấn đề và thích ứng với công nghệ mới.

Tuy nhiên, nâng cao chất lượng đào tạo thôi là chưa đủ. Các trường đại học cần trở thành trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thực sự, tạo điều kiện để sinh viên, học viên và giảng viên trẻ được tham gia các dự án nghiên cứu lớn, tiếp cận phòng thí nghiệm hiện đại, được hỗ trợ công bố quốc tế và phát triển các ý tưởng khởi nghiệp công nghệ.

“Theo tôi, tương lai của giáo dục đại học không nằm ở số lượng người học mà nằm ở khả năng tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức thành giá trị cho xã hội. Một trường đại học mạnh phải là nơi hội tụ của đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Khi người học nhìn thấy cơ hội phát triển nghề nghiệp, cơ hội nghiên cứu và cơ hội hiện thực hóa ý tưởng ngay tại Việt Nam, đó chính là cách bền vững nhất để giữ chân nhân tài và tạo nguồn lực cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên số”, TS.Nguyễn Minh Giám nhấn mạnh.



Nhân tài cần một lời mời bằng niềm tin và hành động

Theo PGS.TS Nguyễn Hoàng Long, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững không thể chỉ dựa vào vốn, tài nguyên hay mở rộng quy mô, mà phải được xây dựng trên nền tảng tri thức, công nghệ và con người.

Ông cho rằng trong cuộc đua này, chậm một năm có thể mất một thế hệ công nghệ, chậm một cơ chế có thể mất một nhà khoa học, còn chậm trao quyền có thể bỏ lỡ một sáng kiến.

Tuy nhiên, Việt Nam đang có nhiều lợi thế quan trọng với truyền thống hiếu học, cộng đồng trí thức trong và ngoài nước giàu khát vọng, thị trường phát triển năng động cùng những bài toán phát triển đủ lớn để người tài tìm thấy ý nghĩa cống hiến.

“Điều chúng ta cần làm là biến khát vọng thành thể chế, biến chủ trương thành môi trường, biến lời mời gọi thành niềm tin có thể kiểm chứng bằng hành động”, ông Long nhấn mạnh.

Chia sẻ từ thực tiễn Nhà trường, PGS.TS Nguyễn Hoàng Long cho biết, hiện nay, nhà trường được Chính phủ và Bộ GD&ĐT giao chủ trì Mạng lưới Trung tâm Đào tạo xuất sắc và tài năng trong lĩnh vực công nghệ giao thông, hạ tầng tiên tiến và thông minh. Trung tâm tập trung vào bảy lĩnh vực trọng điểm gồm: trí tuệ nhân tạo và giao thông thông minh; công nghệ hạ tầng tiên tiến; logistics thông minh; đường sắt tốc độ cao; robot - tự động hóa; vật liệu mới, thông minh; năng lượng tái tạo và hydrogen.

Đến năm 2030, Trung tâm đặt mục tiêu triển khai ít nhất 5 chương trình đào tạo xuất sắc; phát triển 5-7 nhóm nghiên cứu mạnh; thu hút tối thiểu 100 chuyên gia, nhà khoa học quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu; đồng thời thực hiện các mô hình thí điểm về hạ tầng số và giao thông thông minh.

Ở cấp độ toàn trường, mục tiêu là nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ lên 60%, có 30% giảng viên đủ năng lực giảng dạy bằng tiếng Anh; hình thành các phòng thí nghiệm trọng điểm về trí tuệ nhân tạo và giao thông thông minh, đường sắt tốc độ cao, vật liệu mới; đồng thời gia tăng số lượng sản phẩm thương mại hóa và nguồn thu từ hoạt động nghiên cứu, hợp tác doanh nghiệp.

Theo PGS.TS Nguyễn Hoàng Long, những mục tiêu này không nhằm phô diễn thành tích mà hướng tới xây dựng một môi trường nơi người học giỏi được thử sức với các bài toán thực tiễn, giảng viên giỏi được trao quyền dẫn dắt, chuyên gia quốc tế có thể hợp tác thuận lợi và doanh nghiệp tìm thấy các giải pháp công nghệ cùng nguồn nhân lực cho những dự án hạ tầng trọng điểm.

“Với người lãnh đạo đại học, ‘tầm’ là nhìn thấy tương lai của đất nước trong từng chương trình đào tạo và từng phòng thí nghiệm; ‘tâm’ là tạo cơ hội công bằng để mỗi người giỏi được phát triển, để thành công của cá nhân trở thành giá trị của tập thể và lợi ích của cộng đồng”, ông Long chia sẻ.



Tạo môi trường phát triển để nhân tài muốn gắn bó

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), cuộc cạnh tranh nhân lực công nghệ hiện nay thực chất là cuộc cạnh tranh về môi trường phát triển con người.

Ông cho rằng, để thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài trở về, Việt Nam cần xây dựng được môi trường nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm việc có sức hấp dẫn quốc tế.

Đồng thời, để giữ chân những người giỏi được đào tạo trong nước, các trường đại học phải trở thành trung tâm sáng tạo, nơi người học và nhà khoa học có cơ hội phát triển tài năng, tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức thành giá trị cho xã hội.

“Trong giai đoạn tới, đầu tư cho nhân tài và đổi mới giáo dục đại học không chỉ là một lựa chọn phát triển mà là điều kiện để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong nền kinh tế số”, PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh.

Cùng quan điểm này, TS Nguyễn Minh Giám, giảng viên Khoa Sư phạm, Trường Đại học Thủ Dầu Một (TPHCM) cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là đào tạo ra người giỏi mà là tạo dựng môi trường để người giỏi muốn ở lại và tiếp tục phát triển. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng đối với các trường đại học trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi với tốc độ chưa từng có.

Theo TS Nguyễn Minh Giám, trong bối cảnh công nghệ thay đổi với tốc độ chưa từng có, các trường đại học cần chuyển mạnh từ mô hình truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực sáng tạo, giải quyết vấn đề và thích ứng với công nghệ mới.

Tuy nhiên, nâng cao chất lượng đào tạo thôi là chưa đủ. Các trường đại học cần trở thành trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thực sự, tạo điều kiện để sinh viên, học viên và giảng viên trẻ được tham gia các dự án nghiên cứu lớn, tiếp cận phòng thí nghiệm hiện đại, được hỗ trợ công bố quốc tế và phát triển các ý tưởng khởi nghiệp công nghệ.

“Theo tôi, tương lai của giáo dục đại học không nằm ở số lượng người học mà nằm ở khả năng tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức thành giá trị cho xã hội. Một trường đại học mạnh phải là nơi hội tụ của đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Khi người học nhìn thấy cơ hội phát triển nghề nghiệp, cơ hội nghiên cứu và cơ hội hiện thực hóa ý tưởng ngay tại Việt Nam, đó chính là cách bền vững nhất để giữ chân nhân tài và tạo nguồn lực cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên số”, TS.Nguyễn Minh Giám nhấn mạnh.



Nhân tài cần một lời mời bằng niềm tin và hành động

Theo PGS.TS Nguyễn Hoàng Long, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững không thể chỉ dựa vào vốn, tài nguyên hay mở rộng quy mô, mà phải được xây dựng trên nền tảng tri thức, công nghệ và con người.

Ông cho rằng trong cuộc đua này, chậm một năm có thể mất một thế hệ công nghệ, chậm một cơ chế có thể mất một nhà khoa học, còn chậm trao quyền có thể bỏ lỡ một sáng kiến.

Tuy nhiên, Việt Nam đang có nhiều lợi thế quan trọng với truyền thống hiếu học, cộng đồng trí thức trong và ngoài nước giàu khát vọng, thị trường phát triển năng động cùng những bài toán phát triển đủ lớn để người tài tìm thấy ý nghĩa cống hiến.

“Điều chúng ta cần làm là biến khát vọng thành thể chế, biến chủ trương thành môi trường, biến lời mời gọi thành niềm tin có thể kiểm chứng bằng hành động”, ông Long nhấn mạnh.

Chia sẻ từ thực tiễn Nhà trường, PGS.TS Nguyễn Hoàng Long cho biết, hiện nay, nhà trường được Chính phủ và Bộ GD&ĐT giao chủ trì Mạng lưới Trung tâm Đào tạo xuất sắc và tài năng trong lĩnh vực công nghệ giao thông, hạ tầng tiên tiến và thông minh. Trung tâm tập trung vào bảy lĩnh vực trọng điểm gồm: trí tuệ nhân tạo và giao thông thông minh; công nghệ hạ tầng tiên tiến; logistics thông minh; đường sắt tốc độ cao; robot - tự động hóa; vật liệu mới, thông minh; năng lượng tái tạo và hydrogen.

Đến năm 2030, Trung tâm đặt mục tiêu triển khai ít nhất 5 chương trình đào tạo xuất sắc; phát triển 5-7 nhóm nghiên cứu mạnh; thu hút tối thiểu 100 chuyên gia, nhà khoa học quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu; đồng thời thực hiện các mô hình thí điểm về hạ tầng số và giao thông thông minh.

Ở cấp độ toàn trường, mục tiêu là nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ lên 60%, có 30% giảng viên đủ năng lực giảng dạy bằng tiếng Anh; hình thành các phòng thí nghiệm trọng điểm về trí tuệ nhân tạo và giao thông thông minh, đường sắt tốc độ cao, vật liệu mới; đồng thời gia tăng số lượng sản phẩm thương mại hóa và nguồn thu từ hoạt động nghiên cứu, hợp tác doanh nghiệp.

Theo PGS.TS Nguyễn Hoàng Long, những mục tiêu này không nhằm phô diễn thành tích mà hướng tới xây dựng một môi trường nơi người học giỏi được thử sức với các bài toán thực tiễn, giảng viên giỏi được trao quyền dẫn dắt, chuyên gia quốc tế có thể hợp tác thuận lợi và doanh nghiệp tìm thấy các giải pháp công nghệ cùng nguồn nhân lực cho những dự án hạ tầng trọng điểm.

“Với người lãnh đạo đại học, ‘tầm’ là nhìn thấy tương lai của đất nước trong từng chương trình đào tạo và từng phòng thí nghiệm; ‘tâm’ là tạo cơ hội công bằng để mỗi người giỏi được phát triển, để thành công của cá nhân trở thành giá trị của tập thể và lợi ích của cộng đồng”, ông Long chia sẻ.