Tìm kiếm ngôn ngữ mới cho di sản văn hóa Việt

2026/06/25 16:22

GD&TĐ - Triển lãm đa giác quan “Giao thời” đưa di sản vào không gian 3D mapping tương tác, giúp người xem trực tiếp trải nghiệm cách kể mới cho văn hóa Việt trong thời đại số.


Một cái chạm tay làm bừng sáng sinh vật trong khu rừng nguyên sinh số hóa; Tiếng trống đồng Đông Sơn vang lên giữa không gian ánh sáng chuyển động; Cả căn phòng hóa thành bức tranh Đông Hồ sống động, đổi màu theo từng bước chân người xem. Những trải nghiệm ấy không chỉ là hiệu ứng thị giác của triển lãm “Giao thời” đang diễn ra tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, mà còn cho thấy cách di sản văn hóa được kể lại bằng một ngôn ngữ đương đại giàu tính tương tác.

Di sản sống lại trong cái chạm tay

Theo Ban tổ chức, ngay từ tên gọi, “Giao thời” không chỉ thể hiện sự tiếp nối giữa quá khứ và hiện tại, mà gợi ra một trạng thái chuyển động mới lạ.
Triển lãm không đặt công nghệ ở vị trí trung tâm, 3D mapping, cảm biến tương tác hay trình chiếu ánh sáng được sử dụng như một phương tiện kể chuyện, giúp những giá trị quen thuộc của văn hóa Việt Nam được thêm gần gũi và giàu trải nghiệm.
Trong hình dung quen thuộc, bảo tàng là nơi lưu giữ hiện vật và thường được sắp đặt trong tủ, tách người xem với một khoảng cách an toàn bằng lớp kính. Người tham quan cấm sờ vào hiện vật, chỉ có thể đọc thông tin rồi rời đi.
Tuy nhiên với “Giao thời”, khoảng cách ấy được rút ngắn. Người xem bước vào không gian trưng bày như bước vào một câu chuyện đang diễn ra. Họ không chỉ nhìn, mà còn chạm, tương tác và tạo ra phản ứng của chính không gian.
Triển lãm “Giao thời” sử dụng công nghệ trình diễn ánh sáng 3D mapping hiện đại.

Sự thay đổi này không đơn thuần là kỹ thuật trưng bày, mà đặt lại cách hiểu về vai trò của bảo tàng từ nơi lưu giữ sang kích hoạt ký ức, tương tác hiện vật. Và sâu xa hơn, là đưa di sản vào đời sống đương đại để giữ nguyên ý nghĩa trong đời sống văn hóa.
Theo bà Nguyễn Thị Tuyết - Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, “Giao thời” được xây dựng như một hành trình ba chặng liên hoàn, cũng là ba lớp diễn giải về sự hình thành văn hóa Việt Nam. Không gian đầu tiên đưa người xem trở lại với thiên nhiên nguyên thủy. Ở đó có đại dương sâu thẳm, rừng già nguyên sinh và những hệ sinh thái sơ khai.
Mọi thứ được tái hiện bằng ánh sáng và hình ảnh chuyển động, kết hợp cảm biến tương tác cho phép người xem chạm vào sinh vật và tạo ra phản hồi trong không gian, khơi mở những rung cảm trước thiên nhiên kỳ vĩ. Đây được xem là điểm khởi đầu của sự sống khi con người chưa xuất hiện, nhưng nền tảng tự nhiên đã được hình thành.
Không gian thứ hai chuyển sang hình tượng trống đồng Đông Sơn. Âm thanh trống vang lên trong lớp ánh sáng chuyển động, các hoa văn cổ được tái hiện bằng ngôn ngữ đồ họa số.
Trống đồng ở đây không còn là hiện vật, mà trở thành biểu tượng của cộng đồng, tín ngưỡng và bản sắc, đồng thời đại diện cho giai đoạn con người bắt đầu tổ chức đời sống xã hội và hình thành văn hóa. Qua những nét chạm khắc cổ xưa, giữa những tiếng vang vọng lịch sử, khách tham quan cảm nhận được sức mạnh ngàn năm đang cuộn chảy.
Không gian cuối cùng lấy cảm hứng từ tranh dân gian Đông Hồ. Những hình ảnh quen thuộc như đàn lợn, đàn gà, cảnh sinh hoạt làng quê được tái hiện bằng công nghệ trình chiếu, biến toàn bộ căn phòng thành một bức tranh chuyển động. Lúc này, người xem không còn thấy khoảng cách xa vời giữa nghệ thuật và đời sống, mà thấy đó là một, tranh là đời sống, đời sống là một bức tranh.
Triển lãm cho phép người xem tương tác, sống cùng di sản.


Người xem trở thành một phần của di sản

Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam cho biết, mục tiêu của triển lãm đa giác quan “Giao thời” là đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, thông qua những hình thức tiếp cận mới. Thách thức lớn nhất của di sản không chỉ nằm ở việc bảo tồn vật chất, mà làm sao để nó được hiểu, được nhớ và được chạm tới trong đời sống hiện đại.
Vì vậy, điều quan trọng nằm ở cách triển lãm nhìn nhận công nghệ. 3D mapping hay cảm biến tương tác không được xem là đích đến, mà là một phương tiện giúp di sản vốn quen thuộc được tái hiện bằng một hình thức mới mẻ, sinh động và gần gũi hơn.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng đặt ra giới hạn đối với những người làm công tác bảo tàng, đó là khi di sản được tái hiện bằng quá nhiều lớp kỹ thuật, ranh giới giữa trải nghiệm văn hóa và trình diễn thị giác có thể bị lẫn lộn. Vì vậy, việc kết hợp phải được tính toán kỹ để câu chuyện văn hóa được nhớ mãi nhờ hiệu ứng công nghệ.

Để người xem thực sự cảm nghiệm văn hóa, “Giao thời” đưa người xem tham gia trực tiếp như đang sống trong thời đại của di sản. Mỗi hành động tương tác, dù là một cái chạm tay hay một bước chân di chuyển đều tạo ra phản ứng trong toàn bộ không gian.
Điều này khiến trải nghiệm di sản không còn thụ động một chiều. Người xem trở thành một phần của câu chuyện, thậm chí là yếu tố kích hoạt câu chuyện trở nên sinh động hơn.
Triển lãm được tổ chức hướng tới Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), vì vậy “Giao thời” được thiết kế để nhiều thế hệ có thể cùng trải nghiệm. Trẻ nhỏ có thể bị thu hút bởi hình ảnh chuyển động, người lớn có thể nhận ra những biểu tượng quen thuộc của văn hóa dân gian, người cao tuổi có thể tìm lại những ký ức từng gắn bó.
Theo giới chuyên gia bảo tàng, triển lãm đa giác quan “Giao thời” có thể không tạo ra cuộc cách mạng trong công nghệ triển lãm, nhưng cho thấy xu hướng mới trong quảng bá di sản văn hóa.
“Thông qua triển lãm “Giao thời”, chúng tôi mong muốn giới thiệu đến công chúng cách tiếp cận mới đối với di sản. Bảo tồn không chỉ là lưu giữ những hiện vật hay câu chuyện quá khứ, mà còn làm cho những giá trị ấy tiếp tục được sống trong hiện tại và truyền cảm hứng cho tương lai. Khi công nghệ được ứng dụng một cách sáng tạo và có trách nhiệm, sẽ trở thành cầu nối hiệu quả giúp công chúng tiếp cận di sản bằng sự hứng thú”, bà Nguyễn Thị Tuyết - Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.

Theo Trần Hoà
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/06/25 12:36 (GMT+7)
2026-06-25 10:12

Những con số biết nói từ công tác đền ơn đáp nghĩa ở Lào Cai

Hơn 1.300 căn nhà được hỗ trợ xây dựng, sửa chữa; hơn 19 nghìn lượt người được điều dưỡng; gần 400 nghìn suất quà tri ân được trao tặng. Những con số ấy không chỉ phản ánh kết quả thực hiện chính sách ưu đãi người có công tại Lào Cai mà còn cho thấy sự quan tâm, trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc.

Những con số biết nói từ công tác đền ơn đáp nghĩa ở Lào Cai
2026-06-25 10:11

Từ quản lý sang phục vụ: Dấu ấn một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở Gia Lai

Một năm sau cuộc cải cách hành chính lớn nhất từ trước đến nay, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Gia Lai đang cho thấy những tín hiệu tích cực. Từ vùng biên giới Ia Dom đến các địa phương trong tỉnh, bộ máy tinh gọn hơn, thủ tục nhanh hơn và những đổi thay trong đời sống người dân đang trở thành minh chứng rõ nét cho hiệu quả của một nền hành chính gần dân, phục vụ dân.

Từ quản lý sang phục vụ: Dấu ấn một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở Gia Lai
2026-06-25 10:10

Hải Phòng: Đưa ứng dụng AI nâng cao năng lực cạnh tranh cảng biển

Ngày 19/6, tại thành phố Hải Phòng đã diễn ra Hội thảo khoa học với chủ đề “Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong chuỗi dịch vụ logistics nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cảng Cửa ngõ Hải Phòng”.

Hải Phòng: Đưa ứng dụng AI nâng cao năng lực cạnh tranh cảng biển
2026-06-25 10:09

Hà Nội sắp có triển lãm quốc tế về công nghệ xử lý, chế biến và đóng gói

Từ ngày 13-15/10, Informa Markets Việt Nam sẽ tổ chức ProPak Hanoi 2026 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), quy tụ các công nghệ, giải pháp và xu hướng mới trong lĩnh vực chế biến, đóng gói, bao bì, logistics và tự động hóa.

Hà Nội sắp có triển lãm quốc tế về công nghệ xử lý, chế biến và đóng gói
2026-06-25 10:08

Cụ bà 109 tuổi thoát cảnh đau lưng nhờ bơm xi măng sinh học

Lún xẹp đốt sống do loãng xương khiến cụ bà 109 tuổi đau đớn, hạn chế vận động. Nhờ bơm xi măng sinh học, cụ giảm đau lưng nhanh chóng chỉ sau 30 phút can thiệp.

Cụ bà 109 tuổi thoát cảnh đau lưng nhờ bơm xi măng sinh học
2026-06-25 10:07

Người đàn ông nhập viện vì thói quen sau bữa ăn

Sau gần nửa tháng nuốt phải chiếc tăm tre trong lúc ngậm tăm sau bữa ăn, người đàn ông 43 tuổi phải nhập viện vì đau bụng, sốt cao kèm rét run. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện một ổ áp xe lớn trong gan, bên trong có dị vật nghi là tăm tre.

Người đàn ông nhập viện vì thói quen sau bữa ăn
2026-06-25 10:04

Gia tăng tỷ lệ thừa cân và thiếu hụt vi chất: Cần những giải pháp dinh dưỡng thực tiễn

Ngày 19/6 tại Hà Nội, Viện Dinh dưỡng phối hợp với Viện Sức khỏe Nutrilite (NHI) tổ chức hội thảo khoa học công bố kết quả nghiên cứu “Đánh giá thực trạng dinh dưỡng và tiêu thụ thực phẩm ở người trưởng thành từ 20 – 45 tuổi tại vùng thành thị và nông thôn thuộc 5 tỉnh, thành phố của Việt Nam năm 2025”.

Gia tăng tỷ lệ thừa cân và thiếu hụt vi chất: Cần những giải pháp dinh dưỡng thực tiễn
2026-06-25 10:04

Ngành Y tế Hưng Yên: Lấy sự minh bạch làm thước đo, lấy hạnh phúc của nhân dân làm đích đến

"Mỗi người dân Hưng Yên đều có quyền được biết, được chăm sóc và được bảo vệ sức khỏe từ sớm, từ xa. Sự công khai, minh bạch không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà là lời cam kết tự tâm của ngành Y tế để xây dựng niềm tin chiến lược nơi nhân dân." – Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Anh, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hưng Yên.

Ngành Y tế Hưng Yên: Lấy sự minh bạch làm thước đo, lấy hạnh phúc của nhân dân làm đích đến
2026-06-25 10:00

Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình khám, cấp thuốc miễn phí cho hơn 5.000 người dân

Từ ngày 24/6 đến 10/7/2026, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình phối hợp với Sở Y tế tỉnh Ninh Bình tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 5.000 người dân thuộc diện chính sách, người có công và hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh.

Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình khám, cấp thuốc miễn phí cho hơn 5.000 người dân
2026-06-25 09:59

Từ 1/7: Lương bác sĩ tăng, thu nhập cao nhất vượt 20 triệu đồng/tháng chưa kể phụ cấp

Từ ngày 1/7, mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng, kéo theo thu nhập của đội ngũ bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế công lập đồng loạt tăng theo.

Từ 1/7: Lương bác sĩ tăng, thu nhập cao nhất vượt 20 triệu đồng/tháng chưa kể phụ cấp