Khối ngành khoa học sức khỏe: Chuẩn hóa đào tạo để thu hẹp khoảng cách công

Lộ rõ khoảng cách

Trong nhiều năm qua, khối ngành khoa học sức khỏe - bao gồm Y khoa, Dược học, Răng - Hàm - Mặt, Điều dưỡng, Y học dự phòng, Kỹ thuật xét nghiệm, Kỹ thuật hình ảnh y học... luôn nằm trong nhóm ngành có sức hút lớn nhất đối với thí sinh. Cùng với nhu cầu nhân lực y tế ngày càng gia tăng, hệ thống các cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo lĩnh vực này không ngừng mở rộng, tạo nên bức tranh phát triển sôi động và đa dạng.

Theo thống kê từ các báo cáo tuyển sinh và dữ liệu công khai, đến giai đoạn 2025 - 2026, cả nước có hàng chục trường đại học tham gia đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực khoa học sức khỏe, trải dài từ các trường chuyên ngành y dược truyền thống đến các đại học đa ngành. Riêng ngành Y khoa - lĩnh vực đào tạo bác sĩ với yêu cầu mở ngành khắt khe nhất - hiện có hơn 30 trường đại học được phép đào tạo. Đáng chú ý, số lượng trường công lập và ngoài công lập gần như tương đương, mỗi khối có 15 - 17 trường.

Nếu mở rộng ra toàn bộ khối ngành khoa học sức khỏe, bao gồm Dược học, Răng - Hàm - Mặt, Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm, Y tế công cộng..., số lượng cơ sở đào tạo còn lớn hơn nhiều, với trên 60 trường có ít nhất một chương trình đào tạo trong lĩnh vực này.

Cụ thể, ngành Dược học có khoảng 40 - 45 trường đào tạo, ngành Y khoa khoảng 36 trường, ngành Răng - Hàm - Mặt hơn 10 trường. Các ngành như Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm hay Kỹ thuật hình ảnh y học được triển khai tại hàng chục cơ sở nhờ yêu cầu đầu tư thấp hơn so với đào tạo bác sĩ.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2018 - 2025, nhiều trường tư thục đa ngành như Đại học Duy Tân, Đại học Nguyễn Tất Thành, Đại học Văn Lang, Đại học Quốc tế Hồng Bàng, Đại học Phenikaa hay Đại học Đại Nam đã được cấp phép mở ngành Y khoa và Dược học.

Năm 2026, Trường Đại học Gia Định mở rộng nhóm khối ngành khoa học sức khỏe với hai ngành Điều dưỡng và Kỹ thuật phục hồi chức năng. Ảnh: GDU

Điểm chuẩn đầu vào - thước đo rõ nét của sự phân hóa

Sự tham gia ngày càng sâu rộng của khối ngoài công lập không chỉ góp phần mở rộng nguồn cung đào tạo nhân lực y tế, mà còn giúp gia tăng cơ hội tiếp cận giáo dục y khoa cho người học, nhất là tại những địa phương trước đây chưa có trường y truyền thống. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh về quy mô là những dấu hiệu phân hóa ngày càng rõ rệt, đặc biệt ở ngưỡng tuyển sinh đầu vào giữa hai khối công lập và ngoài công lập.

Dữ liệu tuyển sinh những năm gần đây cho thấy sự khác biệt đáng kể về điểm chuẩn giữa các cơ sở đào tạo. Ở khối công lập, các trường y dược lâu đời như Trường Đại học Y Hà Nội, Trường Đại học Y Dược TPHCM, Trường Đại học Y Dược (Đại học Huế), Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ… luôn duy trì mức điểm chuẩn thuộc nhóm cao nhất toàn hệ thống.

Cụ thể, ngành Y khoa thường dao động từ 26,5 đến 28,5 điểm; ngành Răng - Hàm - Mặt khoảng 26 đến 27,5 điểm; còn ngành Dược học phổ biến trong khoảng 24 đến 26 điểm. Với thang điểm 30, mức điểm này đòi hỏi thí sinh phải đạt trung bình từ 8,5 đến 9,5 điểm mỗi môn mới có cơ hội trúng tuyển - ngưỡng cạnh tranh rất cao.

Ở chiều ngược lại, các trường ngoài công lập thường có điểm chuẩn thấp hơn và tiệm cận ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào nhóm ngành sức khỏe do Bộ GD&ĐT quy định. Trong những năm gần đây, ngành Y khoa tại khối này phổ biến ở mức 21 - 23 điểm; ngành Răng - Hàm - Mặt khoảng 20 - 22 điểm; ngành Dược học từ 19 - 22 điểm; và Điều dưỡng dao động 17 - 19 điểm.

Như vậy, khoảng cách điểm chuẩn giữa hai khối trường thường rơi vào khoảng 3 đến 6 điểm, đặc biệt rõ nét ở những ngành có tính cạnh tranh cao như Y khoa và Răng - Hàm - Mặt.

Học sinh tìm hiểu nhóm ngành khoa học sức khỏe tại Trường Đại học Văn Lang, qua chương trình “Khám phá Thế giới áo Blouse trắng”, tháng 3/2026.

Giải bài toán đảm bảo chất lượng

Theo nhận định của các chuyên gia giáo dục đại học, bức tranh đào tạo khối ngành khoa học sức khỏe tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn vừa mở rộng mạnh mẽ về quy mô, vừa phân hóa sâu sắc về chất lượng và ngưỡng tuyển sinh. Thực tế này không chỉ đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn đối với việc mở ngành, mà còn mang lại cho thí sinh nhiều lựa chọn hơn, phù hợp với năng lực học tập và điều kiện kinh tế của bản thân.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi - Trưởng phòng Đào tạo Đại học, Đại học Y Dược TPHCM, sự khác biệt về đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất giữa khối công lập và tư thục khiến chất lượng đào tạo khó có thể đồng đều. Do đó, việc áp dụng các kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề là cần thiết để đảm bảo chất lượng chung.

Quy định mới nhất nêu rõ, từ ngày 1/1/2027, bác sĩ tốt nghiệp - bao gồm bác sĩ Y khoa, bác sĩ Răng - Hàm - Mặt, bác sĩ Y học cổ truyền và bác sĩ Y học dự phòng - phải vượt qua kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề quốc gia đầu tiên do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức để được cấp phép khám, chữa bệnh. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thiết lập “thước đo chung” cho toàn hệ thống.

Theo ông Khôi, đầu vào chỉ là một phần của quá trình đào tạo. Đầu vào tốt thì quá trình đào tạo sẽ thuận lợi hơn, nhưng trong suốt quá trình học vẫn có những phương pháp giúp cải thiện năng lực. Quan trọng hơn là đánh giá chất lượng đầu ra. Khi sinh viên từ nhiều trường cùng tham gia một kỳ thi chung, đó sẽ là thước đo khách quan để đảm bảo chất lượng.

Ở góc nhìn của khối tư thục, TS Mai Đức Toàn - Chuyên gia hướng nghiệp, Giám đốc Trung tâm Hướng nghiệp Tuyển sinh, Trường Đại học Gia Định, cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở sự khác biệt đầu vào mà ở quá trình đào tạo và chuẩn đầu ra.

Bên cạnh việc đổi mới chương trình đào tạo, các trường cần đẩy mạnh cải tiến phương pháp giảng dạy, kiểm tra và đánh giá theo hướng chú trọng đánh giá quá trình, xây dựng các công cụ đo lường khách quan và toàn diện. Đồng thời, các điều kiện đảm bảo chất lượng - đặc biệt là cơ sở thực hành cần được chuẩn hóa và quản trị một cách hệ thống, đáp ứng đầy đủ yêu cầu của chuẩn đầu ra.

Trường Đại học Gia Định đang đào tạo 3 ngành trong khối khoa học sức khỏe gồm Răng - Hàm - Mặt, Điều dưỡng và Kỹ thuật phục hồi chức năng. Theo ông Toàn, các trường tư thục hiện nay đã có sự đầu tư đáng kể về đội ngũ giảng dạy với nhiều chuyên gia giàu kinh nghiệm, cùng với hệ thống trang thiết bị hiện đại và cơ sở thực hành được nâng cấp.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong đào tạo cũng góp phần nâng cao chất lượng. Đáng chú ý, tiêu chuẩn đánh giá đầu ra tại các trường này cũng ngày càng khắt khe, đồng thời sinh viên vẫn phải vượt qua kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề quốc gia như một điều kiện bắt buộc.

Một cán bộ Phòng Đào tạo trường đại học tư thục có đào tạo nhóm ngành khoa học sức khỏe cho rằng, chất lượng đào tạo bác sĩ có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người bệnh và chất lượng dịch vụ y tế. Tuy nhiên, cần nhìn nhận chất lượng đào tạo theo nghĩa rộng, không chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn, mà còn bao gồm y đức và tính chuyên nghiệp của người thầy thuốc.
Để nâng cao chất lượng đào tạo, nhiều yếu tố cần được cải thiện đồng bộ, từ chất lượng đầu vào, tổ chức dạy - học, đến các điều kiện đảm bảo chất lượng, đặc biệt là hệ thống phòng thí nghiệm và cơ sở thực hành tại bệnh viện. Đây cũng chính là những yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa các cơ sở đào tạo hiện nay.

Học sinh TPHCM tìm hiểu nhóm ngành khoa học sức khỏe qua chương trình “Khám phá Thế giới áo Blouse trắng”.

Lộ rõ khoảng cách

Điểm chuẩn đầu vào - thước đo rõ nét của sự phân hóa

Giải bài toán đảm bảo chất lượng

Một cán bộ Phòng Đào tạo trường đại học tư thục có đào tạo nhóm ngành khoa học sức khỏe cho rằng, chất lượng đào tạo bác sĩ có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người bệnh và chất lượng dịch vụ y tế. Tuy nhiên, cần nhìn nhận chất lượng đào tạo theo nghĩa rộng, không chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn, mà còn bao gồm y đức và tính chuyên nghiệp của người thầy thuốc.
Để nâng cao chất lượng đào tạo, nhiều yếu tố cần được cải thiện đồng bộ, từ chất lượng đầu vào, tổ chức dạy - học, đến các điều kiện đảm bảo chất lượng, đặc biệt là hệ thống phòng thí nghiệm và cơ sở thực hành tại bệnh viện. Đây cũng chính là những yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa các cơ sở đào tạo hiện nay.