Âm điệu phương Nam trên đất Bắc

GD&TĐ - Vượt hơn 1.700 km, Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ đến với khán giả đất Bắc trong suốt tuần qua.



“Đây là chuyến lưu diễn đặc biệt. Từ vở “Đế đô sóng cả”, chúng tôi muốn giới thiệu nghệ thuật cải lương Nam Bộ qua đề tài lịch sử dân tộc”, NSND Hồ Ngọc Trinh, Trưởng đoàn chia sẻ.

Khán giả chào đón

“Đế đô sóng cả” (kịch bản, đạo diễn: Triệu Trung Kiên, chuyển thể cải lương: Hoàng Song Việt) là vở diễn từng được Nhà hát Cải lương Việt Nam dàn dựng và giành Huy chương Bạc tại Liên hoan Sân khấu Cải lương chuyên nghiệp toàn quốc năm 2009. Vậy nhưng, khi được trình diễn bởi Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ, qua bản dàn dựng của NSND Giang Mạnh Hà, vở diễn vẫn được khán giả đất Bắc đón nhận nồng nhiệt.

Từ những suất diễn đầu tiên tại các thôn Vân Điềm, Thiết Úng (xã Thư Lâm, Hà Nội), xã Yên Mô (Ninh Bình) rồi đến xã Đông Anh, rạp Kim Mã, Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Rạp xiếc Trung ương, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, khán giả đều đến thưởng thức chật kín.

Cũng bởi, câu chuyện lịch sử về trọng trách đặc biệt của Thái hậu Dương Vân Nga trong cơn nước lửa của đất nước được các nghệ sĩ phương Nam tái hiện thật ấn tượng, cuốn hút như NSƯT Vương Tuấn (Đinh Tiên Hoàng), NSƯT Ngọc Đợi (Hoàng hậu Cồ Quốc Dương Vân Nga), Thu Mỹ (hoàng hậu Ca Ông), Lê Hoàng Nghi (Thập đạo tướng quân Lê Hoàn), Trần Minh (Đinh Quốc Công Nguyễn Bặc)… Chẳng thế, dù màn nhung đã khép lại, nghệ sĩ ra chào nhiều lần mà khán giả vẫn vỗ tay, chưa muốn từ biệt.

“Tôi từng xem vở “Đế đô sóng cả” của Nhà hát Cải lương Việt Nam và nay được xem thêm Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ ra Bắc trình diễn dịp này. Mỗi bản dựng có sức hấp dẫn riêng khi cùng kể về một câu chuyện lịch sử đặc biệt của đất nước.

Chúng tôi rất xúc động khi các nghệ sĩ Vàm Cỏ vượt đường xa lưu diễn nhiều ngày để trực tiếp đem đến cho chúng tôi những âm điệu phương Nam đặc sắc”, bà Hoàng Nhung (Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ sau khi xem vở “Đế đô sóng cả” do Đoàn biểu diễn tại Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Rạp xiếc Trung ương.

NSND Triệu Trung Kiên, người chấp bút viết kịch bản văn học “Đế đô sóng cả” cũng vui mừng chia sẻ niềm vui khi được trực tiếp thấy đứa con tinh thần của mình mang “vóc dáng” mới từ bản dựng có sự đầu tư công phu và quy mô của Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ.

“Có thể nói đây là một sự dàn dựng hoành tráng, thể hiện khát vọng của lãnh đạo đoàn trong việc thực hiện một tác phẩm lịch sử xứng tầm với nhân vật Dương Vân Nga. Ngay phần mở đầu đã là dàn trống hội quy mô lớn, không chỉ có lực lượng của đoàn mà còn mời thêm cộng tác viên bên ngoài tham gia, cho thấy sự đầu tư nghiêm túc. Về lực lượng diễn viên, đoàn có một đội ngũ mạnh, trong đó có NSƯT Ngọc Đợi cùng nhiều nghệ sĩ trẻ”, NSND Triệu Trung Kiên bày tỏ.



Nỗ lực khẳng định thương hiệu

Thực ra, khi nghe danh “Vàm Cỏ”, khán giả phương Bắc không khỏi lạ lẫm để rồi cùng vui mừng nhận ra “người thân quen” - Long An. Chẳng là, sau khi tỉnh Long An và Tây Ninh sáp nhập, Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ được thành lập từ nòng cốt của Đoàn Nghệ thuật Cải lương Long An hoạt động nổi bật suốt mấy thập kỷ qua. Tên gọi “Vàm Cỏ” được chọn vì cả Tây Ninh và Long An đều gắn với sông Vàm Cỏ Đông - bắt nguồn từ Tây Ninh và chảy về Long An.

Việc xây dựng đoàn nghệ thuật truyền thống giữa thời nhiều lĩnh vực nghệ thuật giải trí bùng nổ chưa bao giờ dễ dàng. Khu vực miền Tây Nam Bộ, từ Tây Ninh đến Cà Mau, sau khi sáp nhập, theo NSND Ngọc Trinh hiện chỉ còn Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ và Đoàn Cà Mau hoạt động rõ nét. Với riêng Vàm Cỏ, kinh phí hoạt động phải tự chủ một phần nguồn thu song các vở diễn được đầu tư nghiêm túc, giúp nghệ sĩ có vai diễn phù hợp để thể hiện khả năng và cống hiến lâu dài.

Điều đáng mừng là đoàn hiện có nhiều gương mặt trẻ đạt thành tích cao tại cuộc thi Chuông vàng Vọng cổ như Lê Hoàng Nghi (2024); Lâm Thị Kim Cương (2018); Lê Thị Diệu Hiền (2021)… Lực lượng nghệ sĩ kế cận này cũng rất đắm đuối với nghề khi có người dù đang sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh, đi diễn bên ngoài nhận cát-xê cao song vẫn chấp nhận di chuyển về Tây Ninh, Long An để làm nghề.

Đoàn không quy định cố định ai là diễn viên chính mà vai diễn được phân theo sự phù hợp với từng người, theo cách “đo ni đóng giày”. Nhờ vậy, các bạn trẻ có cơ hội được đứng trên sân khấu chính thống, thỏa sức với nhân vật của mình.

Ở chặng đường mới, đoàn nỗ lực xây dựng thương hiệu mới bằng việc tập trung dàn dựng vào các vở cải lương lịch sử Việt Nam, trong đó “Đế đô sóng cả” là vở diễn “mở hàng”. Bằng việc khai thác câu chuyện về thái hậu Dương Vân Nga ở góc nhìn “sâu hơn” về thời cuộc, tình người, vở nhận được sự quan tâm của đông đảo khán giả, nhất là khán giả trẻ.

“Hiện nay, nhiều sân khấu dựng kịch bản nước ngoài, trong khi chúng ta có lịch sử và nghệ thuật riêng. Tôi mong muốn khán giả có thể tiếp cận lịch sử Việt Nam thông qua cải lương, không chỉ học trong sách vở”, NSND Ngọc Trinh tâm huyết nói.

Để thực hiện được chuyến đi dài ngày tại Thủ đô và một số tỉnh phía Bắc, theo NSND Ngọc Trinh, đoàn phải chủ động cân đối, tìm thêm nguồn lực. Đây là một nỗ lực rất lớn để đưa cải lương miền Nam ra Bắc biểu diễn vừa thực hiện nhiệm vụ phục vụ chính trị vừa giới thiệu lực lượng nghệ sĩ trẻ và thương hiệu Vàm Cỏ; đồng thời khẳng định vị thế trong đời sống nghệ thuật cả nước.



“Đây là chuyến lưu diễn đặc biệt. Từ vở “Đế đô sóng cả”, chúng tôi muốn giới thiệu nghệ thuật cải lương Nam Bộ qua đề tài lịch sử dân tộc”, NSND Hồ Ngọc Trinh, Trưởng đoàn chia sẻ.

Khán giả chào đón

“Đế đô sóng cả” (kịch bản, đạo diễn: Triệu Trung Kiên, chuyển thể cải lương: Hoàng Song Việt) là vở diễn từng được Nhà hát Cải lương Việt Nam dàn dựng và giành Huy chương Bạc tại Liên hoan Sân khấu Cải lương chuyên nghiệp toàn quốc năm 2009. Vậy nhưng, khi được trình diễn bởi Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ, qua bản dàn dựng của NSND Giang Mạnh Hà, vở diễn vẫn được khán giả đất Bắc đón nhận nồng nhiệt.

Từ những suất diễn đầu tiên tại các thôn Vân Điềm, Thiết Úng (xã Thư Lâm, Hà Nội), xã Yên Mô (Ninh Bình) rồi đến xã Đông Anh, rạp Kim Mã, Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Rạp xiếc Trung ương, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội, khán giả đều đến thưởng thức chật kín.

Cũng bởi, câu chuyện lịch sử về trọng trách đặc biệt của Thái hậu Dương Vân Nga trong cơn nước lửa của đất nước được các nghệ sĩ phương Nam tái hiện thật ấn tượng, cuốn hút như NSƯT Vương Tuấn (Đinh Tiên Hoàng), NSƯT Ngọc Đợi (Hoàng hậu Cồ Quốc Dương Vân Nga), Thu Mỹ (hoàng hậu Ca Ông), Lê Hoàng Nghi (Thập đạo tướng quân Lê Hoàn), Trần Minh (Đinh Quốc Công Nguyễn Bặc)… Chẳng thế, dù màn nhung đã khép lại, nghệ sĩ ra chào nhiều lần mà khán giả vẫn vỗ tay, chưa muốn từ biệt.

“Tôi từng xem vở “Đế đô sóng cả” của Nhà hát Cải lương Việt Nam và nay được xem thêm Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ ra Bắc trình diễn dịp này. Mỗi bản dựng có sức hấp dẫn riêng khi cùng kể về một câu chuyện lịch sử đặc biệt của đất nước.

Chúng tôi rất xúc động khi các nghệ sĩ Vàm Cỏ vượt đường xa lưu diễn nhiều ngày để trực tiếp đem đến cho chúng tôi những âm điệu phương Nam đặc sắc”, bà Hoàng Nhung (Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ sau khi xem vở “Đế đô sóng cả” do Đoàn biểu diễn tại Trung tâm biểu diễn nghệ thuật Rạp xiếc Trung ương.

NSND Triệu Trung Kiên, người chấp bút viết kịch bản văn học “Đế đô sóng cả” cũng vui mừng chia sẻ niềm vui khi được trực tiếp thấy đứa con tinh thần của mình mang “vóc dáng” mới từ bản dựng có sự đầu tư công phu và quy mô của Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ.

“Có thể nói đây là một sự dàn dựng hoành tráng, thể hiện khát vọng của lãnh đạo đoàn trong việc thực hiện một tác phẩm lịch sử xứng tầm với nhân vật Dương Vân Nga. Ngay phần mở đầu đã là dàn trống hội quy mô lớn, không chỉ có lực lượng của đoàn mà còn mời thêm cộng tác viên bên ngoài tham gia, cho thấy sự đầu tư nghiêm túc. Về lực lượng diễn viên, đoàn có một đội ngũ mạnh, trong đó có NSƯT Ngọc Đợi cùng nhiều nghệ sĩ trẻ”, NSND Triệu Trung Kiên bày tỏ.



Nỗ lực khẳng định thương hiệu

Thực ra, khi nghe danh “Vàm Cỏ”, khán giả phương Bắc không khỏi lạ lẫm để rồi cùng vui mừng nhận ra “người thân quen” - Long An. Chẳng là, sau khi tỉnh Long An và Tây Ninh sáp nhập, Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ được thành lập từ nòng cốt của Đoàn Nghệ thuật Cải lương Long An hoạt động nổi bật suốt mấy thập kỷ qua. Tên gọi “Vàm Cỏ” được chọn vì cả Tây Ninh và Long An đều gắn với sông Vàm Cỏ Đông - bắt nguồn từ Tây Ninh và chảy về Long An.

Việc xây dựng đoàn nghệ thuật truyền thống giữa thời nhiều lĩnh vực nghệ thuật giải trí bùng nổ chưa bao giờ dễ dàng. Khu vực miền Tây Nam Bộ, từ Tây Ninh đến Cà Mau, sau khi sáp nhập, theo NSND Ngọc Trinh hiện chỉ còn Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ và Đoàn Cà Mau hoạt động rõ nét. Với riêng Vàm Cỏ, kinh phí hoạt động phải tự chủ một phần nguồn thu song các vở diễn được đầu tư nghiêm túc, giúp nghệ sĩ có vai diễn phù hợp để thể hiện khả năng và cống hiến lâu dài.

Điều đáng mừng là đoàn hiện có nhiều gương mặt trẻ đạt thành tích cao tại cuộc thi Chuông vàng Vọng cổ như Lê Hoàng Nghi (2024); Lâm Thị Kim Cương (2018); Lê Thị Diệu Hiền (2021)… Lực lượng nghệ sĩ kế cận này cũng rất đắm đuối với nghề khi có người dù đang sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh, đi diễn bên ngoài nhận cát-xê cao song vẫn chấp nhận di chuyển về Tây Ninh, Long An để làm nghề.

Đoàn không quy định cố định ai là diễn viên chính mà vai diễn được phân theo sự phù hợp với từng người, theo cách “đo ni đóng giày”. Nhờ vậy, các bạn trẻ có cơ hội được đứng trên sân khấu chính thống, thỏa sức với nhân vật của mình.

Ở chặng đường mới, đoàn nỗ lực xây dựng thương hiệu mới bằng việc tập trung dàn dựng vào các vở cải lương lịch sử Việt Nam, trong đó “Đế đô sóng cả” là vở diễn “mở hàng”. Bằng việc khai thác câu chuyện về thái hậu Dương Vân Nga ở góc nhìn “sâu hơn” về thời cuộc, tình người, vở nhận được sự quan tâm của đông đảo khán giả, nhất là khán giả trẻ.

“Hiện nay, nhiều sân khấu dựng kịch bản nước ngoài, trong khi chúng ta có lịch sử và nghệ thuật riêng. Tôi mong muốn khán giả có thể tiếp cận lịch sử Việt Nam thông qua cải lương, không chỉ học trong sách vở”, NSND Ngọc Trinh tâm huyết nói.

Để thực hiện được chuyến đi dài ngày tại Thủ đô và một số tỉnh phía Bắc, theo NSND Ngọc Trinh, đoàn phải chủ động cân đối, tìm thêm nguồn lực. Đây là một nỗ lực rất lớn để đưa cải lương miền Nam ra Bắc biểu diễn vừa thực hiện nhiệm vụ phục vụ chính trị vừa giới thiệu lực lượng nghệ sĩ trẻ và thương hiệu Vàm Cỏ; đồng thời khẳng định vị thế trong đời sống nghệ thuật cả nước.