Giáo dục Australia tăng tốc ứng dụng trí tuệ nhân tạo: Thiếu chiến lược đồng bộ

Việc ứng dụng AI trong trường học Australia mở ra cơ hội đổi mới giáo dục nhưng có nguy cơ hình thành “hệ thống hai tốc độ” nếu thiếu chiến lược quốc gia đồng bộ.

Trong một số lớp học ở Australia, AI không chỉ hỗ trợ giáo viên chấm điểm bài tập làm văn của học sinh. Thay vào đó, các em sẽ được kiểm tra đối chiếu với chatbot AI. Công cụ này sẽ thay giáo viên đặt câu hỏi về chính bài tập của học sinh như: “Em có thể giải thích thêm về ý này không?” hay “Vì sao em chọn cách diễn đạt này?”. Mục tiêu không chỉ là củng cố kiến thức, mà còn kiểm tra mức độ hiểu bài và đánh giá nguy cơ đạo văn.

Còn ở một số trường khác, AI đã trở thành một phần của hệ sinh thái học tập rộng lớn hơn. Đơn cử, tại Trường Hills Christian Community, học sinh sử dụng cảm biến, máy bay không người lái và lập trình để nghiên cứu hệ sinh thái địa phương, từ sông ngòi đến môi trường sống của các loài thụ phấn. Những em khuyết tật, bao gồm cả học sinh hạn chế khả năng nói, được hỗ trợ bằng kính Meta AI có loa tích hợp để nhận giải thích trực tiếp mà không làm gián đoạn lớp học.

Dữ liệu từ Khảo sát Quốc tế về Giảng dạy và Học tập Australia (TALIS) năm 2024 cho thấy 2/3 giáo viên trung học và gần một nửa giáo viên tiểu học tại Australia đã sử dụng AI trong công việc, tỷ lệ thuộc nhóm cao nhất thế giới. Tuy nhiên, song hành với sự hào hứng là những lo ngại rõ rệt. Giáo viên bày tỏ quan ngại về tác động tiềm tàng của AI đối với sức khỏe tinh thần của học sinh, vấn đề quyền riêng tư dữ liệu và nguy cơ đạo văn tinh vi hơn.

Trong các trường tư thục, các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đang được dùng để hỗ trợ chấm điểm, cung cấp phản hồi cá nhân hóa, xác định lỗ hổng kiến thức và thậm chí đóng vai trò như gia sư riêng. Điều quan trọng là giáo viên phải được đào tạo bài bản để hiểu và kiểm soát công nghệ.

Bà Colleen O’Rourke, người đứng đầu về đổi mới kỹ thuật số của Trường Hills Christian Community, chia sẻ: “AI phải khuếch đại các phương pháp giảng dạy tốt, chứ không thay thế chúng. Yếu tố con người không thể bị đánh mất. AI là người cộng tác trong mối quan hệ ba bên giữa giáo viên và học sinh”.

Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh không hoàn toàn đồng đều. Một báo cáo mới công bố của Independent Schools Australia (ISA) cảnh báo việc triển khai công nghệ AI với tốc độ và mức độ khác nhau có thể tạo ra một “hệ thống hai tốc độ” trong giáo dục.

Theo báo cáo, 3 năm sau khi các công cụ AI tạo sinh trở nên phổ biến, các trường học trên toàn quốc đang áp dụng công nghệ này theo những cách rất khác nhau, phụ thuộc vào nguồn lực và vị trí địa lý.

Chỉ hai khu vực, New South Wales và South Australia, đã triển khai chính thức các chương trình AI cho trường công lập sau khi dỡ bỏ lệnh cấm vào cuối năm 2023. Tại New South Wales, công cụ NSWEduChat được cung cấp cho toàn bộ hệ thống trường công, hỗ trợ giáo viên lập kế hoạch bài giảng và đặt câu hỏi gợi mở nhằm thúc đẩy tư duy phản biện của học sinh.

Ở Nam Australia, chatbot EdChat được triển khai trên toàn tiểu bang vào năm 2025, với kết quả ban đầu cho thấy công cụ này giúp tiết kiệm thời gian cho giáo viên và hỗ trợ đáng kể những học sinh gặp rào cản về ngôn ngữ hoặc học tập.

Trong khi đó, các trường học ngoài khu vực trên vẫn chưa hoàn toàn tiếp cận và triển khai công cụ AI trong giáo dục.

Ông Graham Catt - Giám đốc điều hành ISA, nhận định: “Australia đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng: AI sẽ trở thành công cụ thúc đẩy công bằng hay làm gia tăng bất bình đẳng? Nếu không có hành động chủ động ở cấp liên bang, giáo dục sẽ có nguy cơ xuất hiện khoảng cách lớn giữa các trường tiên phong và những trường thiếu nguồn lực. Chính phủ cần khởi động chương trình thí điểm AI quốc gia, không phân biệt hệ công hay tư, nhằm xây dựng lộ trình ứng dụng công nghệ một cách có đạo đức và phân bổ nguồn tài trợ hợp lý”.

Chương trình thí điểm AI được kêu gọi triển khai trên toàn Australia.

Trong khi đó, các trường học ngoài khu vực trên vẫn chưa hoàn toàn tiếp cận và triển khai công cụ AI trong giáo dục.

Ông Graham Catt - Giám đốc điều hành ISA, nhận định: “Australia đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng: AI sẽ trở thành công cụ thúc đẩy công bằng hay làm gia tăng bất bình đẳng? Nếu không có hành động chủ động ở cấp liên bang, giáo dục sẽ có nguy cơ xuất hiện khoảng cách lớn giữa các trường tiên phong và những trường thiếu nguồn lực. Chính phủ cần khởi động chương trình thí điểm AI quốc gia, không phân biệt hệ công hay tư, nhằm xây dựng lộ trình ứng dụng công nghệ một cách có đạo đức và phân bổ nguồn tài trợ hợp lý”.