Bồi dưỡng kỹ năng kiểm chứng tin giả cho sinh viên

Chiều 26/8, Khoa Truyền thông và Văn hóa Đối ngoại, Học viện Ngoại giao phối hợp với Media AI Lab và Liên minh Niềm tin số tổ chức chương trình tập huấn “Chiến dịch Tin AI?: Kiểm chứng tin giả - Nhận diện bẫy nhận thức và kỹ năng phòng vệ số”.

Chương trình có sự tham gia của sinh viên đến từ nhiều trường đại học, học viện trên địa bàn Hà Nội. Nội dung tập huấn tập trung vào nhận diện tin giả, đánh giá nguồn tin và kiểm chứng thông tin trong bối cảnh AI ngày càng tác động mạnh đến môi trường truyền thông.

Theo các chuyên gia, tốc độ tạo và lan truyền thông tin trên môi trường số đang gia tăng, trong khi người dùng có thể dễ bị tác động bởi cảm xúc, tâm lý đám đông hoặc những định kiến sẵn có. Các nội dung sai lệch có thể được thiết kế nhằm khai thác sự tò mò, lo lắng hoặc niềm tin của người tiếp nhận để thúc đẩy hành vi chia sẻ.

TS. Nguyễn Đồng Anh, Quyền Trưởng khoa Truyền thông và Văn hóa Đối ngoại, Học viện Ngoại giao, cho rằng tin giả và nội dung giả mạo ngày càng tinh vi khi AI phát triển. Theo ông, sinh viên và người trẻ cần được trang bị kỹ năng kiểm chứng, tư duy phản biện và ý thức trách nhiệm khi tiếp nhận, chia sẻ thông tin.

TS. Nguyễn Đồng Anh, Quyền Trưởng khoa Truyền thông và Văn hóa Đối ngoại, Học viện Ngoại giao phát biểu.

Tại chương trình, sinh viên được hướng dẫn cách nhận diện các “bẫy nhận thức” thường gặp, đánh giá nguồn tin và sử dụng một số công cụ hỗ trợ kiểm chứng. Các bài tập thực hành yêu cầu người tham gia truy xuất nguồn thông tin, đối chiếu dữ liệu và so sánh thông tin từ nhiều nguồn độc lập trước khi đưa ra kết luận.

TS. Tạ Bích Loan, đại diện Media AI Lab, nhận định năng lực tiếp nhận và kiểm chứng thông tin cần trở thành kỹ năng thiết yếu của người trẻ trong bối cảnh lượng thông tin trên môi trường số ngày càng lớn. Việc không vội tin, chia sẻ hoặc đưa ra kết luận khi thông tin chưa được xác thực là bước đầu để hạn chế sự lan truyền của tin giả.

Từ góc độ thực hành, sinh viên được đặt vào các tình huống cụ thể để nhận diện cách thông tin có thể tác động đến cảm xúc, niềm tin và hành vi. Qua đó, quy trình kiểm chứng được cụ thể hóa từ xác định nguồn gốc nội dung, đánh giá độ tin cậy đến đối chiếu với các nguồn độc lập.

Ban tổ chức cho biết chương trình hướng tới việc hình thành thói quen tiếp nhận thông tin có trách nhiệm trong cộng đồng người trẻ. Thông điệp “Kiểm trước - Tin sau” được đưa ra như một nguyên tắc giúp người dùng chủ động hơn trước những nội dung gây tác động mạnh về cảm xúc hoặc phù hợp với niềm tin sẵn có.

Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển, kỹ năng kiểm chứng không chỉ cần thiết với người làm báo hay truyền thông mà ngày càng trở thành năng lực của công dân số. Việc biết kiểm tra nguồn, đối chiếu dữ liệu và cân nhắc trước khi chia sẻ có thể góp phần hạn chế rủi ro từ tin giả và nội dung giả mạo trên môi trường mạng.