Hành trình xóa mù, nâng dân trí từ cơ sở ở Đắk Lắk
2025/10/07 16:31
GD&TĐ - Với mạng lưới trung tâm học tập cộng đồng phủ khắp, Đắk Lắk viết nên hành trình xóa mù chữ bền vững, đưa tri thức đến từng thôn, buôn, mái nhà.
Hành trình giữ vững chuẩn xóa mù chữ toàn tỉnh
Đắk Lắk, vùng đất có hơn 3 triệu dân (sau sáp nhập với Phú Yên) với 49 dân tộc anh em cùng sinh sống – trở thành điểm sáng trong công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ của khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên.
Theo báo cáo năm 2024 của Ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, toàn tỉnh đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 100% huyện, thị xã, thành phố (cũ) đều được công nhận duy trì bền vững chuẩn quốc gia.
Thầy cô giáo ở vùng sâu Đắk Lắk đến nhà vận động học sinh ra lớp. (Ảnh: TT)
TS Lê Thị Thanh Xuân - Giám đốc Sở GD&ĐT, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, cho biết: “Đắk Lắk luôn xem công tác xóa mù chữ là nền tảng cho phát triển con người, là bước khởi đầu của xã hội học tập. Từ đó, mỗi công dân đều có cơ hội học tập, làm việc và cống hiến trọn đời”.
Cùng với đó, tỉnh Đắk Lắk cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn về điều kiện kinh tế, dân cư phân tán, trong đó có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống người dân còn nghèo, ý thức học tập của một bộ phận nhân dân chưa cao. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học dù được đầu tư nhưng vẫn thiếu và chưa đồng bộ, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Tỷ lệ trường học kiên cố hóa còn thấp; chất lượng giáo dục giữa các vùng có sự chênh lệch đáng kể. Chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số tuy được quan tâm song chưa đủ để khắc phục khó khăn. Tình trạng thiếu giáo viên, nhất là giáo viên mầm non, Tin học và tiếng Anh cấp tiểu học, vẫn ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học.
Bên cạnh đó, công tác xã hội hóa, tự chủ và phân cấp quản lý còn vướng mắc; hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS triển khai chưa đồng đều; tỷ lệ học sinh lưu ban ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn cao, tác động trực tiếp đến kết quả phổ cập giáo dục và xóa mù chữ (PCGD-XMC).
Trước những hạn chế trên, tỉnh Đắk Lắk tập trung nhiều giải pháp đồng bộ: tăng cường đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, ưu tiên vùng sâu, vùng xa; sắp xếp mạng lưới trường lớp hợp lý, huy động tối đa trẻ trong độ tuổi đến trường. Ngành Giáo dục chủ động tham mưu bổ sung biên chế, bồi dưỡng, luân chuyển giáo viên còn thiếu; triển khai các chính sách hỗ trợ giáo viên vùng khó; đẩy mạnh phong trào xã hội hóa, khuyến học, khuyến tài. Cùng với đó, tỉnh chú trọng nâng cao hiệu quả công tác PCGD, cập nhật dữ liệu kịp thời trên phần mềm quản lý PCGD–XMC; củng cố Ban Chỉ đạo xây dựng xã hội học tập các cấp, tăng cường trách nhiệm của chính quyền, nhà trường và cộng đồng trong việc duy trì, nâng chuẩn PCGD-XMC bền vững.
Ban ngày lên rẫy, ban đêm nhiều người lớn ở Đắk Lắk tranh thủ đến trung tâm học tập cộng đồng học chữ. (Ảnh: Huyền Diệu)
“Trái tim” xã hội học tập ở Ea Kar
Minh chứng sinh động cho phong trào này là Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, nơi được ví như “trái tim” của xã hội học tập ở cơ sở. Sau sáp nhập, xã Ea Kar có diện tích gần 200km² với 88.000 dân thuộc 23 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 25%.
Từ năm 2022, trung tâm mở nhiều lớp xóa mù chữ, bổ túc văn hóa, giúp hàng chục học viên biết đọc, biết viết, tự tin hòa nhập.
Chị H’ Ni Ayũn (buôn Ea P’lăng) kể: "Ngày biết đọc, biết viết, tôi được cử đi học tập huấn trồng cà phê. Nhờ biết chữ, tôi tự đọc tài liệu, xem video hướng dẫn để làm đúng quy trình, cà phê sai trái hơn. Cuộc sống đỡ vất vả, con cái được học hành đầy đủ”.
Còn chị H’ Hương Niê (buôn Ea Sưk) chia sẻ: “Biết chữ rồi, đi làm giấy tờ hay đọc hồ sơ ở xã dễ hơn. Khi con học, mình cũng đọc theo, vừa học vừa dạy lại cho con”.
Cán bộ ở buôn Ea Púk, xã Ea Sô vận động người dân ra học chữ. (Ảnh: TT)
Theo ông Nguyễn Tiến Thương - Phó Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, trung tâm không chỉ mở lớp xóa mù chữ mà còn tổ chức hàng trăm buổi tập huấn về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe, nuôi dạy con và phòng chống tệ nạn xã hội.
“Trung tâm học tập cộng đồng không chỉ dạy chữ, mà còn dạy cách thích ứng và làm chủ trong kỷ nguyên số. Khi người dân biết tự học, tự tìm hiểu và áp dụng tri thức, thì cả cộng đồng sẽ cùng tiến bộ”, ông Thương nói.
Xóa mù chữ ở Đắk Lắk – những con số ấn tượng (số liệu năm 2024)
100% đơn vị cấp huyện (cũ) đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 1.457.123 người trong độ tuổi 15–60, tỷ lệ biết chữ đạt 96,43%; hơn 1,36 triệu người biết chữ mức độ 2 (tương đương hoàn thành Tiểu học).
Học sinh vùng dân tộc thiểu số Đắk Lắk vượt khó đến trường học chữ. (Ảnh tư liệu)
Hành trình giữ vững chuẩn xóa mù chữ toàn tỉnh
Đắk Lắk, vùng đất có hơn 3 triệu dân (sau sáp nhập với Phú Yên) với 49 dân tộc anh em cùng sinh sống – trở thành điểm sáng trong công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ của khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên.
Theo báo cáo năm 2024 của Ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, toàn tỉnh đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 100% huyện, thị xã, thành phố (cũ) đều được công nhận duy trì bền vững chuẩn quốc gia.
Thầy cô giáo ở vùng sâu Đắk Lắk đến nhà vận động học sinh ra lớp. (Ảnh: TT)
TS Lê Thị Thanh Xuân - Giám đốc Sở GD&ĐT, Phó Trưởng ban Chỉ đạo Xây dựng xã hội học tập tỉnh, cho biết: “Đắk Lắk luôn xem công tác xóa mù chữ là nền tảng cho phát triển con người, là bước khởi đầu của xã hội học tập. Từ đó, mỗi công dân đều có cơ hội học tập, làm việc và cống hiến trọn đời”.
Cùng với đó, tỉnh Đắk Lắk cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn về điều kiện kinh tế, dân cư phân tán, trong đó có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống người dân còn nghèo, ý thức học tập của một bộ phận nhân dân chưa cao. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học dù được đầu tư nhưng vẫn thiếu và chưa đồng bộ, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Tỷ lệ trường học kiên cố hóa còn thấp; chất lượng giáo dục giữa các vùng có sự chênh lệch đáng kể. Chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số tuy được quan tâm song chưa đủ để khắc phục khó khăn. Tình trạng thiếu giáo viên, nhất là giáo viên mầm non, Tin học và tiếng Anh cấp tiểu học, vẫn ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học.
Bên cạnh đó, công tác xã hội hóa, tự chủ và phân cấp quản lý còn vướng mắc; hướng nghiệp, phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS triển khai chưa đồng đều; tỷ lệ học sinh lưu ban ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn cao, tác động trực tiếp đến kết quả phổ cập giáo dục và xóa mù chữ (PCGD-XMC).
Trước những hạn chế trên, tỉnh Đắk Lắk tập trung nhiều giải pháp đồng bộ: tăng cường đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, ưu tiên vùng sâu, vùng xa; sắp xếp mạng lưới trường lớp hợp lý, huy động tối đa trẻ trong độ tuổi đến trường. Ngành Giáo dục chủ động tham mưu bổ sung biên chế, bồi dưỡng, luân chuyển giáo viên còn thiếu; triển khai các chính sách hỗ trợ giáo viên vùng khó; đẩy mạnh phong trào xã hội hóa, khuyến học, khuyến tài. Cùng với đó, tỉnh chú trọng nâng cao hiệu quả công tác PCGD, cập nhật dữ liệu kịp thời trên phần mềm quản lý PCGD–XMC; củng cố Ban Chỉ đạo xây dựng xã hội học tập các cấp, tăng cường trách nhiệm của chính quyền, nhà trường và cộng đồng trong việc duy trì, nâng chuẩn PCGD-XMC bền vững.
Ban ngày lên rẫy, ban đêm nhiều người lớn ở Đắk Lắk tranh thủ đến trung tâm học tập cộng đồng học chữ. (Ảnh: Huyền Diệu)
“Trái tim” xã hội học tập ở Ea Kar
Minh chứng sinh động cho phong trào này là Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, nơi được ví như “trái tim” của xã hội học tập ở cơ sở. Sau sáp nhập, xã Ea Kar có diện tích gần 200km² với 88.000 dân thuộc 23 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 25%.
Từ năm 2022, trung tâm mở nhiều lớp xóa mù chữ, bổ túc văn hóa, giúp hàng chục học viên biết đọc, biết viết, tự tin hòa nhập.
Chị H’ Ni Ayũn (buôn Ea P’lăng) kể: "Ngày biết đọc, biết viết, tôi được cử đi học tập huấn trồng cà phê. Nhờ biết chữ, tôi tự đọc tài liệu, xem video hướng dẫn để làm đúng quy trình, cà phê sai trái hơn. Cuộc sống đỡ vất vả, con cái được học hành đầy đủ”.
Còn chị H’ Hương Niê (buôn Ea Sưk) chia sẻ: “Biết chữ rồi, đi làm giấy tờ hay đọc hồ sơ ở xã dễ hơn. Khi con học, mình cũng đọc theo, vừa học vừa dạy lại cho con”.
Cán bộ ở buôn Ea Púk, xã Ea Sô vận động người dân ra học chữ. (Ảnh: TT)
Theo ông Nguyễn Tiến Thương - Phó Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng xã Ea Kar, trung tâm không chỉ mở lớp xóa mù chữ mà còn tổ chức hàng trăm buổi tập huấn về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe, nuôi dạy con và phòng chống tệ nạn xã hội.
“Trung tâm học tập cộng đồng không chỉ dạy chữ, mà còn dạy cách thích ứng và làm chủ trong kỷ nguyên số. Khi người dân biết tự học, tự tìm hiểu và áp dụng tri thức, thì cả cộng đồng sẽ cùng tiến bộ”, ông Thương nói.
Xóa mù chữ ở Đắk Lắk – những con số ấn tượng (số liệu năm 2024)
100% đơn vị cấp huyện (cũ) đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; 1.457.123 người trong độ tuổi 15–60, tỷ lệ biết chữ đạt 96,43%; hơn 1,36 triệu người biết chữ mức độ 2 (tương đương hoàn thành Tiểu học).
GD&TĐ - Bằng các trò chơi trí tuệ và tiểu phẩm, trẻ bước đầu nhận biết một số quyền cơ bản của mình như quyền được yêu thương, chăm sóc, bảo vệ.
2026-04-16 10:31
Đổi mới chăm sóc sức khỏe học đường để phòng bệnh từ sớm
GD&TĐ - Phòng tránh các bệnh không lây nhiễm, chuyên gia khuyến nghị, trường học cần tăng cường giáo dục thể chất để học sinh vận động ít nhất 60 phút/ngày.
2026-04-16 10:31
Xây dựng trường học không khói thuốc: Gia đình - 'Hàng rào' quan trọng
GD&TĐ - Sự gắn kết chặt chẽ giữa giáo viên và phụ huynh sẽ tạo nên 'hàng rào' vững chắc, giúp quản lý học sinh hiệu quả cả trong và ngoài trường học.
2026-04-16 10:28
Phát triển văn hóa đọc: Ngành xuất bản đứng trước cơ hội 10 tỷ USD
(CLO) Trong kỷ nguyên của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, văn hóa đọc vẫn là nền tảng không thể thay thế của sự phát triển bền vững.
2026-04-16 10:22
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non: Nâng chất đội ngũ từ 3 nhóm tiêu chuẩn
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư số 28/2026/TT-BGDĐT quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non (Thông tư số 28).
2026-04-16 10:22
Doanh nghiệp ‘trải thảm đỏ’ đón sinh viên EPU với cơ hội việc làm lương hấp dẫn
GD&TĐ - Ngày 16/4, Trường Đại học Điện lực (EPU) tổ chức ngày hội tuyển dụng thu hút nhiều doanh nghiệp lớn với hàng nghìn cơ hội việc làm cho sinh viên.
2026-04-16 10:21
Trang bị kỹ năng phòng đuối nước, bảo đảm an toàn cho học sinh
GD&TĐ - Trước kỳ nghỉ hè, trường học ở Phú Thọ chú trọng trang bị kỹ năng phòng đuối nước cho học sinh.
2026-04-16 10:20
Phú Thọ đứng thứ 2 toàn quốc tại sân chơi Trạng nguyên Tiếng Việt quốc gia
GD&TĐ - Năm học 2025-2026, tỉnh Phú Thọ đứng thứ 2 toàn quốc về số lượng và chất lượng giải sân chơi Trạng nguyên Tiếng Việt trên internet cấp quốc gia.
2026-04-16 10:20
Tái định hình dạy và học Toán trong kỷ nguyên số
GD&TĐ - Các nhà toán học nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới dạy và học Toán để đáp ứng nhu cầu nhân lực trong thời đại AI và công nghệ.
2026-04-16 10:12
Giữ hồn Mường trong nếp nhà sàn
GD&TĐ - Ven lòng hồ sông Đà, giữa những đổi thay của đời sống hiện đại, nhiều gia đình người Mường vẫn gìn giữ nếp nhà sàn truyền thống như muốn lưu lại hồn cốt văn hóa của dân tộc mình.
