Giáo dục pháp luật trong nhà trường vì thế vừa là yêu cầu tất yếu, vừa là nhiệm vụ chiến lược lâu dài. Nhiệm vụ này càng quan trọng trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, không gian mạng trở thành “môi trường sống” thứ hai của thanh thiếu niên. Những vấn đề như an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, ứng xử trên mạng xã hội đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiểu biết pháp luật cho người trẻ. Nếu không được trang bị đầy đủ, các em dễ trở thành nạn nhân hoặc vô tình vi phạm pháp luật.
Nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò của giáo dục pháp luật trong nhà trường, những năm qua ngành GD-ĐT đã chú trọng chỉ đạo, triển khai công tác này; qua đó tạo chuyển biến tích cực cả về nhận thức lẫn hành động trong đội ngũ cán bộ, giáo viên và học sinh.
Kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật ngành Giáo dục được Bộ GD&ĐT ban hành hàng năm; cùng đó là biên soạn, in ấn tài liệu; tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và giáo viên giảng dạy…
Ở các địa phương, hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật đã đi vào nền nếp. Nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục pháp luật được đổi mới, phong phú, đa dạng, hiệu quả hơn.
Bên cạnh lồng ghép trong các môn học, nhiều trường tổ chức phiên tòa giả định, diễn đàn, tọa đàm, câu lạc bộ pháp luật. Tại cơ sở giáo dục đại học, Tuần sinh hoạt công dân - sinh viên trở thành kênh quan trọng để phổ biến quy định mới, định hướng hành vi cho người học. Đội ngũ giáo viên, báo cáo viên được tập huấn; hoạt động kiểm tra, đánh giá từng bước chuyển theo hướng phát triển năng lực.
Bên cạnh kết quả đạt được, cần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, bất cập còn tồn tại. Ở một số nơi, việc triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chưa thật sự đi vào chiều sâu; còn biểu hiện hình thức, thiên về phát động phong trào, khẩu hiệu, thiếu tính bền vững.
Phương pháp tổ chức thực hiện chậm đổi mới; thiếu các hoạt động trải nghiệm, xử lý tình huống, tranh biện, mô phỏng thực tiễn... Điều đó khiến bài học pháp luật chưa thực sự hấp dẫn, chưa khơi dậy được nhu cầu tự tìm hiểu và ý thức chủ động tuân thủ pháp luật của học sinh, sinh viên.
Đổi mới nội dung, phương pháp và cách tiếp cận trong phổ biến, giáo dục pháp luật vẫn là vấn đề quan trọng cần đặt ra. Trong đó có yêu cầu cập nhật kịp thời quy định mới, nhất là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến học sinh, sinh viên như an toàn giao thông, an ninh mạng, phòng chống bạo lực, xâm hại, quyền và nghĩa vụ công dân trong môi trường số...
Phương pháp phải lấy người học làm trung tâm, đa dạng, phong phú, tạo trải nghiệm thực tiễn để tăng cường hiệu quả. Đầu tư cho đội ngũ là khâu then chốt thông qua việc bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, kỹ năng sư phạm và kỹ năng sử dụng công nghệ. Người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ vững chuyên môn mà cần hiểu thực tiễn, có khả năng truyền cảm hứng, chứ không chỉ truyền đạt thông tin.
Đặc biệt, cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong giáo dục pháp luật phải được chú trọng. Nếu thiếu sự đồng hành, định hướng, giám sát từ gia đình, sự vào cuộc tích cực của các tổ chức, đoàn thể và chính quyền địa phương, những nỗ lực của nhà trường sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn. Giáo dục pháp luật không thể là trách nhiệm riêng của ngành Giáo dục, mà đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội.
