Tháo điểm nghẽn trong đào tạo nhân lực tài chính trước kỷ nguyên AI

Đổi mới đào tạo nguồn nhân lực

Tại Hội thảo khoa học quốc gia “Công nghệ tài chính với phát triển bền vững” do Học viện Ngân hàng tổ chức (ngày 25/5), nhiều chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu đổi mới đào tạo nguồn nhân lực tài chính – ngân hàng trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống và hoạt động nghề nghiệp.

Chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của ngành Công nghệ tài chính (FinTech) không chỉ nằm ở số lượng nhân lực, PGS.TS Bùi Hữu Toàn – Giám đốc Học viện Ngân hàng cho rằng vấn đề nằm ở chất lượng và tính liên ngành của nguồn nhân lực.

FinTech, tài sản số, ngân hàng số, AI, dữ liệu lớn và tài chính xanh đang làm thay đổi rất nhanh cấu trúc của thị trường tài chính. Vì vậy, ngành tài chính không chỉ cần những người giỏi nghiệp vụ ngân hàng truyền thống, mà cần đội ngũ nhân lực có khả năng kết hợp giữa tài chính, công nghệ, pháp lý, quản trị rủi ro, dữ liệu, an ninh mạng, đạo đức nghề nghiệp và hiểu biết về các chuẩn mực quốc tế.

PGS.TS Bùi Hữu Toàn – Giám đốc Học viện Ngân hàng trao đổi tại hội thảo.

“Nói cách khác, điểm nghẽn lớn là thiếu nhân lực “lai ghép” giữa tài chính và công nghệ", PGS.TS Bùi Hữu Toàn nhấn mạnh và nhận thấy, nhiều nhân sự tài chính hiểu sản phẩm, khách hàng nhưng còn hạn chế về dữ liệu, AI, công nghệ thông tin.

Ngược lại, nhiều nhân sự công nghệ rất giỏi kỹ thuật, nhưng chưa hiểu sâu về hoạt động ngân hàng, quản trị rủi ro và yêu cầu tuân thủ.

Trong bối cảnh đó, PGS.TS Bùi Hữu Toàn cho hay, Học viện Ngân hàng xác định vai trò của mình không chỉ là cơ sở đào tạo nguồn nhân lực ngân hàng tài chính truyền thống, mà phải trở thành một trung tâm đào tạo, nghiên cứu, tư vấn chính sách và kết nối hệ sinh thái tài chính số.

Học viện hướng tới đào tạo thế hệ nhân lực không chỉ biết sử dụng công nghệ, mà còn hiểu cách quản trị công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia.

3 hướng đào tạo chính

PGS.TS Bùi Hữu Toàn cho biết, Học viện Ngân hàng sẽ tập trung vào ba hướng chính:

Thứ nhất, đổi mới chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, tích hợp sâu các nội dung về công nghệ trong các học phần, chương trình giảng dạy.

Thứ hai, tăng cường đào tạo gắn với thực tiễn thông qua phòng thí nghiệm mô phỏng, thực tập tại doanh nghiệp, dự án thực tế với ngân hàng, công ty FinTech, cơ quan quản lý và các tổ chức quốc tế.

Thứ ba, đẩy mạnh đào tạo lại và nâng cao năng lực cho đội ngũ đang làm việc trong hệ thống ngân hàng tài chính. Chuyển đổi số và tài chính xanh không chỉ là câu chuyện của sinh viên mới ra trường mà còn là yêu cầu cập nhật năng lực liên tục đối với cán bộ quản lý, chuyên gia nghiệp vụ, chuyên viên kiểm soát rủi ro và đội ngũ hoạch định chính sách.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Vũ Quốc Kiên – Chủ tịch Công ty Cổ phần Dữ liệu Nền tảng DataCo cho rằng, Việt Nam hiện sở hữu đội ngũ phát triển công nghệ thông tin thuộc nhóm hàng đầu thế giới. Cùng với quá trình thúc đẩy Chính phủ số, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện cơ chế, mở rộng hợp tác quốc tế nhằm phát triển kinh tế số và thị trường tài sản số.

Tuy nhiên, khi đề cập tới yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực fintech, dữ liệu và blockchain, ông Kiên cho rằng giáo dục cần thay đổi theo tốc độ phát triển của nền kinh tế số. Trong đó, yếu tố cốt lõi là xây dựng môi trường đào tạo số theo mô hình “sandbox”, mô phỏng sát điều kiện vận hành thực tế của doanh nghiệp.

Ngoài ra, theo ông Kiên, môi trường đào tạo cần phản ánh được các bài toán và yêu cầu thực tiễn. Khi được học tập trong không gian như vậy, sinh viên sẽ dễ dàng thích ứng với doanh nghiệp sau khi tốt nghiệp và nhanh chóng tạo ra giá trị.

PGS.TS Phạm Nguyễn Anh Huy – đồng sáng lập Fin Tech – Crypto Hub, Trường ĐH RMIT Việt Nam tham luận tại hội thảo.

AI hiện đã trở thành công cụ quen thuộc của sinh viên trong học tập, từ làm bài luận, thuyết trình đến xử lý dữ liệu.

Tuy nhiên, PGS.TS Phạm Nguyễn Anh Huy – đồng sáng lập Fin Tech – Crypto Hub, Trường ĐH RMIT Việt Nam cho rằng, điều quan trọng không nằm ở việc sử dụng AI mà ở khả năng hiểu bản chất vấn đề và tư duy phản biện của người học.

Trong bối cảnh AI có thể đưa ra câu trả lời gần như tức thời, các cơ sở đào tạo cần xem xét lại phương pháp kiểm tra, đánh giá nhằm bảo đảm sinh viên thực sự tiếp thu kiến thức thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.

Theo PGS.TS Phạm Nguyễn Anh Huy, nếu chỉ dựa vào các bài thuyết trình hoặc những dạng câu hỏi có sẵn, rất khó đánh giá chính xác năng lực thực chất của sinh viên.

Hiện, một số trường đã quay lại với hình thức kiểm tra truyền thống như làm bài trên giấy hoặc thi trên máy tính nhưng không kết nối internet để kiểm tra khả năng tư duy độc lập.

Đặc biệt với lĩnh vực tài chính – ngân hàng, AI có thể hỗ trợ tính toán, xử lý dữ liệu hay đưa ra khuyến nghị, song khả năng phân tích ý nghĩa của các con số và đưa ra quyết định vẫn phụ thuộc vào năng lực tư duy của con người.

Theo PGS.TS Phạm Nguyễn Anh Huy, nếu không chú trọng đào tạo tư duy phản biện và năng lực phân tích, sinh viên có thể đối mặt nguy cơ phụ thuộc vào AI, thiếu khả năng xử lý tình huống thực tế khi không có sự hỗ trợ của công nghệ.