Nghị quyết 57 và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Vẫn mắc kẹt ở điểm nghẽn thể chế

2026/02/03 17:13

GD&TĐ - Mô hình hợp tác Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp được kỳ vọng tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức trong giáo dục đại học.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy liên kết này vẫn chưa vận hành hiệu quả, khi nhiều rào cản về thể chế, cơ chế tài chính và quản trị tiếp tục kìm hãm quá trình đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Chưa hình thành chuỗi giá trị

Những năm gần đây, nhiều trường đại học chủ động mở rộng hợp tác nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Đại học Đà Nẵng là một trong những đơn vị sớm xác lập định hướng phát triển dựa trên hợp tác, với bốn trục chính: liên kết với trường phổ thông để nâng cao chất lượng đầu vào; đẩy mạnh hợp tác doanh nghiệp gắn đào tạo với nhu cầu xã hội; mở rộng hợp tác quốc tế để gia tăng nguồn lực; tăng cường quan hệ với các bộ, ngành, địa phương trong nghiên cứu, tư vấn và phản biện chính sách.

Ở lĩnh vực hợp tác doanh nghiệp, nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Fujikin, FPT Software, COGNEX, Synopsys đã tài trợ và đồng hành cùng Đại học Đà Nẵng trong xây dựng các phòng thí nghiệm, không gian nghiên cứu. Riêng năm 2024, tổng kinh phí từ các hợp đồng chuyển giao công nghệ và tư vấn của Đại học Đà Nẵng đạt gần 100 tỷ đồng, cho thấy tiềm năng lớn từ hợp tác nghiên cứu – ứng dụng.

Năm 2025, Đại học Quốc gia TPHCM ký kết hợp tác với 16 doanh nghiệp và hai liên minh doanh nghiệp, trong đó có các tập đoàn lớn ở nhiều lĩnh vực. Hợp tác được cụ thể hóa thông qua các đề tài, dự án nghiên cứu và chương trình hỗ trợ đào tạo.

Ngoài ra, đơn vị phối hợp với tám địa phương tổ chức các hội thảo thúc đẩy hợp tác “3 nhà”, đồng thời ký các thỏa thuận hợp tác ba bên. Trước đó, năm 2024, Đại học Quốc gia TPHCM dẫn đầu cả nước với gần 3.200 công bố quốc tế; doanh thu dịch vụ khoa học - công nghệ đạt gần 295 tỷ đồng/năm, trong đó Trường Đại học Bách khoa và Viện Môi trường - Tài nguyên chiếm hơn 90% tổng giá trị.

Tuy nhiên, nếu nhìn rộng ra toàn hệ thống giáo dục đại học, bức tranh hợp tác “ba nhà” vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Hơn 10 năm qua, cả nước có hơn 200 trường đại học, học viện ký kết hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo, thực tập và nghiên cứu ứng dụng, nhưng chỉ khoảng 15% chương trình đào tạo có sự tham gia của doanh nghiệp trong thiết kế học phần. Phần lớn liên kết vẫn mang tính hình thức, thiếu cơ chế chia sẻ lợi ích và khung pháp lý dài hạn.

Thực trạng này dẫn tới một nghịch lý phổ biến: số lượng thỏa thuận hợp tác ngày càng tăng, nhưng nghiên cứu và chuyển giao vẫn rời rạc. Nhiều đề tài có tiềm năng ứng dụng nhưng không tìm được đầu ra; doanh nghiệp thường chỉ tham gia ở khâu cuối, trong khi nhà trường thiếu động lực và công cụ để thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Chuỗi giá trị từ ý tưởng - nghiên cứu - thử nghiệm - sản xuất - thị trường vì thế bị đứt gãy.

Điểm nghẽn từ cơ chế đặt hàng và tư duy quản lý

Một trong những nguyên nhân khiến mô hình Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp chưa phát huy hiệu quả nằm ở cơ chế đề xuất và đặt hàng nhiệm vụ khoa học.

PGS.TS Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) cho rằng, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay trong hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ là khâu đề xuất và đặt hàng nhiệm vụ khoa học. Trên thực tế, nhiều đề tài ban đầu có ý tưởng tốt, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, nhưng sau nhiều vòng xét duyệt, tuyển chọn, sản phẩm cuối cùng lại bị thay đổi mục tiêu, thậm chí không còn gắn với ý tưởng ban đầu, làm giảm hiệu quả nghiên cứu và khả năng ứng dụng.

Theo PGS.TS Võ Văn Minh, với các nhiệm vụ khoa học cấp quốc gia và địa phương, cơ quan quản lý cần chuyển trọng tâm từ quy trình sang kết quả, coi khâu đặt hàng là yếu tố quyết định. Chỉ nên đặt hàng những nhiệm vụ có sản phẩm cụ thể, địa chỉ ứng dụng rõ ràng và gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

Để làm được điều này, cần mạnh dạn cắt giảm các khâu trung gian không cần thiết, đồng thời đổi mới cách phân bổ nguồn lực theo hướng đầu tư trực tiếp cho các trường đại học. Khi đó, kinh phí được chuyển thẳng đến các nhóm nghiên cứu, bảo đảm sát yêu cầu về cấp độ và tiến độ thực hiện, hạn chế tình trạng chia nhỏ nguồn lực qua nhiều tầng nấc quản lý.

PGS.TS Nguyễn Lê Hùng - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) nêu quan điểm, để hợp tác “ba nhà” đi vào thực chất, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý theo hướng khuyến khích cộng sinh giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Trước hết, cần có cơ chế đột phá cho phép hình thành các trung tâm R&D, công ty spin-off, start-up do trường đại học và doanh nghiệp đồng sở hữu, đặt ngay trong khuôn viên trường. Các mô hình này cần được hưởng chính sách ưu đãi đặc thù về thuế, tài chính và thủ tục hành chính nhằm tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả khoa học.

Cùng đó, PGS.TS Nguyễn Lê Hùng đề xuất phát triển mô hình “giảng viên doanh nhân” và “chuyên gia doanh nghiệp”, với chính sách đủ mạnh để thu hút nhà khoa học, chuyên gia giỏi từ doanh nghiệp tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại trường theo cơ chế giảng viên đồng cơ hữu như Nghị quyết đã nêu; đồng thời khuyến khích giảng viên đại học tham gia sâu vào các dự án thực tế tại doanh nghiệp, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo, nghiên cứu và sản xuất.

Ở tầm vĩ mô, Nhà nước cần đóng vai trò “nhạc trưởng”, sử dụng đầu tư công để dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực tư nhân. Việc tập trung ngân sách cho các dự án hạ tầng nghiên cứu dùng chung mang tầm quốc gia hoặc khu vực, đặt tại các trường đại học trọng điểm, sẽ tạo nền tảng đủ mạnh để doanh nghiệp cùng tham gia khai thác, đầu tư và phát triển, hình thành chuỗi giá trị nghiên cứu – chuyển giao – ứng dụng bền vững.

PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), đề xuất đổi mới mô hình quản lý ngân sách Nhà nước cho khoa học và công nghệ, đặc biệt đối với các nhiệm vụ mang tính đột phá, theo cách tiếp cận của doanh nghiệp. Theo đó, khi doanh nghiệp đặt hàng, yêu cầu về sản phẩm, tiêu chí đánh giá và tiến độ thực hiện đều được xác định rõ ràng, qua đó thúc đẩy nghiên cứu bám sát thực tiễn và nhanh chóng được đưa vào ứng dụng.

Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng) tiếp nhận thiết bị phòng thực hành do doanh nghiệp tài trợ. Ảnh: NTCC

Chưa hình thành chuỗi giá trị

Điểm nghẽn từ cơ chế đặt hàng và tư duy quản lý

PGS.TS Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng), đề xuất đổi mới mô hình quản lý ngân sách Nhà nước cho khoa học và công nghệ, đặc biệt đối với các nhiệm vụ mang tính đột phá, theo cách tiếp cận của doanh nghiệp. Theo đó, khi doanh nghiệp đặt hàng, yêu cầu về sản phẩm, tiêu chí đánh giá và tiến độ thực hiện đều được xác định rõ ràng, qua đó thúc đẩy nghiên cứu bám sát thực tiễn và nhanh chóng được đưa vào ứng dụng.

Chia sẻ

vẫn mắc kẹt ở điểm nghẽn thể chế Nghị quyết 57 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mô hình hợp tác 3 nhà tạo động lực đổi mới sáng tạo chuyển giao tri thức trong giáo dục đại học chủ động mở rộng hợp tác

Theo Hà Nguyên

giaoducthoidai.vn

Theo: giaoducthoidai.vn

2026/02/03 10:05 (GMT+7)

Xem thêm Giáo dục - Học đường

Giáo dục - Học đường

Yêu cầu chuẩn hóa giáo trình giảng dạy an ninh phi truyền thống

Giáo dục - Học đường

Phụ huynh TPHCM bắt đầu xác nhận thông tin trực tuyến từ ngày 3/2

Giáo dục - Học đường

Hơn 5.000 thí sinh đăng ký đợt đầu Kỳ thi V-SAT 2026 tại Đại học Cần Thơ

Giáo dục - Học đường

‘Ngọn lửa’ thi đua khơi dậy sáng tạo và cống hiến của nhà giáo

Giáo dục - Học đường

Làm rõ phản ánh thu quỹ, tiền học liên kết tại Trường Tiểu học Kim Liên

Giáo dục - Học đường

Thí sinh 'trường làng' giành thủ khoa TSA 2026 với 96,10 điểm

Mới nhất

2026-02-03 10:13

Lan tỏa niềm vui Tết đến thiếu nhi trong nhịp sống Xuân tình nguyện 2026

GD&TĐ - Ngày hội Xuân Sẻ Chia năm 2026 diễn ra trong không khí rộn ràng, mang đến nhiều hoạt động vui chơi ý nghĩa cho hơn 400 thiếu nhi địa phương.

2026-02-03 10:13

36 dự án tranh tài tại chung kết 'Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp'

GD&TĐ - Ngày 2/2, Sở GD&ĐT TPHCM tổ chức vòng chung kết Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” cấp thành phố năm học 2025-2026.

2026-02-03 10:13

Bộ Y tế sẽ tháo gỡ vướng mắc thanh toán bảo hiểm với ca chụp X-quang dưới 6 phút

(CLO) Trước những vướng mắc phát sinh trong thanh toán bảo hiểm y tế (BHYT) đối với các ca chụp X-quang có thời gian thực hiện dưới 6 phút, Bộ Y tế khẳng định sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để sớm tháo gỡ, bảo đảm quyền lợi cho người bệnh và cơ sở khám, chữa bệnh.

2026-02-03 10:12

Gia Lai sẵn sàng cho năm Du lịch quốc gia 2026 với quy mô lớn, lan tỏa suốt bốn mùa

(CLO) Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026 dự kiến sẽ diễn ra với quy mô lớn, gồm 244 sự kiện, hoạt động du lịch, văn hóa và thể thao trải dài xuyên suốt cả năm, được chuẩn bị công phu, bài bản và đồng bộ, hứa hẹn tạo cú hích mạnh mẽ cho ngành du lịch địa phương cũng như khu vực.

2026-02-03 10:11

15 bệnh viện thí điểm cơ chế 'khám trước, trả sau'

(CLO) Bộ Y tế vừa chính thức vận hành Cổng bảo lãnh thanh toán viện phí, mở ra cơ chế “khám trước, trả sau” tại 15 cơ sở y tế thí điểm trên cả nước.

2026-02-03 10:11

Siết chặt kiểm tra BHYT, yêu cầu không bỏ sót vi phạm, ngăn trục lợi quỹ bảo hiểm

(CLO) Bộ Y tế vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế (BHYT), nhằm bảo đảm quyền lợi của người tham gia BHYT, nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ BHYT và siết chặt kỷ cương trong tổ chức thực hiện.

2026-02-03 10:10

Kỹ năng ghi chép, lưu trữ, quản lý hồ sơ tâm lý học đường

GD&TĐ - Nhiều khó khăn của học sinh, giáo viên không xuất phát từ học tập hay giảng dạy mà những vấn đề tâm lý chưa được nhận diện, hỗ trợ kịp thời.

2026-02-03 10:10

TV360 đầu tư và đồng sản xuất phim điện ảnh ‘Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh’

Hợp tác với BHD sản xuất tác phẩm gây chú ý bậc nhất của điện ảnh Việt Nam năm nay dự kiến ra rạp dịp 2/9, TV360 đang góp phần kiến tạo hệ sinh thái nội dung mang đậm bản sắc Việt.

2026-02-03 10:10

Loạt chương trình truyền hình Tết đáng chờ đợi dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026

(CLO) Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, loạt chương trình Truyền hình Tết đáng chờ đợi sẽ đồng loạt lên sóng với nhiều màu sắc từ đại nhạc hội rực rỡ, gala hài quen thuộc đến những chương trình nhân văn về đoàn viên, hứa hẹn mang đến không khí xuân trọn vẹn cho khán giả cả nước.

2026-02-03 10:10

Đêm “Chào xuân qua biên giới” thắp lửa hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc

(CLO) Trong không khí đầu xuân, chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) – Hồng Hà (Trung Quốc) năm 2026 đã diễn ra tối 2/2, tại Quảng trường Kim Tân, phường Lào Cai.