Mở rộng cơ hội học tập cho người dân tộc thiểu số rất ít người

GD&TĐ - Mở rộng ưu tiên tuyển sinh, nâng mức hỗ trợ, thiết kế chính sách học tập xuyên suốt cho người học dân tộc thiểu số rất ít người được đề xuất.



Mở rộng chính sách, tạo cơ hội học tập xuyên suốt

Bộ GD&ĐT đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chính sách ưu tiên tuyển sinh, hỗ trợ học tập đối với người học dân tộc thiểu số rất ít người, thay thế Nghị định số 57/2017/NĐ-CP.

Theo ông Nguyễn Văn Dương, Hiệu trưởng Trường PTNT TH&THCS Na Mèo (Thanh Hóa), dự thảo mở rộng đối tượng thụ hưởng và nâng mức hỗ trợ, hướng tới mục tiêu bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng ở các cấp học, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Một trong những điểm tích cực của dự thảo là mở rộng đối tượng thụ hưởng từ giáo dục mầm non đến sau đại học; nâng mức hỗ trợ lên tới 150% mức lương cơ sở và đơn giản hóa quy trình thủ tục thông qua việc khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dự thảo cũng quy định rõ việc tuyển thẳng học sinh tốt nghiệp phổ thông công lập; học sinh tốt nghiệp THPT được tuyển thẳng vào trường dự bị đại học. Đáng chú ý, chính sách ưu tiên được mở rộng đến trình độ sau đại học, với quy định cộng điểm, ưu tiên xét tuyển hoặc tuyển thẳng đối với đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ; đồng thời cho phép sử dụng chứng chỉ tiếng dân tộc thiểu số thay thế yêu cầu về năng lực ngoại ngữ đầu vào.

Theo ông Nguyễn Văn Dương, những chính sách này tạo cơ hội thuận lợi để phát triển văn hóa, xã hội, qua đó tạo động lực cho phát triển kinh tế tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

Đánh giá dự thảo, ông Thái Văn Lộc, Hiệu trưởng Trường THCS Võ Thị Sáu (xã Buôn Đôn, Đắk Lắk), cho rằng chính sách ưu tiên được mở rộng theo hướng công bằng, lấy người học làm trung tâm, tạo điều kiện thuận lợi hơn để người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người tiếp cận giáo dục, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Theo ông, các quy định về chính sách ưu tiên tuyển sinh trong dự thảo cụ thể, rõ ràng hơn, tạo thuận lợi cho các cơ sở giáo dục trong tổ chức thực hiện, bảo đảm việc triển khai thống nhất, đồng bộ.

Đặc biệt, việc kết hợp chính sách tuyển sinh với chính sách hỗ trợ học tập là điểm mới có ý nghĩa nhân văn. Người học không chỉ có thêm cơ hội vào trường mà còn được hỗ trợ để duy trì việc học, qua đó giảm nguy cơ bỏ học tại các vùng khó khăn, vùng biên giới.

Từ thực tiễn quản lý trường phổ thông dân tộc bán trú ở vùng đặc biệt khó khăn, ông Đinh Tiến Hoàng, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nậm Cắn (xã Nậm Cắn, tỉnh Nghệ An), nhận định dự thảo thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

So với các quy định hiện hành, điểm mới nổi bật của dự thảo là cách tiếp cận đồng bộ, toàn diện và xuyên suốt quá trình học tập. Chính sách không chỉ ưu tiên trong tuyển sinh mà còn chú trọng hỗ trợ để người học có điều kiện học tập, rèn luyện và phát triển lâu dài.

Theo ông Đinh Tiến Hoàng, đây là chủ trương nhân văn, phù hợp với yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, tạo thêm cơ hội để học sinh dân tộc thiểu số rất ít người học tập, nâng cao trình độ. Qua đó, chính sách góp phần đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.



Hỗ trợ toàn diện, gắn đào tạo với sử dụng nhân lực

Để chính sách mới phát huy tối đa hiệu quả, ông Nguyễn Văn Dương cho rằng Bộ GD&ĐT cần quy định chặt chẽ tiêu chí lựa chọn nguồn đào tạo nhân lực chất lượng cao. Các ban, ngành, địa phương cần tuân thủ quy trình rà soát, đánh giá và lựa chọn những người học có trình độ chuyên môn, năng lực thực sự để tiếp cận chính sách, qua đó tạo nguồn nhân lực chất lượng cho địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Việc bố trí, sử dụng nguồn nhân lực sau đào tạo cũng cần được đặc biệt quan tâm, tránh lãng phí nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo ông Thái Văn Lộc, bên cạnh chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ lâu dài về kinh phí học tập, đồ dùng học tập, thiết bị học trực tuyến, chi phí đi lại và các hoạt động trải nghiệm, giúp học sinh yên tâm học tập.

Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cho các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, nhất là cơ sở vật chất, khu vui chơi, giải trí, thể dục thể thao, đội ngũ giáo viên, nhà bán trú và trang thiết bị phục vụ học tập. Đây là điều kiện quan trọng để chính sách hỗ trợ đi vào thực chất.

Ông Thái Văn Lộc cho rằng dự thảo đã thể hiện rõ tính nhân văn, bảo đảm quyền học tập của học sinh dân tộc thiểu số rất ít người, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng hỗ trợ toàn diện từ tuyển sinh, quá trình học tập đến định hướng sau tốt nghiệp; đồng thời tăng cường nguồn lực cho các cơ sở giáo dục trực tiếp thực hiện chính sách. Qua đó, chính sách sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và giữ gìn bản sắc văn hóa của các dân tộc rất ít người.

Từ thực tiễn quản lý nhà trường, ông Đinh Tiến Hoàng đề xuất mở rộng chính sách hỗ trợ theo hướng không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn cung cấp học liệu, thiết bị học tập, hỗ trợ chuyển đổi số và tăng cường dạy tiếng Việt cho học sinh còn hạn chế về ngôn ngữ.

Ông cũng cho rằng cần có cơ chế hỗ trợ học sinh xuyên suốt các cấp học, hạn chế tình trạng bỏ học hoặc gián đoạn việc học khi chuyển cấp; đồng thời tăng cường chính sách bồi dưỡng, thu hút giáo viên có năng lực công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

Cùng với đó, cần tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, ký túc xá và các điều kiện học tập để chính sách phát huy hiệu quả thực chất. Việc thực hiện chính sách cũng cần có cơ chế theo dõi, đánh giá định kỳ, qua đó kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn từng địa phương.

Ông Đinh Tiến Hoàng tin rằng, khi chính sách được thiết kế sát thực tiễn và triển khai đồng bộ, học sinh dân tộc thiểu số rất ít người sẽ có thêm động lực yên tâm học tập, phát triển toàn diện. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn mới.



Mở rộng chính sách, tạo cơ hội học tập xuyên suốt

Bộ GD&ĐT đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chính sách ưu tiên tuyển sinh, hỗ trợ học tập đối với người học dân tộc thiểu số rất ít người, thay thế Nghị định số 57/2017/NĐ-CP.

Theo ông Nguyễn Văn Dương, Hiệu trưởng Trường PTNT TH&THCS Na Mèo (Thanh Hóa), dự thảo mở rộng đối tượng thụ hưởng và nâng mức hỗ trợ, hướng tới mục tiêu bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng ở các cấp học, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Một trong những điểm tích cực của dự thảo là mở rộng đối tượng thụ hưởng từ giáo dục mầm non đến sau đại học; nâng mức hỗ trợ lên tới 150% mức lương cơ sở và đơn giản hóa quy trình thủ tục thông qua việc khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dự thảo cũng quy định rõ việc tuyển thẳng học sinh tốt nghiệp phổ thông công lập; học sinh tốt nghiệp THPT được tuyển thẳng vào trường dự bị đại học. Đáng chú ý, chính sách ưu tiên được mở rộng đến trình độ sau đại học, với quy định cộng điểm, ưu tiên xét tuyển hoặc tuyển thẳng đối với đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ; đồng thời cho phép sử dụng chứng chỉ tiếng dân tộc thiểu số thay thế yêu cầu về năng lực ngoại ngữ đầu vào.

Theo ông Nguyễn Văn Dương, những chính sách này tạo cơ hội thuận lợi để phát triển văn hóa, xã hội, qua đó tạo động lực cho phát triển kinh tế tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

Đánh giá dự thảo, ông Thái Văn Lộc, Hiệu trưởng Trường THCS Võ Thị Sáu (xã Buôn Đôn, Đắk Lắk), cho rằng chính sách ưu tiên được mở rộng theo hướng công bằng, lấy người học làm trung tâm, tạo điều kiện thuận lợi hơn để người học thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người tiếp cận giáo dục, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Theo ông, các quy định về chính sách ưu tiên tuyển sinh trong dự thảo cụ thể, rõ ràng hơn, tạo thuận lợi cho các cơ sở giáo dục trong tổ chức thực hiện, bảo đảm việc triển khai thống nhất, đồng bộ.

Đặc biệt, việc kết hợp chính sách tuyển sinh với chính sách hỗ trợ học tập là điểm mới có ý nghĩa nhân văn. Người học không chỉ có thêm cơ hội vào trường mà còn được hỗ trợ để duy trì việc học, qua đó giảm nguy cơ bỏ học tại các vùng khó khăn, vùng biên giới.

Từ thực tiễn quản lý trường phổ thông dân tộc bán trú ở vùng đặc biệt khó khăn, ông Đinh Tiến Hoàng, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nậm Cắn (xã Nậm Cắn, tỉnh Nghệ An), nhận định dự thảo thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

So với các quy định hiện hành, điểm mới nổi bật của dự thảo là cách tiếp cận đồng bộ, toàn diện và xuyên suốt quá trình học tập. Chính sách không chỉ ưu tiên trong tuyển sinh mà còn chú trọng hỗ trợ để người học có điều kiện học tập, rèn luyện và phát triển lâu dài.

Theo ông Đinh Tiến Hoàng, đây là chủ trương nhân văn, phù hợp với yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, tạo thêm cơ hội để học sinh dân tộc thiểu số rất ít người học tập, nâng cao trình độ. Qua đó, chính sách góp phần đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.



Hỗ trợ toàn diện, gắn đào tạo với sử dụng nhân lực

Để chính sách mới phát huy tối đa hiệu quả, ông Nguyễn Văn Dương cho rằng Bộ GD&ĐT cần quy định chặt chẽ tiêu chí lựa chọn nguồn đào tạo nhân lực chất lượng cao. Các ban, ngành, địa phương cần tuân thủ quy trình rà soát, đánh giá và lựa chọn những người học có trình độ chuyên môn, năng lực thực sự để tiếp cận chính sách, qua đó tạo nguồn nhân lực chất lượng cho địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Việc bố trí, sử dụng nguồn nhân lực sau đào tạo cũng cần được đặc biệt quan tâm, tránh lãng phí nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo ông Thái Văn Lộc, bên cạnh chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ lâu dài về kinh phí học tập, đồ dùng học tập, thiết bị học trực tuyến, chi phí đi lại và các hoạt động trải nghiệm, giúp học sinh yên tâm học tập.

Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cho các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, nhất là cơ sở vật chất, khu vui chơi, giải trí, thể dục thể thao, đội ngũ giáo viên, nhà bán trú và trang thiết bị phục vụ học tập. Đây là điều kiện quan trọng để chính sách hỗ trợ đi vào thực chất.

Ông Thái Văn Lộc cho rằng dự thảo đã thể hiện rõ tính nhân văn, bảo đảm quyền học tập của học sinh dân tộc thiểu số rất ít người, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng hỗ trợ toàn diện từ tuyển sinh, quá trình học tập đến định hướng sau tốt nghiệp; đồng thời tăng cường nguồn lực cho các cơ sở giáo dục trực tiếp thực hiện chính sách. Qua đó, chính sách sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và giữ gìn bản sắc văn hóa của các dân tộc rất ít người.

Từ thực tiễn quản lý nhà trường, ông Đinh Tiến Hoàng đề xuất mở rộng chính sách hỗ trợ theo hướng không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn cung cấp học liệu, thiết bị học tập, hỗ trợ chuyển đổi số và tăng cường dạy tiếng Việt cho học sinh còn hạn chế về ngôn ngữ.

Ông cũng cho rằng cần có cơ chế hỗ trợ học sinh xuyên suốt các cấp học, hạn chế tình trạng bỏ học hoặc gián đoạn việc học khi chuyển cấp; đồng thời tăng cường chính sách bồi dưỡng, thu hút giáo viên có năng lực công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người.

Cùng với đó, cần tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, ký túc xá và các điều kiện học tập để chính sách phát huy hiệu quả thực chất. Việc thực hiện chính sách cũng cần có cơ chế theo dõi, đánh giá định kỳ, qua đó kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn từng địa phương.

Ông Đinh Tiến Hoàng tin rằng, khi chính sách được thiết kế sát thực tiễn và triển khai đồng bộ, học sinh dân tộc thiểu số rất ít người sẽ có thêm động lực yên tâm học tập, phát triển toàn diện. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong giai đoạn mới.