Bà Tân Anh - Phụ trách Ban Phát triển nguồn nhân lực, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Tài chính) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần trở thành quốc gia thực sự tạo cơ hội cho người tài.
Cơ hội ở đây không chỉ là tuyển dụng hay trả lương cao, mà quan trọng hơn là tạo ra môi trường để nhân tài được phát huy tối đa năng lực, được trao quyền dẫn dắt và tham gia giải quyết những bài toán lớn của đất nước.
Bên cạnh đó, Việt Nam phát triển không gian thực nghiệm mở để các nhà khoa học, chuyên gia có thể tự do sáng tạo, thử nghiệm, phát triển và nhân rộng các giải pháp đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cần xây dựng một hệ sinh thái mở, thúc đẩy kết nối và hợp tác giữa nhân tài trong nước với quốc tế, giữa khu vực công với khu vực tư.
Ở góc độ chính sách, bà Tân Anh cho rằng, để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là người Việt Nam ở nước ngoài, cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn. Không nhất thiết nhân tài phải trở về hoàn toàn mới có thể cống hiến.
Theo bà Tân Anh, chúng ta có thể tận dụng nguồn lực trí tuệ của người Việt toàn cầu thông qua nhiều hình thức linh hoạt như làm việc bán thời gian, hợp tác theo dự án hoặc tham gia tư vấn chuyên môn.
Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia đang tích cực kết nối với mạng lưới chuyên gia người Việt trên khắp thế giới, đồng thời chia sẻ các bài toán, thách thức trong nước để mời gọi cộng đồng trí thức cùng tham gia tháo gỡ. Theo bà Tân Anh, đây vừa là thách thức, vừa là một hướng đi cần thiết để phát huy tối đa nguồn lực nhân tài cho sự phát triển của đất nước.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, nhân lực chất lượng cao đã trở thành “tài nguyên chiến lược” của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, theo TS Trần Nam Tú - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT), không một mình ngân sách nhà nước có thể gánh vác nhiệm vụ này.
Dù đã được ưu tiên, nguồn lực công vẫn có giới hạn, trong khi nhu cầu đào tạo và phát triển nhân lực ngày càng lớn. Vì vậy, giải pháp không nằm ở việc tăng chi đơn thuần, mà ở mở rộng nguồn lực và chia sẻ trách nhiệm.
Trọng tâm của cách tiếp cận này là huy động sự tham gia của doanh nghiệp và các trường đại học. Không chỉ góp phần giảm áp lực tài chính, sự đồng hành này còn giúp gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn, thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và thị trường lao động.
Bên cạnh đó, bài toán nhân lực không thể tách rời chiến lược thu hút và trọng dụng nhân tài, đặc biệt là đội ngũ trí thức người Việt ở nước ngoài. Một môi trường làm việc thuận lợi, cơ chế linh hoạt và điều kiện nghiên cứu hiện đại sẽ là “đòn bẩy” để kéo chất xám quay về.
Ở chiều ngược lại, phát triển nhân lực cũng cần bắt đầu từ sớm. Việc tăng cường kết nối giữa giáo dục phổ thông và đại học sẽ giúp phát hiện, bồi dưỡng tài năng ngay từ gốc, thay vì chờ đến giai đoạn đào tạo chuyên sâu.
Trong cách nhìn này, TS Trần Nam Tú nhấn mạnh, đầu tư cho nhân lực không còn là câu chuyện của riêng Nhà nước, mà là bài toán hệ sinh thái – nơi nhiều chủ thể cùng tham gia để tạo ra nguồn lực đủ mạnh cho phát triển bền vững.
