Nâng cao chất lượng giáo dục từ kiểm định và xây dựng trường chuẩn quốc gia

GD&TĐ - Sáng 19/9, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị sơ kết công tác kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia trường mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên, giai đoạn 2019-2025.



Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng chủ trì hội nghị. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ; đại diện Ban Phụ nữ Quân đội (Bộ Quốc Phòng); nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; lãnh đạo Sở GD&ĐT và các phòng chuyên môn thuộc Sở; Hiệu trưởng các trường mầm non, phổ thông.

Nhiều kết quả góp phần nâng cao chất lượng, vị thế ngành Giáo dục

Khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh: Thời gian qua, Đảng, Nhà nước hết sức quan tâm đến giáo dục và đào tạo. Đưa một số dẫn chứng, Thứ trưởng nhắc đến việc Luật Nhà giáo được thông qua; chính sách miễn học phí cho học sinh mầm non, phổ thông; nhiều tỉnh hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh; xây dựng 248 trường nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền; chính sách phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3 đến 5 tuổi; sắp tới là Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo…; đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo. Trong Nghị quyết số 71-NQ/TW, công tác đảm bảo chất lượng, kiểm định chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia tiếp tục được khẳng định.

Thứ trưởng đồng thời nhắc lại sự quan tâm đối với công tác đảm bảo chất lượng, kiểm định chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia trong Nghị quyết số 29-NQ/TW, để một lần nữa khẳng định sự quan trọng của công tác này với nâng cao chất lượng giáo dục.

Theo Thứ trưởng, có những tiêu chí hết sức cụ thể cho một trường đạt chuẩn quốc gia, từ cơ sở vật chất đến đội ngũ, chất lượng giáo dục… và để đạt được, nhà trường cần rất nhiều nỗ lực. Thúc đẩy công tác xây dựng trường học đạt chuẩn quốc gia chính là thúc đẩy chất lượng giáo dục. Suốt thời gian qua, các địa phương, sở GD&ĐT đều hết sức quan tâm đến công tác này. Hầu hết nghị quyết trong các kỳ Đại hội Đảng của địa phương đều đưa chỉ tiêu về trường học đạt chuẩn quốc gia.



Tại hội nghị, Thứ trưởng đề nghị tập trung đánh giá kết quả đạt được trong thời gian qua; chỉ ra khó khăn, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, những cách làm hay, mô hình tốt và xác định những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới để tiếp tục làm tốt công tác kiểm định chất lượng giáo dục, xây dựng trường học đạt chuẩn quốc gia.

Báo cáo tại hội nghị, ông Phạm Quốc Khánh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng cho biết, trong những năm qua, công tác kiểm định chất lượng giáo dục và xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia đã được Bộ GD&ĐT, các địa phương quan tâm, chỉ đạo thực hiện đồng bộ, mang lại nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng và vị thế của ngành Giáo dục.

Bộ GD&ĐT ban hành đầy đủ hệ thống văn bản pháp luật, thông tư hướng dẫn, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho triển khai kiểm định chất lượng giáo dục và chuẩn quốc gia. Các Sở GD&ĐT chủ động tham mưu, tổ chức tuyên truyền, bồi dưỡng chuyên môn, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý. Các cấp quản lý giáo dục, các nhà trường được tiếp cận với mô hình quản lý tiến bộ; có sự chuyển biến về nhận thức trong công tác quản lý giáo dục; năng lực quản lý nhà trường và quản lý dạy, học được tăng cường.

Tính đến ngày 31/5/2025, 98% cơ sở giáo dục đã thực hiện kiểm định; 69,7% được đánh giá ngoài. Trong đó, 47,6% đạt cấp độ 2; 16,2% đạt cấp độ 3. Về chuẩn quốc gia, 65% trường đạt chuẩn, bao gồm 48,9% mức độ 1 và 16,1% mức độ 2.

Những kết quả này không chỉ khẳng định sự chuyển biến tích cực của các địa phương, cơ sở giáo dục mà còn góp phần hình thành văn hoá chất lượng, nâng cao trách nhiệm giải trình và cải tiến liên tục trong toàn ngành.





Bên cạnh kết quả đạt được, công tác kiểm định chất lượng giáo dục và xây dựng trường chuẩn quốc gia còn những khó khăn: nhận thức chưa đồng đều giữa cán bộ, giáo viên; đội ngũ đánh giá ngoài thiếu ổn định; cơ sở vật chất nhiều trường xuống cấp, đặc biệt ở vùng khó khăn; nguồn lực đầu tư còn hạn chế, xã hội hóa giáo dục chưa phát huy tích cực.

Nguyên nhân chủ quan xuất phát từ việc một số cán bộ quản lý chưa thực sự tâm huyết, thiếu chủ động trong nghiên cứu triển khai. Nguyên nhân khách quan đến từ điều kiện kinh tế - xã hội, dân số tăng nhanh tại đô thị, và sự bất cập trong phân bổ nguồn lực…

Thực tiễn giai đoạn 2019-2025 khẳng định: sự chỉ đạo thống nhất của Bộ GD&ĐT và sự phối hợp chặt chẽ của các địa phương là nhân tố quyết định. Hệ thống văn bản cần được rà soát thường xuyên; công tác tập huấn, kiểm tra, giám sát phải đảm bảo tính đồng bộ. Việc phát huy vai trò giám sát của địa phương, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông minh bạch là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả.

Trong giai đoạn tới, giáo dục tiếp tục được khẳng định là “quốc sách hàng đầu”, giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển đất nước. Theo Nghị quyết 71-NQ/TW, mục tiêu đến năm 2030, 80% trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia. Ngành Giáo dục sẽ nỗ lực thực hiện mục tiêu, yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục công bằng, tập trung củng cố và phát huy kết quả đã đạt được, ưu tiên hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu quả giám sát, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, huy động hiệu quả nguồn lực và phát triển năng lực đội ngũ, các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bồi dưỡng nhân tài, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Nâng cao nhận thức, quan tâm cải tiến chất lượng sau đánh giá

Chia sẻ bài học kinh nghiệm trong công tác bảo đảm chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia, ông Phạm Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội nhắc đến đầu tiên là việc thống nhất nhận thức, từ cơ sở cho đến các cấp quản lý, đặc biệt cả hệ thống chính trị về tầm quan trọng của công tác này. Đây cũng được coi như một giải pháp tự đào tạo, bồi dưỡng rất hiệu quả cho đội ngũ. Thầy cô tham gia công tác bảo đảm chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia thường triển khai công việc quản lý nhà trường rất bài bản.

Cùng với đó, Hà Nội luôn chú trọng công tác tự đánh giá với việc chỉ đạo 100% các cơ sở giáo dục cả khối công và tư trên địa bàn đều phải tham gia công tác này; huy động chính quyền, phối hợp với phụ huynh, cộng đồng để cùng tham gia, giám sát; quan tâm đầu tư cơ sở vật chất; triển khai bảo đảm khoa học, khách quan công tác đánh giá ngoài…



Ông Tạ Thanh Vũ, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Cà Mau thì đặc biệt quan tâm đến khâu hỗ trợ, giám sát, cải tiến chất lượng sau đánh giá và cho rằng, đây là nội dung then chốt để nâng cao chất lượng cơ sở giáo dục.

“Tính đến tháng 5/2025, toàn tỉnh Cà Mau có 74,3% cơ sở giáo dục đạt chuẩn quốc gia. Đây là tỷ lệ khá cao, tuy nhiên công tác cải tiến chất lượng sau đánh giá còn một số hạn chế, chưa đồng bộ, thiếu tính toàn diện”, ông Tạ Thanh Vũ chia sẻ.

Xác định được vấn đề này, Sở GD&ĐT Cà Mau xem công việc giám sát, cải tiến chất lượng sau đánh giá là khâu quan trọng, với yêu cầu cơ bản: kết quả đánh giá phải trở thành một công cụ quản trị trường học; hỗ trợ giám sát sau đánh giá là khâu quyết định để bảo đảm cải tiến chất lượng giáo dục; đa dạng phương thức giám sát.

Từ yêu cầu trên, ông Tạ Thanh Vũ cho biết, ngành Giáo dục Cà Mau xác định phương thức hỗ trợ đồng bộ, khả thi, phù hợp với điều kiện địa phương, để đánh giá là công cụ quản trị chất lượng, từ đó cải tiến chất lượng. Một số phương thức cơ bản, như: hỗ trợ phát triển năng lực; hỗ trợ tài nguyên, cung cấp bộ minh chứng, huy động ngân sách, nguồn lực xã hội, kết nối các trường để tạo sự lan tỏa trong quá trình chỉ đạo thực hiện…

"Để nâng cao hiệu quả công tác này, Sở GD&ĐT Cà Mau kiến nghị Bộ sớm ban hành khung hướng dẫn thống nhất nhằm giám sát, cải tiến quá trình đánh giá; đồng thời quy định quy trình, công cụ, mốc thời gian vừa bảo đảm tính đồng bộ, vừa linh hoạt cho các địa phương. Bên cạnh đó, cần xây dựng phần mềm dùng chung và cơ sở dữ liệu quốc gia để kết nối Bộ, các Sở GD&ĐT và các cơ sở giáo dục trên toàn quốc." - ông Tạ Thanh Vũ nói.



Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng chủ trì hội nghị. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ; đại diện Ban Phụ nữ Quân đội (Bộ Quốc Phòng); nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; lãnh đạo Sở GD&ĐT và các phòng chuyên môn thuộc Sở; Hiệu trưởng các trường mầm non, phổ thông.

Nhiều kết quả góp phần nâng cao chất lượng, vị thế ngành Giáo dục

Khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh: Thời gian qua, Đảng, Nhà nước hết sức quan tâm đến giáo dục và đào tạo. Đưa một số dẫn chứng, Thứ trưởng nhắc đến việc Luật Nhà giáo được thông qua; chính sách miễn học phí cho học sinh mầm non, phổ thông; nhiều tỉnh hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh; xây dựng 248 trường nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền; chính sách phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3 đến 5 tuổi; sắp tới là Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo…; đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo. Trong Nghị quyết số 71-NQ/TW, công tác đảm bảo chất lượng, kiểm định chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia tiếp tục được khẳng định.

Thứ trưởng đồng thời nhắc lại sự quan tâm đối với công tác đảm bảo chất lượng, kiểm định chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia trong Nghị quyết số 29-NQ/TW, để một lần nữa khẳng định sự quan trọng của công tác này với nâng cao chất lượng giáo dục.

Theo Thứ trưởng, có những tiêu chí hết sức cụ thể cho một trường đạt chuẩn quốc gia, từ cơ sở vật chất đến đội ngũ, chất lượng giáo dục… và để đạt được, nhà trường cần rất nhiều nỗ lực. Thúc đẩy công tác xây dựng trường học đạt chuẩn quốc gia chính là thúc đẩy chất lượng giáo dục. Suốt thời gian qua, các địa phương, sở GD&ĐT đều hết sức quan tâm đến công tác này. Hầu hết nghị quyết trong các kỳ Đại hội Đảng của địa phương đều đưa chỉ tiêu về trường học đạt chuẩn quốc gia.



Tại hội nghị, Thứ trưởng đề nghị tập trung đánh giá kết quả đạt được trong thời gian qua; chỉ ra khó khăn, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, những cách làm hay, mô hình tốt và xác định những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới để tiếp tục làm tốt công tác kiểm định chất lượng giáo dục, xây dựng trường học đạt chuẩn quốc gia.

Báo cáo tại hội nghị, ông Phạm Quốc Khánh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng cho biết, trong những năm qua, công tác kiểm định chất lượng giáo dục và xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia đã được Bộ GD&ĐT, các địa phương quan tâm, chỉ đạo thực hiện đồng bộ, mang lại nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng và vị thế của ngành Giáo dục.

Bộ GD&ĐT ban hành đầy đủ hệ thống văn bản pháp luật, thông tư hướng dẫn, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho triển khai kiểm định chất lượng giáo dục và chuẩn quốc gia. Các Sở GD&ĐT chủ động tham mưu, tổ chức tuyên truyền, bồi dưỡng chuyên môn, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý. Các cấp quản lý giáo dục, các nhà trường được tiếp cận với mô hình quản lý tiến bộ; có sự chuyển biến về nhận thức trong công tác quản lý giáo dục; năng lực quản lý nhà trường và quản lý dạy, học được tăng cường.

Tính đến ngày 31/5/2025, 98% cơ sở giáo dục đã thực hiện kiểm định; 69,7% được đánh giá ngoài. Trong đó, 47,6% đạt cấp độ 2; 16,2% đạt cấp độ 3. Về chuẩn quốc gia, 65% trường đạt chuẩn, bao gồm 48,9% mức độ 1 và 16,1% mức độ 2.

Những kết quả này không chỉ khẳng định sự chuyển biến tích cực của các địa phương, cơ sở giáo dục mà còn góp phần hình thành văn hoá chất lượng, nâng cao trách nhiệm giải trình và cải tiến liên tục trong toàn ngành.





Bên cạnh kết quả đạt được, công tác kiểm định chất lượng giáo dục và xây dựng trường chuẩn quốc gia còn những khó khăn: nhận thức chưa đồng đều giữa cán bộ, giáo viên; đội ngũ đánh giá ngoài thiếu ổn định; cơ sở vật chất nhiều trường xuống cấp, đặc biệt ở vùng khó khăn; nguồn lực đầu tư còn hạn chế, xã hội hóa giáo dục chưa phát huy tích cực.

Nguyên nhân chủ quan xuất phát từ việc một số cán bộ quản lý chưa thực sự tâm huyết, thiếu chủ động trong nghiên cứu triển khai. Nguyên nhân khách quan đến từ điều kiện kinh tế - xã hội, dân số tăng nhanh tại đô thị, và sự bất cập trong phân bổ nguồn lực…

Thực tiễn giai đoạn 2019-2025 khẳng định: sự chỉ đạo thống nhất của Bộ GD&ĐT và sự phối hợp chặt chẽ của các địa phương là nhân tố quyết định. Hệ thống văn bản cần được rà soát thường xuyên; công tác tập huấn, kiểm tra, giám sát phải đảm bảo tính đồng bộ. Việc phát huy vai trò giám sát của địa phương, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông minh bạch là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả.

Trong giai đoạn tới, giáo dục tiếp tục được khẳng định là “quốc sách hàng đầu”, giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển đất nước. Theo Nghị quyết 71-NQ/TW, mục tiêu đến năm 2030, 80% trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia. Ngành Giáo dục sẽ nỗ lực thực hiện mục tiêu, yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục công bằng, tập trung củng cố và phát huy kết quả đã đạt được, ưu tiên hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu quả giám sát, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, huy động hiệu quả nguồn lực và phát triển năng lực đội ngũ, các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bồi dưỡng nhân tài, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Nâng cao nhận thức, quan tâm cải tiến chất lượng sau đánh giá

Chia sẻ bài học kinh nghiệm trong công tác bảo đảm chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia, ông Phạm Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội nhắc đến đầu tiên là việc thống nhất nhận thức, từ cơ sở cho đến các cấp quản lý, đặc biệt cả hệ thống chính trị về tầm quan trọng của công tác này. Đây cũng được coi như một giải pháp tự đào tạo, bồi dưỡng rất hiệu quả cho đội ngũ. Thầy cô tham gia công tác bảo đảm chất lượng, xây dựng trường chuẩn quốc gia thường triển khai công việc quản lý nhà trường rất bài bản.

Cùng với đó, Hà Nội luôn chú trọng công tác tự đánh giá với việc chỉ đạo 100% các cơ sở giáo dục cả khối công và tư trên địa bàn đều phải tham gia công tác này; huy động chính quyền, phối hợp với phụ huynh, cộng đồng để cùng tham gia, giám sát; quan tâm đầu tư cơ sở vật chất; triển khai bảo đảm khoa học, khách quan công tác đánh giá ngoài…



Ông Tạ Thanh Vũ, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Cà Mau thì đặc biệt quan tâm đến khâu hỗ trợ, giám sát, cải tiến chất lượng sau đánh giá và cho rằng, đây là nội dung then chốt để nâng cao chất lượng cơ sở giáo dục.

“Tính đến tháng 5/2025, toàn tỉnh Cà Mau có 74,3% cơ sở giáo dục đạt chuẩn quốc gia. Đây là tỷ lệ khá cao, tuy nhiên công tác cải tiến chất lượng sau đánh giá còn một số hạn chế, chưa đồng bộ, thiếu tính toàn diện”, ông Tạ Thanh Vũ chia sẻ.

Xác định được vấn đề này, Sở GD&ĐT Cà Mau xem công việc giám sát, cải tiến chất lượng sau đánh giá là khâu quan trọng, với yêu cầu cơ bản: kết quả đánh giá phải trở thành một công cụ quản trị trường học; hỗ trợ giám sát sau đánh giá là khâu quyết định để bảo đảm cải tiến chất lượng giáo dục; đa dạng phương thức giám sát.

Từ yêu cầu trên, ông Tạ Thanh Vũ cho biết, ngành Giáo dục Cà Mau xác định phương thức hỗ trợ đồng bộ, khả thi, phù hợp với điều kiện địa phương, để đánh giá là công cụ quản trị chất lượng, từ đó cải tiến chất lượng. Một số phương thức cơ bản, như: hỗ trợ phát triển năng lực; hỗ trợ tài nguyên, cung cấp bộ minh chứng, huy động ngân sách, nguồn lực xã hội, kết nối các trường để tạo sự lan tỏa trong quá trình chỉ đạo thực hiện…

"Để nâng cao hiệu quả công tác này, Sở GD&ĐT Cà Mau kiến nghị Bộ sớm ban hành khung hướng dẫn thống nhất nhằm giám sát, cải tiến quá trình đánh giá; đồng thời quy định quy trình, công cụ, mốc thời gian vừa bảo đảm tính đồng bộ, vừa linh hoạt cho các địa phương. Bên cạnh đó, cần xây dựng phần mềm dùng chung và cơ sở dữ liệu quốc gia để kết nối Bộ, các Sở GD&ĐT và các cơ sở giáo dục trên toàn quốc." - ông Tạ Thanh Vũ nói.