Cơ hội tùy vào năng lực người học
PGS.TS Lê Thanh Tùng - Trưởng khoa Kinh tế & Quản lý công, Trường Đại học Mở TPHCM, cho rằng kinh tế số không phải ngành nghề đơn lẻ, mà là nền tảng mở ra nhiều hướng đi đa dạng. Sinh viên theo học các lĩnh vực liên quan có thể làm việc trong ngành thương mại điện tử, marketing số, phân tích dữ liệu kinh doanh, fintech, quản trị nền tảng số hay chuyển đổi số trong doanh nghiệp.
Đáng chú ý, cơ hội việc làm không chỉ giới hạn trong các công ty công nghệ. Người học có thể tham gia ở nhiều lĩnh vực như ngân hàng, bán lẻ, logistics, truyền thông, sản xuất hay dịch vụ. Điều này cho thấy kinh tế số đang thâm nhập sâu vào mọi ngành nghề, kéo theo nhu cầu nhân lực ngày càng đa dạng và liên tục gia tăng.
Không chỉ mở rộng về cơ hội việc làm, PGS.TS Lê Thanh Tùng nhấn mạnh, đặc trưng nổi bật của nhóm ngành này là tính liên ngành rõ nét. Người học không chỉ tiếp cận kiến thức kinh tế thuần túy, mà còn cần hiểu cách công nghệ và dữ liệu vận hành trong môi trường số hóa.
“Các em không chỉ học để làm việc trong công ty công nghệ, mà còn có thể làm việc ở ngân hàng, doanh nghiệp bán lẻ, logistics, truyền thông…”, ông Tùng cho biết. Mức thu nhập trong lĩnh vực kinh tế số cũng không đến từ tên ngành học mà phụ thuộc vào năng lực thực chất của mỗi cá nhân. Những sinh viên có nền tảng chuyên môn vững, thành thạo công cụ số, tư duy dữ liệu tốt, ngoại ngữ và kinh nghiệm thực tế sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt trên thị trường lao động.
Ở góc độ đào tạo, TS Vũ Thanh Long - Giám đốc Điều hành Trường Đại học Văn Hiến, cho rằng nhiều học sinh còn e ngại vì nghĩ kinh tế số đòi hỏi nền tảng công nghệ cao. Thực tế, chương trình hiện nay được thiết kế theo lộ trình từ cơ bản đến nâng cao; sinh viên không chỉ học lý thuyết, mà còn được đặt trong các tình huống gần với thực tiễn để rèn luyện tư duy, không yêu cầu phải có nền tảng công nghệ ngay từ đầu.
Theo TS Vũ Thanh Long, ngành này không đào tạo lập trình viên mà tập trung vào ứng dụng công nghệ trong kinh doanh. Sinh viên sẽ được trang bị kiến thức nền tảng như công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu, sau đó tiếp cận các nội dung chuyên sâu như kinh tế số, truyền thông số, phân tích dữ liệu nhằm phục vụ quản trị và ra quyết định.
“Học sinh có thể hoàn toàn tự tin, giới tính không phải là rào cản. Ngành kinh tế số phù hợp với cả nam và nữ. Điều quan trọng là tư duy logic, sự chăm chỉ và tinh thần học hỏi. Với xu hướng chuyển đổi số hiện nay, đây là lĩnh vực có nhiều cơ hội phát triển trong tương lai, nếu có định hướng rõ ràng, các em nên mạnh dạn theo đuổi”, TS Long khuyến nghị.
Đào tạo gắn với công nghệ
TS Hồ Thanh Trí - Viện trưởng Viện Quốc tế, Trường Đại học Công Thương TPHCM, nhận định trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, việc lựa chọn ngành học không có một đáp án chung cho tất cả. Nếu chưa xác định rõ định hướng, người học có thể bắt đầu từ các ngành nền tảng như quản trị kinh doanh để xây dựng kiến thức tổng quát, sau đó chuyên sâu vào các lĩnh vực như thương mại điện tử, marketing số hay
fintech. Ngược lại, với những học sinh đã có mục tiêu rõ ràng, việc chọn ngành chuyên sâu ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn thời gian và tiếp cận nhanh hơn với nhu cầu thị trường. Điều quan trọng không nằm ở việc chọn ngành rộng hay hẹp mà ở sự thấu hiểu bản thân và lộ trình phù hợp.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra yêu cầu mới đối với người học. TS Hồ Thanh Trí cho rằng AI không thay thế hoàn toàn con người nhưng sẽ làm thay đổi cách làm việc. Vì vậy, sinh viên cần trang bị kỹ năng phân tích, khả năng làm việc với dữ liệu, sử dụng AI như công cụ hỗ trợ, cùng với kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và năng lực học tập suốt đời.
Từ thực tiễn đào tạo, TS Hồ Thanh Trí nhấn mạnh, sinh viên cần làm quen với phương pháp học đi đôi với công cụ, rèn luyện kỹ năng số và khả năng làm việc cùng AI. “Người có lợi thế trong tương lai không phải là người né tránh AI, mà là người biết sử dụng AI để nâng cao năng suất - từ phân tích dữ liệu, lập báo cáo, nghiên cứu thị trường đến hỗ trợ ra quyết định”, TS Trí chia sẻ.
Ghi nhận từ thực tế đào tạo, ThS Nguyễn Thị Kim Phụng - Phụ trách phòng Tuyển sinh, Truyền thông & Quan hệ doanh nghiệp, Trường Đại học Tài chính – Marketing, cho biết các chương trình hiện nay đã tích hợp mạnh mẽ công nghệ vào từng ngành học. Sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn, mà còn được tiếp cận kỹ năng về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các công cụ số ngay trong quá trình học.
Cụ thể, ở các ngành như marketing hay fintech, người học được tiếp cận những học phần liên quan đến trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh, phân tích dữ liệu lớn, học máy và blockchain. Qua đó, sinh viên hiểu cách ứng dụng công nghệ trong phân tích thị trường, dự báo xu hướng và đưa ra quyết định. Không dừng lại ở lý thuyết, chương trình còn được thiết kế theo hướng tăng cường trải nghiệm thông qua các dự án thực tế, phân tích tình huống và hoạt động gắn kết với doanh nghiệp từ sớm, giúp sinh viên từng bước hình thành tư duy nghề nghiệp.
Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, quá trình học không thể chỉ gói gọn trong chương trình đào tạo. ThS Nguyễn Thị Kim Phụng nhận định: “Sự phát triển của công nghệ là không ngừng, vì vậy để không đứng ngoài nền kinh tế mới, sinh viên cần chủ động cập nhật kiến thức, kỹ năng phù hợp theo từng giai đoạn”.
Về lựa chọn ngành học, các chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận ở góc độ dài hạn thay vì chạy theo xu hướng. Thực tế cho thấy không có ngành nào “hot” bền vững, trong khi nhiều học sinh vẫn chọn ngành theo trào lưu, theo bạn bè hoặc thông tin trên mạng xã hội, dẫn đến việc phải điều chỉnh định hướng sau một thời gian theo học.
Từ kinh nghiệm đào tạo, TS Hồ Thanh Trí cho rằng, việc chọn ngành cần bắt đầu từ sự thấu hiểu bản thân - bao gồm sở thích, năng lực và mục tiêu nghề nghiệp. Đồng thời, học sinh nên tham khảo ý kiến từ gia đình, thầy cô để có thêm góc nhìn trước khi đưa ra quyết định.
“Hiện nay, nhiều cơ sở đào tạo cũng tạo điều kiện để học sinh tiếp cận thực tế thông qua các chương trình tham quan, trải nghiệm. Việc trực tiếp tìm hiểu môi trường học tập, trao đổi với giảng viên sẽ giúp các em có cái nhìn cụ thể hơn về ngành học, từ đó đưa ra lựa chọn phù hợp”, TS Trí cho biết.
