GD&TĐ - Đọc “Xa ngoài kia cánh đồng”, độc giả cùng trở về với nguồn cội để không chỉ lưu lại kỷ niệm đẹp, mà còn được lớn lên từ việc thâu nhận nhiều bài học quý giá cho sự trưởng thành của người trẻ.
Cuốn truyện dài này do tác giả Cao Nguyệt Nguyên chắp bút, gồm hơn 160 trang. Ở đây mở ra thế giới đồng thoại là những Chẫu Chàng, Ếch Xanh, Giun Đất, Chuột, Gà, Đu Đủ, Cánh Cam, Hổ Mang… thật dễ thương, vui nhộn và đoàn kết.
Bồi đắp yêu thương
Chàng Hiu - một cái tên thật lạ, nếu mới nghe lần đầu hẳn rằng nhiều người sẽ nhầm tưởng tác giả đang kể chuyện về thanh niên nào đó có tên là Hiu. Nhất là khi đọc những miêu tả ban đầu bằng các hình ảnh, chi tiết sinh động, gần gũi với tính cách của trẻ nhỏ thì càng chắc nịch về điều đó: “Chàng Hiu vẫn chưa buồn dậy mà nằm gối tay sau đầu, duỗi thẳng đôi chân thật dài… Đêm nào cậu cũng có tật nằm bắc cầu, đầu gối lên bụng bố, chân gác lên người mẹ. Chàng Hiu lại có tật ngủ hay mơ và giật mình. Lúc nào cũng đạp bay mẹ vào góc tường…”.
Nhưng kỳ thực không phải vậy khi Chàng Hiu thực ra là tên gọi của chú Chẫu Chàng nhỏ. Tương tự như vậy, độc giả biết thêm về cách gọi bé Chẫu Chàng với cái tên rất dễ thương Chằng Hương, khi theo chân Chàng Hiu trở về quê nội. Từ đây, chú chàng được lớn lên trong vòng tay yêu thương, bao dung của bà, của hàng xóm và những người bạn cùng trang lứa. Điều đó thực ra không phải tự nhiên mà có, nhất là với một đứa ý thức được sự vượt trội về hình thức - bảnh trai và sinh ra, lớn lên trong gia đình bố mẹ yêu chiều như Chàng Hiu.
Ban đầu, chú chàng khó chịu, bực mình khi buộc phải theo bố trở về nơi “có gì vui chứ, thật quê mùa và lạc hậu”. Ngay giây phút đầu gặp gỡ, cậu còn tỏ ra coi thường, chế nhạo ngay cả căn nhà rồi sự già nua, chậm chạp và bàn tay cụt ngón của bà nội: “Đi thôi cháu” - Bà nội vừa đưa tay sờ vào lưng, lập tức cậu lùi lại để tránh tay bà. Trong mắt cậu, bà nội thật xấu xí, chậm chạp. Bà nội chỉ mỉm cười rồi lặng lẽ bước từng bước về phía trước. Chàng Hiu đi phía sau cố tình bắt chước cái dáng đi của bà rồi lại bật cười.
Rồi cậu buồn bực, chán nản với mọi thứ xung quanh, lòng chỉ mong đến bao giờ thì được bố đón về. Gặp bác Đu Đủ, chị Chuồn Chuồn… cậu ta giở trò láu cá trêu ghẹo. Thấy Nhái Bén mang củi giúp bà nội sửa mái nhà thì lại tỏ vẻ kênh kiệu thậm chí là khinh thường không thèm đáp lời, quay mặt đi rồi mỉa mai “đích thị là một nông dân chính hiệu”…
Nhưng, chính từ lòng bao dung của tình thân (bà nội) và sự chân thành, đoàn kết của những người bạn (Nhái Bén, Chằng Hương) cùng bà con lối xóm đã giúp Chàng Hiu thức tỉnh, bỏ dần thói hợm hĩnh. Đỉnh điểm là cú trượt chân xuống rãnh nước sâu và cậu được mọi người cứu giúp, thăm hỏi.
Nhất là khi tỉnh dậy sau giấc ngủ mê man, thấy bà nội “đang nằm gục bên cạnh, siết chặt tay cậu. Thật là ấm áp quá, cậu không còn thấy sợ đôi bàn tay bị cụt ngón của bà nội nữa”… Rồi thì: “Đêm qua bà nội đã thức cả đêm để chăm cậu. Nhìn bà gầy còng và yếu ớt đang thiu thiu ngủ, tự nhiên nước mắt Chàng Hiu trào ra. Cậu thấy mình thật có lỗi khi đối xử không tốt với bà”.
Truyện dài 'Xa ngoài kia cánh đồng', tác phẩm đạt giải Ba Giải thưởng Văn học Kim Đồng (2023 - 2025). Ảnh: Bình Thanh
Đi là để trở về
“Xa ngoài kia cánh đồng” không đơn thuần dừng lại ở những câu chuyện về tình thân, tình bạn, tình làng nghĩa xóm, mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về sự ra đi để trở về. Thông điệp đó lấp lánh trong bài hát “Xa ngoài kia cánh đồng” được Chàng Hiu thể hiện qua tiếng kèn lá ở lễ hội ánh trăng của xóm nhỏ nơi khu vườn xanh mát.
Đấy là lời hân hoan của tuổi trẻ với biết bao khát vọng bay cao, bay xa muốn tìm những điều mới mẻ khi vượt qua cánh đồng kia là những mời gọi của dải đất mênh mông tít tắp chân trời, của chị gió, chị mây: “Và tôi sẽ muốn đi/ Tìm những điều mới mẻ/ Khi tôi còn rất trẻ/ Khi hoài bão vẫn còn…”.
Điều này được minh chứng bằng chính sự ra đi của bác Chẫu Chàng – bố Chàng Hiu. Khi dẫn cậu con trai bé nhỏ lần đầu tiên trở về quê nhà, đi đến khúc quanh bên ruộng lúa, bác ta đã không khỏi bùi ngùi nhớ về năm tháng xưa.
Ấy là lúc ở tuổi choai choai bác đã ao ước “vượt ra khỏi khu vườn nhỏ để đến những vùng đất mới” và được cổ vũ thêm bởi bác Cánh Cam: “Ngoài kia đẹp lắm. Những thảm cỏ xanh mướt và dòng nước trong xanh. Đời thật hoài phí khi không đi ngắm nghía”.
Ước mơ ấy được vun đắp thêm khi mẹ bác đã không ngăn cản mà còn cổ vũ đầy thấu hiểu: “Ừ, nếu muốn đi thì con cứ đi” để rồi “Mẹ đứng đấy, bên cửa và rơm rớm nước mắt. Cái thằng con khờ, giữ làm sao được chân của bọn trẻ, chúng nó đã muốn đi tốt nhất cứ để nó đi, khi cần nó sẽ về”.
Và quả thực bác Chẫu Chàng đã trở về, không chỉ một mình, mà còn dẫn theo con trai để tiếp tục gửi gắm mẹ già rồi lại lên đường lo việc cấp bách về chuyến di cư bất đắc dĩ vì ở phía xa kia là dải đèn màu hấp dẫn đám trẻ con ngày một tiến đến báo hiệu “con người đã cào gần đến khu đầm rồi”.
Mẹ bác vẫn ở đó, dù ngày càng còm cõi nhưng vẫn luôn chờ đón con trai. Đó cũng là điểm dừng đón những bước chân trở về khi “những lúc héo hon/ Những lúc thân gầy mòn/ Tôi vẫn mong quay lại/ Ngôi nhà nhỏ bé xưa/ Nơi có cha và mẹ/ Sẽ ôm tôi thương tôi”. Và chắc chắn rằng, “mẹ bác vẫn chẳng bao giờ trách bác nửa lời. Cụ cũng không bao giờ giữ chân bác. Hãy cứ đi, đến những vùng đất mà con ao ước”.
Không riêng gì với con mà với cả cháu như Chàng Hiu và rất nhiều người trẻ khác cũng luôn là như vậy, ra đi để trở về…
Từ thành công của Giải thưởng Văn học Kim Đồng mùa đầu tiên (2023 - 2025), Nhà xuất bản Kim Đồng lập Tủ sách cùng tên và tiếp tục phát động Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai (2025 - 2027). Ở mùa này, đối tượng độc giả được mở rộng, gồm: Nhi đồng, thiếu niên và thanh niên và hai hệ thống giải thưởng: Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho thiếu nhi và Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho người trẻ. Hạn cuối nhận tác phẩm tham dự là 31/12/2026.
Minh họa/INT
Cuốn truyện dài này do tác giả Cao Nguyệt Nguyên chắp bút, gồm hơn 160 trang. Ở đây mở ra thế giới đồng thoại là những Chẫu Chàng, Ếch Xanh, Giun Đất, Chuột, Gà, Đu Đủ, Cánh Cam, Hổ Mang… thật dễ thương, vui nhộn và đoàn kết.
Bồi đắp yêu thương
Chàng Hiu - một cái tên thật lạ, nếu mới nghe lần đầu hẳn rằng nhiều người sẽ nhầm tưởng tác giả đang kể chuyện về thanh niên nào đó có tên là Hiu. Nhất là khi đọc những miêu tả ban đầu bằng các hình ảnh, chi tiết sinh động, gần gũi với tính cách của trẻ nhỏ thì càng chắc nịch về điều đó: “Chàng Hiu vẫn chưa buồn dậy mà nằm gối tay sau đầu, duỗi thẳng đôi chân thật dài… Đêm nào cậu cũng có tật nằm bắc cầu, đầu gối lên bụng bố, chân gác lên người mẹ. Chàng Hiu lại có tật ngủ hay mơ và giật mình. Lúc nào cũng đạp bay mẹ vào góc tường…”.
Nhưng kỳ thực không phải vậy khi Chàng Hiu thực ra là tên gọi của chú Chẫu Chàng nhỏ. Tương tự như vậy, độc giả biết thêm về cách gọi bé Chẫu Chàng với cái tên rất dễ thương Chằng Hương, khi theo chân Chàng Hiu trở về quê nội. Từ đây, chú chàng được lớn lên trong vòng tay yêu thương, bao dung của bà, của hàng xóm và những người bạn cùng trang lứa. Điều đó thực ra không phải tự nhiên mà có, nhất là với một đứa ý thức được sự vượt trội về hình thức - bảnh trai và sinh ra, lớn lên trong gia đình bố mẹ yêu chiều như Chàng Hiu.
Ban đầu, chú chàng khó chịu, bực mình khi buộc phải theo bố trở về nơi “có gì vui chứ, thật quê mùa và lạc hậu”. Ngay giây phút đầu gặp gỡ, cậu còn tỏ ra coi thường, chế nhạo ngay cả căn nhà rồi sự già nua, chậm chạp và bàn tay cụt ngón của bà nội: “Đi thôi cháu” - Bà nội vừa đưa tay sờ vào lưng, lập tức cậu lùi lại để tránh tay bà. Trong mắt cậu, bà nội thật xấu xí, chậm chạp. Bà nội chỉ mỉm cười rồi lặng lẽ bước từng bước về phía trước. Chàng Hiu đi phía sau cố tình bắt chước cái dáng đi của bà rồi lại bật cười.
Rồi cậu buồn bực, chán nản với mọi thứ xung quanh, lòng chỉ mong đến bao giờ thì được bố đón về. Gặp bác Đu Đủ, chị Chuồn Chuồn… cậu ta giở trò láu cá trêu ghẹo. Thấy Nhái Bén mang củi giúp bà nội sửa mái nhà thì lại tỏ vẻ kênh kiệu thậm chí là khinh thường không thèm đáp lời, quay mặt đi rồi mỉa mai “đích thị là một nông dân chính hiệu”…
Nhưng, chính từ lòng bao dung của tình thân (bà nội) và sự chân thành, đoàn kết của những người bạn (Nhái Bén, Chằng Hương) cùng bà con lối xóm đã giúp Chàng Hiu thức tỉnh, bỏ dần thói hợm hĩnh. Đỉnh điểm là cú trượt chân xuống rãnh nước sâu và cậu được mọi người cứu giúp, thăm hỏi.
Nhất là khi tỉnh dậy sau giấc ngủ mê man, thấy bà nội “đang nằm gục bên cạnh, siết chặt tay cậu. Thật là ấm áp quá, cậu không còn thấy sợ đôi bàn tay bị cụt ngón của bà nội nữa”… Rồi thì: “Đêm qua bà nội đã thức cả đêm để chăm cậu. Nhìn bà gầy còng và yếu ớt đang thiu thiu ngủ, tự nhiên nước mắt Chàng Hiu trào ra. Cậu thấy mình thật có lỗi khi đối xử không tốt với bà”.
Truyện dài 'Xa ngoài kia cánh đồng', tác phẩm đạt giải Ba Giải thưởng Văn học Kim Đồng (2023 - 2025). Ảnh: Bình Thanh
Đi là để trở về
“Xa ngoài kia cánh đồng” không đơn thuần dừng lại ở những câu chuyện về tình thân, tình bạn, tình làng nghĩa xóm, mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về sự ra đi để trở về. Thông điệp đó lấp lánh trong bài hát “Xa ngoài kia cánh đồng” được Chàng Hiu thể hiện qua tiếng kèn lá ở lễ hội ánh trăng của xóm nhỏ nơi khu vườn xanh mát.
Đấy là lời hân hoan của tuổi trẻ với biết bao khát vọng bay cao, bay xa muốn tìm những điều mới mẻ khi vượt qua cánh đồng kia là những mời gọi của dải đất mênh mông tít tắp chân trời, của chị gió, chị mây: “Và tôi sẽ muốn đi/ Tìm những điều mới mẻ/ Khi tôi còn rất trẻ/ Khi hoài bão vẫn còn…”.
Điều này được minh chứng bằng chính sự ra đi của bác Chẫu Chàng – bố Chàng Hiu. Khi dẫn cậu con trai bé nhỏ lần đầu tiên trở về quê nhà, đi đến khúc quanh bên ruộng lúa, bác ta đã không khỏi bùi ngùi nhớ về năm tháng xưa.
Ấy là lúc ở tuổi choai choai bác đã ao ước “vượt ra khỏi khu vườn nhỏ để đến những vùng đất mới” và được cổ vũ thêm bởi bác Cánh Cam: “Ngoài kia đẹp lắm. Những thảm cỏ xanh mướt và dòng nước trong xanh. Đời thật hoài phí khi không đi ngắm nghía”.
Ước mơ ấy được vun đắp thêm khi mẹ bác đã không ngăn cản mà còn cổ vũ đầy thấu hiểu: “Ừ, nếu muốn đi thì con cứ đi” để rồi “Mẹ đứng đấy, bên cửa và rơm rớm nước mắt. Cái thằng con khờ, giữ làm sao được chân của bọn trẻ, chúng nó đã muốn đi tốt nhất cứ để nó đi, khi cần nó sẽ về”.
Và quả thực bác Chẫu Chàng đã trở về, không chỉ một mình, mà còn dẫn theo con trai để tiếp tục gửi gắm mẹ già rồi lại lên đường lo việc cấp bách về chuyến di cư bất đắc dĩ vì ở phía xa kia là dải đèn màu hấp dẫn đám trẻ con ngày một tiến đến báo hiệu “con người đã cào gần đến khu đầm rồi”.
Mẹ bác vẫn ở đó, dù ngày càng còm cõi nhưng vẫn luôn chờ đón con trai. Đó cũng là điểm dừng đón những bước chân trở về khi “những lúc héo hon/ Những lúc thân gầy mòn/ Tôi vẫn mong quay lại/ Ngôi nhà nhỏ bé xưa/ Nơi có cha và mẹ/ Sẽ ôm tôi thương tôi”. Và chắc chắn rằng, “mẹ bác vẫn chẳng bao giờ trách bác nửa lời. Cụ cũng không bao giờ giữ chân bác. Hãy cứ đi, đến những vùng đất mà con ao ước”.
Không riêng gì với con mà với cả cháu như Chàng Hiu và rất nhiều người trẻ khác cũng luôn là như vậy, ra đi để trở về…
Từ thành công của Giải thưởng Văn học Kim Đồng mùa đầu tiên (2023 - 2025), Nhà xuất bản Kim Đồng lập Tủ sách cùng tên và tiếp tục phát động Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai (2025 - 2027). Ở mùa này, đối tượng độc giả được mở rộng, gồm: Nhi đồng, thiếu niên và thanh niên và hai hệ thống giải thưởng: Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho thiếu nhi và Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho người trẻ. Hạn cuối nhận tác phẩm tham dự là 31/12/2026.
Bà Đồng Thị Bạch Tuyết tái đắc cử Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Đồng Tháp
GD&TĐ - Ngày 11/8, Hội Khuyến học tỉnh Đồng Tháp tổ chức Đại hội Đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
2026-08-11 16:23
Học sinh Gia Lai tựu trường năm học mới 2026-2027
GD&TĐ - Theo kế hoạch, học sinh Gia Lai tựu trường ngày 31/8, riêng lớp 1, 9, 12 tựu trường từ ngày 24/8 và lễ khai giảng tổ chức vào ngày 5/9.
2026-08-11 16:19
Đà Nẵng đẩy nhanh xây trường học bằng nguồn lực xã hội hóa
GD&TĐ - Đà Nẵng dự kiến triển khai các công trình trường học bằng nguồn lực xã hội hóa tại phường Liên Chiểu, khu vực Điện Bàn và phường Hòa Khánh.
2026-08-11 16:18
Học sinh Việt Nam đạt thành tích xuất sắc tại Olympic khoa học quốc tế NEO 2026
GD&TĐ - Đoàn học sinh Việt Nam đạt thành tích xuất sắc tại vòng chung kết cuộc thi Olympic khoa học quốc tế NEO năm 2026 được tổ chức tại New York, Hoa Kỳ.
2026-08-11 16:18
Thanh Hoá đặt mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
GD&TĐ - Thanh Hóa đặt mục tiêu đến năm 2045, tiếng Anh trở thành công cụ giao tiếp thường xuyên, hiệu quả trong dạy học, quản lý và hoạt động giáo dục.
2026-08-11 16:18
Ninh Bình sẽ kiểm tra đột xuất việc sắp xếp các cơ sở giáo dục
GD&TĐ - Các hành vi làm sai lệch hồ sơ nhân sự, can thiệp không đúng quy định, trục lợi hoặc cố tình làm chậm tiến độ sẽ bị xử lý nghiêm.
2026-08-11 16:18
Ninh Bình đưa ra tiêu chí chấm điểm hiệu trưởng sau sắp xếp trường học
GD&TĐ - Việc lựa chọn hiệu trưởng trường học sau sắp xếp tại Ninh Bình được thực hiện theo 22 tiêu chí thành phần, với tổng điểm tối đa 100.
2026-08-11 16:17
Quảng Trị tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục theo hướng tinh gọn, hiệu quả
GD&TĐ - Quảng Trị triển khai sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục theo hướng tinh gọn, hiệu quả, gắn với sử dụng tốt nguồn lực về đội ngũ, cơ sở vật chất.
2026-08-11 16:17
An Giang tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ, giáo viên
GD&TĐ - Sở GD&ĐT An Giang tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên các cơ sở giáo dục.
2026-08-11 16:17
Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông công bố điểm chuẩn năm 2026
GD&TĐ - Ngày 10/8, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông công bố điểm chuẩn trúng tuyển đại học chính quy năm 2026 theo từng phương thức ở cơ sở phía Bắc.
