Giúp sĩ tử vượt qua áp lực tâm lý mùa thi
2025/06/06 15:02
GD&TĐ - Kỳ thi tốt nghiệp THPT và đợt xét tuyển đại học, cao đẳng là giai đoạn căng thẳng nhất trong cuộc đời học sinh lớp 12.
Bên cạnh cuộc đua về điểm số, kiến thức, còn cuộc chiến thầm lặng nhưng không kém phần khốc liệt diễn ra trong tâm trí mỗi sĩ tử đó là áp lực tâm lý.
Áp lực vô hình
Khi những trang sách cuối cùng lật giở cũng là lúc những đêm trắng ôn bài bắt đầu của các sĩ tử sắp “vượt vũ môn”. Áp lực không chỉ đến từ khối lượng kiến thức khổng lồ, mà còn từ kỳ vọng, so sánh và nỗi sợ hãi vô hình, tất cả tạo thành gánh nặng tâm lý đè lên đôi vai những học trò tuổi 17, 18.
Nguồn áp lực lớn nhất và cũng “phức tạp” nhất, thường đến từ chính gia đình. Cha mẹ nào cũng mong con thành công, đỗ đạt vào những ngôi trường danh giá. Tình yêu thương và sự kỳ vọng ấy đôi khi vô tình biến thành áp lực. Những câu nói cửa miệng như “Con nhà người ta…”, “Gia đình đã đầu tư cho con bao nhiêu…”, “Con phải đỗ trường X, ngành Y thì ba mẹ mới nở mày nở mặt…”, dù xuất phát từ ý tốt nhưng như những mũi kim “châm” vào lòng tự trọng và sự tự tin của các em.
Nguyễn Thu Nhi - học sinh lớp 12 tại TPHCM, chia sẻ trong lo lắng: “Dù không nói thẳng ra nhưng em biết ba mẹ muốn em đỗ được Trường Đại học Y Dược TPHCM. Mỗi lần thấy em nghỉ ngơi là mẹ lại thở dài. Em cảm thấy có lỗi nếu không học bài, nhưng càng học càng thấy mệt mỏi. Em sợ làm ba mẹ thất vọng”.
Sự đầu tư về tài chính, thời gian và công sức của gia đình đôi khi được các em diễn giải thành “món nợ” phải trả bằng kết quả thi thật cao. Nỗi sợ phụ lòng cha mẹ trở thành một trong những ám ảnh lớn nhất, khiến nhiều em không dám chia sẻ khó khăn, mệt mỏi, dần dần tự cô lập trong thế giới riêng đầy lo âu. Cuối cùng, áp lực lớn nhất lại đến từ chính nội tâm. Khi tích tụ đến đỉnh điểm, chúng có thể bùng phát thành vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng như rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ, suy nhược cơ thể…
Để giúp học sinh và phụ huynh có cái nhìn đúng đắn cũng như các giải pháp thiết thực trong việc chăm sóc sức khỏe tâm thần mùa thi, TS.BS Nguyễn Hữu Thắng - Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 (Đồng Nai) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện và can thiệp sớm.
Theo đó, phụ huynh cần quan sát, nếu thấy con em có những thay đổi đột ngột và kéo dài về hành vi như mất ngủ hoặc ngủ li bì, chán ăn hoặc ăn vô độ, dễ cáu gắt, hay khóc, than phiền về các triệu chứng cơ thể như đau đầu, mệt mỏi, đặc biệt là mất hứng thú với sở thích trước đây… đó là những dấu hiệu cảnh báo không thể bỏ qua.
Theo BS Thắng, cha mẹ đừng vội quy chụp con lười biếng hay giả vờ. Hãy tìm cách trò chuyện và lắng nghe. Sức khỏe tâm thần và thể chất có mối liên hệ mật thiết. Giấc ngủ đủ, dinh dưỡng lành mạnh, vận động hợp lý là “tam giác vàng” bảo vệ sĩ tử.
Các em cần ngủ đủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm, tránh thức khuya đến 2 - 3 giờ sáng vì sẽ phá vỡ nhịp sinh học và làm suy giảm khả năng ghi nhớ. Bữa ăn cần đủ chất, tăng cường rau xanh, hoa quả; hạn chế đồ ăn nhanh và tuyệt đối không lạm dụng các chất kích thích như cà phê, nước tăng lực. Mỗi ngày chỉ cần 15 - 30 phút đi bộ hoặc tập thể dục nhẹ nhàng cũng đủ để giải tỏa căng thẳng và tái tạo năng lượng.
“Giải phóng” nỗi lo
TS.BS Nguyễn Hữu Thắng cho biết, học sinh cần thực hành các kỹ thuật xả stress đơn giản. Não bộ cũng cần được “giải nén”. Khi cảm thấy căng thẳng, hãy dừng lại, hít một hơi thật sâu bằng mũi, giữ vài giây rồi thở ra từ từ bằng miệng, lặp lại vài lần. Ngoài ra, các em có thể nghe một bản nhạc không lời, viết nhật ký để “giải phóng” lo âu, hoặc tâm sự với bạn thân, thầy cô - những người đáng tin cậy.
“Khi các biểu hiện bất ổn trở nên nghiêm trọng, kéo dài và ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt hằng ngày, việc tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần vô cùng cần thiết. Gia đình và xã hội cần cởi bỏ định kiến đi khám tâm lý là bị điên. Đó đơn giản là cách bạn chăm sóc cho bộ não, cảm xúc, cũng như khi đi khám đau dạ dày. Can thiệp sớm sẽ giúp các em phục hồi nhanh hơn và tránh được hậu quả đáng tiếc”, ông Thắng khuyến cáo.
Ở góc độ chuyên gia giáo dục - tuyển sinh, ThS Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM cho rằng, phần lớn áp lực của học sinh đến từ việc xem Kỳ thi tốt nghiệp THPT và đợt xét tuyển đại học, cao đẳng là “cánh cửa duy nhất” rồi đặt cược tất cả tương lai vào đó.
“Biết mình, biết ta, trăm trận trăm thắng. Áp lực sẽ giảm đi khi các em đặt ra mục tiêu phù hợp với năng lực, sở thích và điều kiện của bản thân. Thay vì chạy theo ngành “hot” hoặc trường có điểm chuẩn chót vót, hãy tự hỏi mình thực sự thích gì, có thế mạnh ở đâu. Hãy tìm hiểu kỹ ngành học, chương trình đào tạo, cơ hội việc làm thay vì chỉ nhìn vào tên trường. Một lựa chọn đúng sẽ tạo ra động lực học tập từ bên trong, thay vì áp lực từ bên ngoài”, ThS Sơn nói.
Về ôn tập, ông Sơn khuyên học sinh nên chú trọng chất lượng hơn số lượng. Lập kế hoạch học tập khoa học, cân bằng giữa các môn, đan xen học và nghỉ ngơi. Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy, luyện đề trọng tâm sẽ hiệu quả hơn “ngồi lì” 15 tiếng mỗi ngày mà đầu óc không tỉnh táo. “Hãy học một cách thông minh, không phải học cực đoan”, ông nhấn mạnh.
Cũng theo ông Sơn, phụ huynh có vai trò then chốt trong giai đoạn này. Họ cần trở thành hậu phương vững chắc, người bạn đồng hành với con em, tạo không gian gia đình yên tĩnh, đầy sự động viên thay vì áp đặt. Cha mẹ cần quan tâm đến giấc ngủ, bữa ăn của con hơn là điểm số thi thử; lắng nghe, chia sẻ về áp lực của con. Đôi khi, một câu nói: “Dù kết quả thế nào, cha mẹ vẫn luôn yêu thương và ủng hộ con” có sức mạnh hơn ngàn lời thúc ép.
“Kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển vào đại học chắc chắn là cột mốc quan trọng, nhưng không định nghĩa toàn bộ giá trị hay tương lai mỗi người. Để các em thành công, không thể thiếu sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kiến thức.Tuy nhiên, một tinh thần khỏe mạnh, tâm lý vững vàng mới chính là “chìa khóa vàng” giúp các em mở cánh cửa tương lai một cách bình an và tự tin nhất. Sự chung tay của gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong việc chăm sóc sức khỏe tâm thần cho học sinh là đầu tư bền vững nhất cho một thế hệ tương lai hạnh phúc và thành công”, ThS Phạm Thái Sơn nhấn mạnh.
Theo: giaoducthoidai.vn
2025/06/06 13:05 (GMT+7)
2026-04-16 10:31
Xây dựng trường học không khói thuốc: Gia đình - 'Hàng rào' quan trọng
GD&TĐ - Sự gắn kết chặt chẽ giữa giáo viên và phụ huynh sẽ tạo nên 'hàng rào' vững chắc, giúp quản lý học sinh hiệu quả cả trong và ngoài trường học.
2026-04-16 10:30
3 đội Robotics LSTS đại diện cho tài năng Việt Nam chinh phục VEX World Championship 2026
Từ ngày 21 - 30/4, 3 đội Robotics LSTS - 3 đội xuất sắc đại diện cho tài năng Việt Nam sẽ chính thức lên đường chinh phục VEX World Championship 2026.
2026-04-16 10:28
Phát triển văn hóa đọc: Ngành xuất bản đứng trước cơ hội 10 tỷ USD
(CLO) Trong kỷ nguyên của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, văn hóa đọc vẫn là nền tảng không thể thay thế của sự phát triển bền vững.
2026-04-16 10:22
Doanh nghiệp ‘trải thảm đỏ’ đón sinh viên EPU với cơ hội việc làm lương hấp dẫn
GD&TĐ - Ngày 16/4, Trường Đại học Điện lực (EPU) tổ chức ngày hội tuyển dụng thu hút nhiều doanh nghiệp lớn với hàng nghìn cơ hội việc làm cho sinh viên.
2026-04-16 10:21
Trang bị kỹ năng phòng đuối nước, bảo đảm an toàn cho học sinh
GD&TĐ - Trước kỳ nghỉ hè, trường học ở Phú Thọ chú trọng trang bị kỹ năng phòng đuối nước cho học sinh.
2026-04-16 10:20
Phú Thọ đứng thứ 2 toàn quốc tại sân chơi Trạng nguyên Tiếng Việt quốc gia
GD&TĐ - Năm học 2025-2026, tỉnh Phú Thọ đứng thứ 2 toàn quốc về số lượng và chất lượng giải sân chơi Trạng nguyên Tiếng Việt trên internet cấp quốc gia.
2026-04-16 10:20
Tái định hình dạy và học Toán trong kỷ nguyên số
GD&TĐ - Các nhà toán học nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới dạy và học Toán để đáp ứng nhu cầu nhân lực trong thời đại AI và công nghệ.
2026-04-16 10:12
Giữ hồn Mường trong nếp nhà sàn
GD&TĐ - Ven lòng hồ sông Đà, giữa những đổi thay của đời sống hiện đại, nhiều gia đình người Mường vẫn gìn giữ nếp nhà sàn truyền thống như muốn lưu lại hồn cốt văn hóa của dân tộc mình.
