Hành trình làm chủ AI của nữ giáo viên ở Hà Tĩnh

GD&TĐ - Từ những thử nghiệm công nghệ đầu tiên đến ứng dụng AI, nữ giáo viên ở Hà Tĩnh đang từng bước làm chủ công cụ mới để đổi mới dạy học.



Tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (Hà Tĩnh), 34 phòng học được trang bị tivi thông minh cùng hệ thống phòng học STEM hiện đại trị giá hơn 3,4 tỷ đồng, tạo thêm điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp dạy học.

Trong hành trình ấy, cô Phạm Thị Ngọc Mai, giáo viên môn Địa lí, là một trong những giáo viên sớm tiếp cận và ứng dụng công nghệ vào giảng dạy. Từ các nền tảng trực tuyến, công nghệ thực tế tăng cường, STEM đến trí tuệ nhân tạo (AI), mỗi bước tiến của công nghệ đều đặt ra yêu cầu người thầy phải tự học, thích ứng và thay đổi.

Từ đổi mới phương pháp đến làm chủ AI

Sau khi tốt nghiệp Khoa Sư phạm Địa lí, Trường Đại học Vinh, năm 2010, cô Mai về công tác tại quê nhà. Không bằng lòng với những tiết học truyền thống, cô tìm kiếm những phương pháp giúp học sinh chủ động hơn trong tiếp nhận kiến thức.



Năm học 2016-2017, cô thực hiện sáng kiến “Dạy học kết nối”, ứng dụng Skype để kết nối học sinh với giáo viên trong và ngoài nước. Những tiết học Địa lí vốn nhiều kiến thức lý thuyết trở nên sinh động hơn khi học sinh được trao đổi, làm việc nhóm và trực tiếp giao tiếp với những người ở các vùng miền, quốc gia khác.

Từ đó, công nghệ dần trở thành một phần trong quá trình dạy học của cô. Microsoft Teams được sử dụng để hỗ trợ dạy học; Kahoot, Quizizz, Microsoft Forms, Azota… phục vụ kiểm tra, đánh giá. Năm học 2019-2020, cô ứng dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR); năm học 2021-2022 triển khai giáo dục STEM và đến năm học 2022-2023 xây dựng mô hình “Lớp học thông minh”.

Đến năm học 2023-2024, AI được cô đưa vào dạy học Địa lí.

Theo cô Mai, AI không chỉ hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu mà còn mở ra những cách tiếp cận mới đối với môn học. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là giúp học sinh hình thành năng lực sử dụng AI chủ động, hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm.

Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai là một trong những đơn vị được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh lựa chọn triển khai thí điểm nội dung giáo dục AI cho học sinh từ năm học 2025-2026. Cùng với nội dung giáo dục AI cốt lõi theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cô Mai chủ động tích hợp các nội dung mở rộng vào môn Địa lí, giúp học sinh tiếp cận AI trong những nhiệm vụ học tập cụ thể.

Qua đó, học sinh được hướng dẫn sử dụng AI để tìm kiếm, xử lý thông tin và tạo sản phẩm học tập, đồng thời rèn luyện khả năng đặt câu hỏi, kiểm chứng kết quả, nhận diện giới hạn của AI, tôn trọng bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

“Điều quan trọng nhất trong giáo dục AI không phải là ứng dụng thật nhiều công cụ mà là hình thành tư duy lấy con người làm trung tâm và đạo đức AI cho học sinh”, cô Mai chia sẻ.



Theo cô, AI có thể giúp con người mở rộng khả năng tư duy và sáng tạo, nhưng con người vẫn giữ vai trò quyết định, kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với việc sử dụng công nghệ.

Với học sinh, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp các em chủ động hơn trong học tập.

Em Bạch Thị Diệu Linh, học sinh lớp 12A5, cho biết việc ứng dụng công nghệ và các phần mềm trong dạy học tạo thêm hứng thú, giúp học sinh chủ động tiếp cận kiến thức, tăng khả năng tương tác và làm việc nhóm.

“Việc đổi mới phương pháp giảng dạy bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin, các phần mềm đã tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn, giúp chúng em chủ động hơn trong quá trình tiếp cận kiến thức”, Diệu Linh nói.

AI trở thành năng lực mới của nhà giáo

Từ câu chuyện của một giáo viên, yêu cầu làm chủ AI đang dần trở thành vấn đề chung của đội ngũ giáo dục Hà Tĩnh.

Theo Kế hoạch số 622/KH-UBND của UBND tỉnh về triển khai Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI đến năm 2030, định hướng đến năm 2035, Hà Tĩnh đặt mục tiêu đến năm 2030 ít nhất 80% học sinh phổ thông được phổ cập kiến thức, kỹ năng cơ bản về AI phù hợp với lứa tuổi.

Đáng chú ý, tỉnh này đặt mục tiêu 100% đội ngũ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo được bồi dưỡng, cập nhật kỹ năng AI.

Mục tiêu này cho thấy AI không còn chỉ là công nghệ dành cho lĩnh vực kỹ thuật mà đang trở thành năng lực cần thiết trong nhiều ngành nghề, trong đó có giáo dục.

Đối với giáo viên, làm chủ AI không đơn thuần là biết sử dụng một vài phần mềm. Quan trọng hơn là hiểu công nghệ có thể hỗ trợ công việc chuyên môn đến đâu, biết kiểm chứng thông tin, lựa chọn nội dung phù hợp và sử dụng AI đúng mục đích giáo dục.



Tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, định hướng này được đặt trong kế hoạch đổi mới chung của nhà trường.

Thầy Nguyễn Đình Thám, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, việc chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số và AI trong công tác quản lý, dạy học là nhiệm vụ cấp thiết. Kế hoạch của nhà trường trong giai đoạn tới là tiếp tục tăng cường giáo dục STEM, kỹ năng số, ứng dụng AI có chọn lọc, ngoại ngữ và các hoạt động thực hành, trải nghiệm.

Cùng với đó, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng CNTT và AI trong quản lý, dạy học; khai thác các nền tảng số, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành Giáo dục, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ hoạt động dạy học.

Từ thực tế giảng dạy, cô Mai cho rằng việc ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ mục tiêu giáo dục, thay vì chạy theo công nghệ. Giáo viên phải có năng lực lựa chọn, đánh giá và định hướng cách sử dụng AI phù hợp với từng bài học.

AI có thể hỗ trợ thiết kế học liệu, tổ chức hoạt động học tập và xử lý thông tin, nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy trong truyền cảm hứng, phát triển tư duy và giáo dục phẩm chất cho học sinh.

Hành trình từ Skype đến AI của cô Phạm Thị Ngọc Mai cho thấy sự thay đổi của công nghệ cũng đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với người thầy. Nếu trước đây giáo viên cần biết sử dụng máy tính, phần mềm trình chiếu hay các nền tảng trực tuyến, thì nay năng lực sử dụng AI đang trở thành một phần trong quá trình phát triển chuyên môn.



Tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (Hà Tĩnh), 34 phòng học được trang bị tivi thông minh cùng hệ thống phòng học STEM hiện đại trị giá hơn 3,4 tỷ đồng, tạo thêm điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp dạy học.

Trong hành trình ấy, cô Phạm Thị Ngọc Mai, giáo viên môn Địa lí, là một trong những giáo viên sớm tiếp cận và ứng dụng công nghệ vào giảng dạy. Từ các nền tảng trực tuyến, công nghệ thực tế tăng cường, STEM đến trí tuệ nhân tạo (AI), mỗi bước tiến của công nghệ đều đặt ra yêu cầu người thầy phải tự học, thích ứng và thay đổi.

Từ đổi mới phương pháp đến làm chủ AI

Sau khi tốt nghiệp Khoa Sư phạm Địa lí, Trường Đại học Vinh, năm 2010, cô Mai về công tác tại quê nhà. Không bằng lòng với những tiết học truyền thống, cô tìm kiếm những phương pháp giúp học sinh chủ động hơn trong tiếp nhận kiến thức.



Năm học 2016-2017, cô thực hiện sáng kiến “Dạy học kết nối”, ứng dụng Skype để kết nối học sinh với giáo viên trong và ngoài nước. Những tiết học Địa lí vốn nhiều kiến thức lý thuyết trở nên sinh động hơn khi học sinh được trao đổi, làm việc nhóm và trực tiếp giao tiếp với những người ở các vùng miền, quốc gia khác.

Từ đó, công nghệ dần trở thành một phần trong quá trình dạy học của cô. Microsoft Teams được sử dụng để hỗ trợ dạy học; Kahoot, Quizizz, Microsoft Forms, Azota… phục vụ kiểm tra, đánh giá. Năm học 2019-2020, cô ứng dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR); năm học 2021-2022 triển khai giáo dục STEM và đến năm học 2022-2023 xây dựng mô hình “Lớp học thông minh”.

Đến năm học 2023-2024, AI được cô đưa vào dạy học Địa lí.

Theo cô Mai, AI không chỉ hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu mà còn mở ra những cách tiếp cận mới đối với môn học. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là giúp học sinh hình thành năng lực sử dụng AI chủ động, hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm.

Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai là một trong những đơn vị được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh lựa chọn triển khai thí điểm nội dung giáo dục AI cho học sinh từ năm học 2025-2026. Cùng với nội dung giáo dục AI cốt lõi theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cô Mai chủ động tích hợp các nội dung mở rộng vào môn Địa lí, giúp học sinh tiếp cận AI trong những nhiệm vụ học tập cụ thể.

Qua đó, học sinh được hướng dẫn sử dụng AI để tìm kiếm, xử lý thông tin và tạo sản phẩm học tập, đồng thời rèn luyện khả năng đặt câu hỏi, kiểm chứng kết quả, nhận diện giới hạn của AI, tôn trọng bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

“Điều quan trọng nhất trong giáo dục AI không phải là ứng dụng thật nhiều công cụ mà là hình thành tư duy lấy con người làm trung tâm và đạo đức AI cho học sinh”, cô Mai chia sẻ.



Theo cô, AI có thể giúp con người mở rộng khả năng tư duy và sáng tạo, nhưng con người vẫn giữ vai trò quyết định, kiểm soát và chịu trách nhiệm đối với việc sử dụng công nghệ.

Với học sinh, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp các em chủ động hơn trong học tập.

Em Bạch Thị Diệu Linh, học sinh lớp 12A5, cho biết việc ứng dụng công nghệ và các phần mềm trong dạy học tạo thêm hứng thú, giúp học sinh chủ động tiếp cận kiến thức, tăng khả năng tương tác và làm việc nhóm.

“Việc đổi mới phương pháp giảng dạy bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin, các phần mềm đã tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn, giúp chúng em chủ động hơn trong quá trình tiếp cận kiến thức”, Diệu Linh nói.

AI trở thành năng lực mới của nhà giáo

Từ câu chuyện của một giáo viên, yêu cầu làm chủ AI đang dần trở thành vấn đề chung của đội ngũ giáo dục Hà Tĩnh.

Theo Kế hoạch số 622/KH-UBND của UBND tỉnh về triển khai Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI đến năm 2030, định hướng đến năm 2035, Hà Tĩnh đặt mục tiêu đến năm 2030 ít nhất 80% học sinh phổ thông được phổ cập kiến thức, kỹ năng cơ bản về AI phù hợp với lứa tuổi.

Đáng chú ý, tỉnh này đặt mục tiêu 100% đội ngũ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo được bồi dưỡng, cập nhật kỹ năng AI.

Mục tiêu này cho thấy AI không còn chỉ là công nghệ dành cho lĩnh vực kỹ thuật mà đang trở thành năng lực cần thiết trong nhiều ngành nghề, trong đó có giáo dục.

Đối với giáo viên, làm chủ AI không đơn thuần là biết sử dụng một vài phần mềm. Quan trọng hơn là hiểu công nghệ có thể hỗ trợ công việc chuyên môn đến đâu, biết kiểm chứng thông tin, lựa chọn nội dung phù hợp và sử dụng AI đúng mục đích giáo dục.



Tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, định hướng này được đặt trong kế hoạch đổi mới chung của nhà trường.

Thầy Nguyễn Đình Thám, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, việc chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số và AI trong công tác quản lý, dạy học là nhiệm vụ cấp thiết. Kế hoạch của nhà trường trong giai đoạn tới là tiếp tục tăng cường giáo dục STEM, kỹ năng số, ứng dụng AI có chọn lọc, ngoại ngữ và các hoạt động thực hành, trải nghiệm.

Cùng với đó, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng CNTT và AI trong quản lý, dạy học; khai thác các nền tảng số, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành Giáo dục, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ hoạt động dạy học.

Từ thực tế giảng dạy, cô Mai cho rằng việc ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ mục tiêu giáo dục, thay vì chạy theo công nghệ. Giáo viên phải có năng lực lựa chọn, đánh giá và định hướng cách sử dụng AI phù hợp với từng bài học.

AI có thể hỗ trợ thiết kế học liệu, tổ chức hoạt động học tập và xử lý thông tin, nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy trong truyền cảm hứng, phát triển tư duy và giáo dục phẩm chất cho học sinh.

Hành trình từ Skype đến AI của cô Phạm Thị Ngọc Mai cho thấy sự thay đổi của công nghệ cũng đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với người thầy. Nếu trước đây giáo viên cần biết sử dụng máy tính, phần mềm trình chiếu hay các nền tảng trực tuyến, thì nay năng lực sử dụng AI đang trở thành một phần trong quá trình phát triển chuyên môn.