Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, Đại hội mang theo khát vọng xây dựng nền giáo dục Việt Nam hiện đại, nhân văn, hội nhập, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Khát vọng phát triển
Với phương châm “Kỷ cương - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển”, Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ GD&ĐT lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 diễn ra trong bối cảnh đất nước đã có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế to lớn. Thành quả hôm nay là kết tinh của ngàn năm văn hiến, đặc biệt là 95 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, 80 năm xây dựng và bảo vệ Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cùng sự hy sinh, cống hiến bền bỉ của nhiều thế hệ đảng viên và nhân dân.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trước vận hội lịch sử để bứt phá, hệ thống giáo dục quốc dân được xác định là lực lượng nòng cốt trong việc xây dựng thế hệ con người Việt Nam mới: Có bản lĩnh chính trị vững vàng, trí tuệ sắc bén, sức khỏe dẻo dai, đáp ứng yêu cầu kiến tạo nền kinh tế độc lập, tự chủ và hội nhập sâu rộng. Động lực cho sự nghiệp này là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, giáo dục phải biết khai thác lợi thế hội nhập quốc tế để đưa tri thức nhân loại phục vụ cho sự phát triển đất nước.
Trong bối cảnh đó, Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ GD&ĐT lần thứ I có nhiệm vụ tổng kết việc thực hiện Nghị quyết Đại hội nhiệm kỳ 2020 - 2025, đồng thời xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ cho nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đây là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt, diễn ra khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang quyết liệt thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII, chuẩn bị cho Đại hội XIV. Đại hội lần này không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường 5 năm, mà còn mở ra tầm nhìn chiến lược mới, khẳng định khát vọng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong thời kỳ phát triển bứt phá.
Dấu ấn nhiệm kỳ
Nhiệm kỳ 2020 - 2025, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Cán sự Đảng và Đảng ủy Bộ GD&ĐT, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách về giáo dục - đào tạo đạt nhiều kết quả quan trọng. Tính đến ngày 25/7, Bộ GD&ĐT đã chủ động soạn thảo, ban hành và tham mưu trình ban hành 239 văn bản quy phạm pháp luật, gồm: 1 luật, 2 nghị quyết của Quốc hội, 28 nghị định của Chính phủ, 4 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 204 thông tư của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
Đây không chỉ là những con số ấn tượng về khối lượng, mà quan trọng hơn, đã tạo nên hành lang pháp lý đồng bộ, vững chắc để thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn quản lý Nhà nước trong giáo dục.
Chính những văn bản này đã góp phần quan trọng vào việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đổi mới thi và đánh giá học sinh, củng cố hệ thống giáo dục đại học và nghề nghiệp, đồng thời phát triển giáo dục mầm non, giáo dục thường xuyên. Đây là nền tảng để giáo dục Việt Nam chuyển mình từ định hướng truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học.
Đáng chú ý, trong nhiệm kỳ qua, nhiều chiến lược, quy hoạch, chương trình, đề án lớn đã được ban hành, tập trung vào các trụ cột: Đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục - đào tạo; Hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân, phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục; Xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý đủ năng lực, phẩm chất; Ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và dạy học.
Điểm nhấn là Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai theo lộ trình rõ ràng, chú trọng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Điều này giúp học sinh có khả năng tự học, nghiên cứu, thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của xã hội tri thức. Ở bậc đại học, cơ chế tự chủ trở thành bước ngoặt quan trọng. Tự chủ giúp các trường chủ động hơn trong đào tạo, nghiên cứu và quản trị, từng bước hội nhập quốc tế. Tính đến năm 2024, hệ thống giáo dục đại học có gần 6.000 giáo sư, phó giáo sư, trên 85.000 giảng viên, trong đó khoảng 26.800 tiến sĩ. Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên tăng đều hàng năm (khoảng 1,5% - 2%).
Cùng với đó, năng lực nghiên cứu khoa học được nâng cao rõ rệt. Đến năm 2025, có 5 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam lọt vào top 200 châu Á (4 cơ sở theo bảng QS, 1 cơ sở theo THE). Theo dữ liệu Elsevier, tổng số công bố khoa học trong danh mục Scopus năm 2024 đạt hơn 22.500 bài, tăng 16% so với 2023 và gấp 5,55 lần năm 2014; trong đó, gần 85% do các trường đại học thực hiện.
Song hành là công tác chuyển đổi số trong giáo dục có bước tiến mạnh mẽ. Đại dịch Covid-19 dù để lại nhiều khó khăn, thách thức nhưng cũng là phép thử, để ngành Giáo dục nhanh chóng thích ứng với dạy - học trực tuyến, từ đó mở ra hướng đổi mới phương pháp dạy học, quản lý giáo dục.
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý được quan tâm nhiều hơn cả về chất lượng đào tạo lẫn chính sách đãi ngộ. Đây là điều kiện quan trọng để xây dựng lực lượng nòng cốt cho sự nghiệp đổi mới giáo dục. Đặc biệt, Luật Nhà giáo được Quốc hội ban hành ngày 16/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 - là điều kiện quan trọng, căn cứ pháp lý cao nhất để triển khai các chính sách nhà giáo và phát triển đội ngũ.
Những thành quả đó là minh chứng sinh động cho tinh thần chủ động, sáng tạo, đoàn kết và trách nhiệm của Đảng bộ Bộ GD&ĐT, khẳng định vai trò hạt nhân lãnh đạo chính trị trong toàn ngành.
Tự tin tiến bước
Bước vào giai đoạn phát triển mới, giáo dục Việt Nam đứng trước thời cơ và thách thức đan xen. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tiến trình chuyển đổi số quốc gia, hội nhập quốc tế sâu rộng cùng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước đòi hỏi giáo dục phải đi trước một bước.
Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ GD&ĐT lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 diễn ra khi yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh trở nên cấp bách. Song song đó, những vấn đề như công bằng trong giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền, chăm lo đời sống đội ngũ nhà giáo vẫn đặt ra nhiều thách thức.
Trên tinh thần đó, Đại hội lần này sẽ bàn thảo, xác định những định hướng chiến lược lớn như: Tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, coi trọng “dạy chữ, dạy người, dạy nghề”; Phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý đủ tâm - tầm - tài, thích ứng với yêu cầu kỷ nguyên số; Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ như khâu đột phá, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học; Nâng cao chất lượng giáo dục đại học, đào tạo nghề, gắn với nhu cầu xã hội, thị trường lao động, xu thế hội nhập quốc tế; Đảm bảo công bằng, bình đẳng trong tiếp cận giáo dục, đặc biệt quan tâm đến vùng khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Đảng bộ Bộ GD&ĐT không chỉ lãnh đạo công tác chính trị, tư tưởng trong cơ quan Bộ, mà còn đóng vai trò định hướng, dẫn dắt toàn ngành. Trách nhiệm ấy đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải gương mẫu, tiên phong, kiên định lập trường, bản lĩnh chính trị, đồng thời đổi mới tư duy, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Trong bối cảnh mới, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu chính là yếu tố then chốt, bảo đảm mọi chủ trương, nghị quyết của Đảng được hiện thực hóa bằng kết quả cụ thể, bền vững trong ngành Giáo dục.
Với truyền thống đoàn kết, trí tuệ và trách nhiệm, tin rằng Đảng bộ Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo, đưa ngành Giáo dục tiến bước vững chắc. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng nền giáo dục Việt Nam hiện đại, nhân văn, hội nhập, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
