Mức lương khởi điểm khiêm tốn, lộ trình thăng tiến dài và kỳ vọng nghề nghiệp không còn phù hợp đang khiến nhiều sinh viên Singapore quay lưng với các ngành kỹ thuật truyền thống. Xu hướng này làm dấy lên lo ngại về tình trạng chảy máu chất xám và đặt ra câu hỏi lớn cho tương lai hạ tầng, đổi mới và năng lực cạnh tranh của quốc đảo.
Theo số liệu của Bộ Giáo dục Singapore, mức độ quan tâm tới các ngành kỹ thuật đã suy giảm mạnh trong hai thập kỷ. Năm 2003, gần 43% sinh viên đại học theo học các ngành khoa học kỹ thuật, nhưng đến năm 2023, con số này chỉ còn hơn 22%.
Ở các trường cao đẳng nghề, tỷ lệ nhập học kỹ thuật cũng giảm từ 43,3% xuống còn 27,9% trong cùng giai đoạn. Không chỉ ít người học hơn, mức độ cạnh tranh đầu vào giảm, phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn nghề nghiệp của thế hệ trẻ.
Theo các chuyên gia, các lĩnh vực kỹ thuật truyền thống từ hàng không vũ trụ, xây dựng, cơ khí đến điện và hóa học đang gặp khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân tài.
Ông Chuck Kho, Chủ tịch Hiệp hội Kỹ sư Tư vấn Singapore (ACES), nhận định: “Trong hơn một thập kỷ qua, những sinh viên giỏi nhất ngày càng chuyển hướng sang các ngành khác. Không ít kỹ sư trẻ rời bỏ nghề chỉ sau vài năm làm việc, tạo nên tình trạng chảy máu chất xám đáng lo ngại”.
Theo khảo sát việc làm sinh viên tốt nghiệp mới nhất, mức lương gộp trung bình hàng tháng của sinh viên tốt nghiệp các ngành kỹ thuật truyền thống tại NUS, NTU và SIT dao động từ 4 nghìn đến 5,5 nghìn SGD. So với các ngành tài chính hay công nghệ, con số này bị đánh giá là kém hấp dẫn nếu xét đến thời gian đào tạo dài, áp lực công việc cao và lộ trình thăng tiến chậm.
Ngoài vấn đề lương, nhiều sinh viên và kỹ sư trẻ còn bày tỏ sự thất vọng trước khoảng cách giữa nội dung đào tạo và thực tế công việc. Họ cho rằng chương trình học còn nặng tính lý thuyết, thiếu yếu tố thực hành và chậm cập nhật so với sự phát triển của ngành.
Bên cạnh đó, triển vọng nghề nghiệp trong một số lĩnh vực kỹ thuật truyền thống cũng bị đánh giá là hạn chế, khi phần lớn vị trí việc làm tập trung vào bảo trì, sửa chữa và vận hành, thay vì các công việc mang tính sáng tạo, nghiên cứu hoặc đổi mới công nghệ như kỳ vọng ban đầu.
Trước thực trạng đó, các nhà chức trách và giới chuyên môn đã bắt đầu tìm kiếm giải pháp. Bà Ng Pei Fern, Chủ tịch Hội Nữ kỹ sư Singapore, cho rằng cần can thiệp sớm hơn để thay đổi cách sinh viên nhìn nhận ngành kỹ thuật.
Nhiều học sinh ngần ngại theo đuổi kỹ thuật vì cho rằng “khó đạt điểm cao” hoặc vì những định kiến lỗi thời về nghề nghiệp khô khan, đơn độc. Trong khi đó, thực tế kỹ thuật là lĩnh vực mang tính hợp tác cao, có tác động trực tiếp đến đời sống xã hội và phát triển bền vững.
Ở chiều ngược lại, nhu cầu với các ngành kỹ thuật kết hợp như trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật dữ liệu, robot hay cơ điện tử lại đang tăng. Các trường đại học và cao đẳng đã bắt đầu điều chỉnh chương trình giảng dạy, tích hợp kỹ năng số, tính bền vững và công nghệ mới nổi để đáp ứng kỳ vọng của sinh viên và nhu cầu thị trường.
Ông Chew Tai Chong - Giám đốc điều hành khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Arup, cảnh báo: “Thiếu hụt kỹ sư trong nước có thể làm suy yếu khả năng phát triển và duy trì cơ sở hạ tầng của Singapore. Nếu không có đủ kỹ sư, Singapore sẽ không có ai chăm sóc những tài sản cũ kỹ, đổi mới và cải thiện chúng trong 50 năm tới”.
