Giảng viên đồng cơ hữu trong trường nghề: Tháo gỡ rào cản về nhân lực

Nhiều tác động tích cực

TS Nguyễn Phong Tân - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công Thương Hà Nội, nhấn mạnh giảng viên đồng cơ hữu là khái niệm mới trong Luật Giáo dục nghề nghiệp đã được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 21 Luật Giáo dục nghề nghiệp, giảng viên đồng cơ hữu là viên chức đang công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập có trình độ cao hoặc tài năng, năng khiếu đặc biệt hoặc kỹ năng nghề cao và được cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu như giảng viên cơ hữu.

Như vậy, Luật Giáo dục nghề nghiệp đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, cần thiết, đặc biệt là khắc phục được những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành, giúp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nói chung và cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục nói riêng tận dụng được nguồn lực chung của xã hội và quốc tế trong thời kỳ hội nhập.

Bên cạnh đó, việc các viên chức từ các đơn vị sự nghiệp công lập, có chuyên môn phù hợp, được giao nhiệm vụ giảng dạy như giảng viên cơ hữu tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa nhà trường với chuyên gia thực tế để nâng cao chất lượng đào tạo, giải quyết tình trạng thiếu hụt giảng viên có kinh nghiệm và tay nghề cao.

“Ngoài ra, giảng viên đồng cơ hữu sẽ là cầu nối hợp tác lâu dài, liên kết bền vững giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, viện nghiên cứu trong đào tạo và sử dụng nhân lực sau đào tạo”, TS Nguyễn Phong Tân trao đổi thêm.

Theo ông Nguyễn Đăng Lý - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM, việc Luật Giáo dục nghề nghiệp đưa giảng viên cơ hữu vào các trường cao đẳng sẽ tạo tiền đề để cho các trường thu hút nguồn nhân lực giảng viên trẻ, sở hữu kỹ năng về công nghệ, ứng dụng khoa học vào giảng dạy.

Các trường cao đẳng nghề nguồn thu không cao, chi phí để mời các chuyên gia có tiếng bị hạn chế. Do đó, Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi đã bổ sung “đưa giảng viên và giáo viên cơ hữu, giảng viên đồng cơ hữu, giảng viên và giáo viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghi hưu, giảng viên và giáo viên thỉnh giảng” sẽ có thêm động lực để mời những chuyên gia, nhất là những người trẻ quan tâm hơn về đào tạo ở bậc cao đẳng.

“Chi phí cho những chuyên gia trẻ, chuyên gia ở các doanh nghiệp về làm giảng viên cơ hữu sẽ không quá cao so với các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm ở các trường đại học, viện nghiên cứu do trường cao đẳng cũng sẽ dễ dàng mời hơn”, ông Nguyễn Đăng Lý phân tích.

Ông Nguyễn Đăng Lý - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM, trao thưởng cho học sinh đạt chứng chỉ PET. Ảnh: NTCC

Cần cơ chế rõ ràng

Hiện nay, Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM áp dụng mô hình mời giảng viên cơ hữu là những kỹ sư, chuyên gia giỏi từ doanh nghiệp phối kết hợp với một giảng viên chính của trường để giảng dạy.

Những giảng viên cơ hữu đến từ doanh nghiệp họ có thực tế, kỹ năng thực chiến để truyền đạt cho sinh viên. Đồng thời, họ sẽ là cầu nối để người học được tiếp cận với công nghệ mới giúp người học nắm bắt được xu thế làm việc, tuyển dụng từ đó có thể định hình rõ ràng cơ hội việc làm sau này.

Không chỉ vậy, giảng viên cơ hữu đến từ doanh nghiệp sẽ cùng giảng viên chính có thể trao đổi thêm những nghiên cứu, chương trình giảng dạy sát với thực tế làm việc để mang lại hiệu quả nhất cho người học.

Bên cạnh đó, Trường Cao đẳng Quốc tế TPHCM ưu tiên tuyển dụng giảng viên cơ hữu giỏi là những người tốt nghiệp thạc sĩ hay những sinh viên giỏi, xuất sắc của các trường đại học về giảng dạy như vậy sẽ phù hợp với nguồn lương mà nhà trường có để chi trả.

TS Đoàn Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công Thương quốc tế (ICC), tỉnh Bắc Ninh, cho biết, với hơn 70% thời lượng học tập gắn với thực hành và doanh nghiệp thì đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, quản lý sản xuất từ doanh nghiệp tham gia giảng dạy là một phần không thể thiếu.

Tác động lớn nhất dễ nhận thấy giáo dục nghề nghiệp sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn “giảng viên giỏi nghề” rất dồi dào từ xã hội. Thay vì cố “giữ người” trong trường, chúng ta có thể “kéo người giỏi” từ doanh nghiệp vào lớp học. Đây chính là tinh thần đào tạo nghề hiện đại: Học từ người đang làm nghề thực sự.

Đối với Trường Cao đẳng Công Thương quốc tế, quy định này không chỉ tháo gỡ rào cản về nhân lực, mà còn tạo điều kiện để nâng cao chất lượng đào tạo một cách tự nhiên. Sinh viên được học với chuyên gia thực tế, chương trình được cập nhật sát với công nghệ sản xuất và mối liên kết giữa nhà trường – doanh nghiệp trở nên chặt chẽ hơn, thực chất hơn.

“Tôi tin tưởng, khi luật đã mở đường, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẽ mạnh dạn hơn trong việc xây dựng mô hình đào tạo gắn doanh nghiệp. Đây sẽ là một trong những động lực quan trọng để nâng tầm chất lượng và vị thế của giáo dục nghề nghiệp trong thời gian tới”, TS Đoàn Văn Minh bày tỏ.

Từ thực tiễn quản lý, NGƯT Lâm Văn Quản – Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, kiến nghị: Tiếp tục rà soát sự thống nhất giữa Luật Nhà giáo 2025, Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi 2025 và Dự thảo Nghị định, nhất là về phạm vi đối tượng và tính liên thông trong hoạt động nghề nghiệp của nhà giáo để mô hình giảng viên đồng cơ hữu thực sự phát huy hiệu quả.

Theo ông Lâm Văn Quản, cần từng bước mở rộng phạm vi giảng viên đồng cơ hữu trên cơ sở tổng kết thực tiễn, tránh đóng khung cứng trong nhóm viên chức sự nghiệp công lập, khi điều kiện quản lý đã cho phép. Ban hành hướng dẫn triển khai chi tiết, làm rõ trách nhiệm, quyền lợi của cá nhân giảng viên và đơn vị có giảng viên tham gia đồng cơ hữu, coi đây là một bộ phận cấu thành trong hệ sinh thái phát triển đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp.

Sinh viên Trường Cao đẳng Nghề Hà Nam, tỉnh Ninh Bình, trong giờ học thực hành. Ảnh: Đình Tuệ

Nhiều tác động tích cực

Cần cơ chế rõ ràng

Theo ông Lâm Văn Quản, cần từng bước mở rộng phạm vi giảng viên đồng cơ hữu trên cơ sở tổng kết thực tiễn, tránh đóng khung cứng trong nhóm viên chức sự nghiệp công lập, khi điều kiện quản lý đã cho phép. Ban hành hướng dẫn triển khai chi tiết, làm rõ trách nhiệm, quyền lợi của cá nhân giảng viên và đơn vị có giảng viên tham gia đồng cơ hữu, coi đây là một bộ phận cấu thành trong hệ sinh thái phát triển đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp.