Nghị quyết 71 quy định rõ hơn về hội đồng trường và tự chủ đại học

2025/09/11 17:18

GD&TĐ - Theo GS.TS Nguyễn Quý Thanh, Nghị quyết 71- NQ/TW của Bộ Chính trị góp phần chấm dứt tranh luận về hội đồng trường và tự chủ đại học.

Biến tinh thần nghị quyết thành hành động nhất quán trong toàn hệ thống

Qua nghiên cứu Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, đào tạo (Nghị quyết 71), GS.TS Nguyễn Quý Thanh – Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) – phân tích, từ sau Luật Giáo dục đại học 2018, hội đồng trường được xác định là cơ quan quyền lực cao nhất, kỳ vọng sẽ mang lại quản trị hiện đại và giảm tập trung quyền lực vào hiệu trưởng.

Tuy nhiên, cơ chế này chưa hòa hợp với cấu trúc lãnh đạo trong trường công lập. Có tình huống Đảng ủy ra chủ trương phải làm cái gì đó, nhưng hội đồng trường biểu quyết không làm.

Hậu quả là chu trình ra quyết định bị kéo dài: ban giám hiệu – Đảng ủy – hội đồng trường – rồi lại vòng về ban giám hiệu. Một quyết định có khi vài ba tháng mới xử lý xong. Điều này không chỉ gây chậm trễ trong vận hành mà còn "làm suy giảm vai trò lãnh đạo của Đảng, đặc biệt ở các trường công.

Theo GS.TS Nguyễn Quý Thanh, giải pháp lần này Nghị quyết đưa ra không phải quay về mô hình cũ, mà là nâng cấp: Bí thư kiêm Hiệu trưởng với quyền hạn được xác lập cụ thể, một số chức năng từng thuộc hội đồng trường được đưa về Đảng ủy, biến vai trò lãnh đạo từ "chủ trương chung" thành chỉ đạo sát sao từng quyết sách: "Lần này các chức năng của Đảng ủy sẽ được cập nhật, chỉ đạo cụ thể hơn, sâu hơn".

Ông cho rằng, thay đổi về cơ cấu quản trị chỉ là bước đầu, để vận hành trơn tru cần phải có cơ sở pháp lý tương thích: “Ba bộ luật – Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp – đều sẽ phải điều chỉnh.

Các quy định về hội đồng trường, vai trò Đảng ủy, cơ chế tự chủ và phân bổ ngân sách phải được cập nhật rõ ràng để nghị quyết có thể triển khai đồng bộ”. Đây là bước “luật hóa” cần thiết, biến tinh thần nghị quyết thành hành động nhất quán trong toàn hệ thống.

GS.TS Nguyễn Quý Thanh – Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội). Ảnh: Internet.

Nghị quyết 71 mở ra cơ hội để luật hóa cách cấp ngân sách

Từ nền tảng đó, GS.TS Nguyễn Quý Thanh cho rằng, cần tiếp tục bàn sâu câu chuyện tự chủ, bởi cơ chế tự chủ chỉ có thể vận hành hiệu quả khi khung quản trị đã được định hình rõ ràng.

Tự chủ đại học đã trở thành từ khóa quen thuộc suốt một thập kỷ, nhưng theo Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục, cách hiểu lâu nay có vấn đề ngay từ gốc. Bản chất của tự chủ không phải là "cắt" ngân sách mà là đổi cách cấp ngân sách. Thay vì dự toán hằng năm, Nhà nước cần cấp một gói tài chính ổn định trong 3–5 năm. Trong khuôn khổ đó, các trường được tự quyết chi cho nhân sự, đầu tư và hoạt động học thuật, miễn là có cơ chế giải trình minh bạch.

Cách tiếp cận này của giai đoạn trước là biến tự chủ thành "tự lo", dẫn đến một lộ trình cắt ngân sách từng bước – mỗi năm giảm 10%, đến 2026 cắt toàn bộ. Điều này đẩy các trường vào vòng xoáy tăng học phí, mở thêm chương trình chất lượng cao để cân đối thu chi: Xu hướng tăng học phí quá nhanh và mạnh là tất yếu. Nhưng nó rất không hay trong giáo dục. Nó tạo ra bất bình đẳng, gánh nặng đè lên vai phụ huynh, nhiều gia đình phải chật vật mới lo cho con được học đại học.

Không chỉ vậy, cơ chế "đặt hàng" đào tạo – vốn kỳ vọng là lối thoát – cũng gặp nhiều vướng mắc. GS Thanh dẫn ví dụ Nghị định số 116/2020/NĐ-CP của Chính phủ “Quy định về chính sách hỗ trợ tiền đóng học phí, chi phí sinh hoạt đối với sinh viên sư phạm”, nhiều tỉnh, thành không ký đặt hàng vì lo rủi ro trách nhiệm khi "sản phẩm" chỉ xuất hiện sau bốn năm.

Hệ quả là chỉ tiêu đào tạo thấp, thiếu giáo viên cục bộ, đẩy điểm chuẩn sư phạm lên cao, "Bốn năm sau mới ra sản phẩm, không ai dám ký hợp đồng trăm tỷ mà phải chờ đến bốn năm mới nghiệm thu".

Theo GS Thanh, Nghị quyết 71 mở ra cơ hội để luật hóa cách cấp ngân sách, biến tự chủ thành "tự chủ có bảo đảm". Nhà nước vẫn đầu tư nhưng theo cơ chế đặt hàng chuẩn hóa, minh bạch, giảm rủi ro cho địa phương. Các trường được quyền tự quyết trong gói ngân sách đã cấp, đồng thời khuyến khích đa dạng nguồn thu (hợp tác quốc tế, nghiên cứu, dịch vụ) thay vì phụ thuộc tuyệt đối vào học phí. Học phí được điều chỉnh có lộ trình, tránh "sốc giá" và hạn chế bất bình đẳng.

"Nếu không cấp ngân sách ổn định, buộc trường phải co kéo từ học phí – hệ quả tất yếu là tăng học phí. Không có cách nào khác", GS Thanh nhấn mạnh và cho rằng, sẽ có hai tác động tích cực: chặn đà tăng học phí, giảm áp lực xã hội và bảo đảm cơ hội học tập công bằng; đồng thời giúp các trường ổn định chiến lược phát triển, tập trung nâng chất lượng thay vì phải chạy theo quy mô tuyển sinh để có thêm nguồn thu.

Vấn đề tài chính là "huyết mạch" quyết định sức khỏe của toàn hệ thống. GS Thanh chỉ rõ một thực tế đáng lo: ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học hiện chỉ khoảng 10.000 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức 17–18 nghìn tỷ đồng những năm trước, trong khi số sinh viên đã lên tới gần 2 triệu, khi đó, bình quân mỗi sinh viên chỉ được đầu tư 13–14 triệu đồng/năm, đã là một con số thấp hơn hầu hết các nước trong khu vực.

Nghị quyết 71 khẳng định rõ: không tiếp tục cắt giảm mà phải tăng ngân sách. Quan trọng hơn, nghị quyết đưa ra một điểm mới được GS Thanh đánh giá là "bước tiến tư duy": thành lập quỹ học bổng quốc gia. Quỹ này sẽ gom toàn bộ nguồn học bổng, hỗ trợ sinh viên vào một cơ chế độc lập, minh bạch, tách hẳn khỏi học phí.

"Học bổng phải có quỹ riêng, tách hẳn khỏi học phí. Con em đóng tiền là để học, không phải để trích ra làm học bổng cho người khác" - điều này chấm dứt tình trạng lâu nay khi các trường buộc phải trích 8% học phí của số đông để chi cho một số ít sinh viên nhận học bổng – một bất cập mà GS.TS Nguyễn Quý Thanh đã nhiều lần chỉ ra.

GS.TS Nguyễn Quý Thanh nhấn mạnh việc tái cấu trúc hệ thống đại học: sáp nhập những đầu mối nhỏ, giảm chồng chéo để tập trung nguồn lực. Nhưng ông cũng cảnh báo, không thể máy móc "giảm biên chế" trong giáo dục: đội ngũ tiến sĩ, phó giáo sư là tài sản được đào tạo lâu năm, nếu cắt bỏ sẽ làm chất lượng sụt giảm ngay lập tức.

Sinh viên Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội).

Biến tinh thần nghị quyết thành hành động nhất quán trong toàn hệ thống

Nghị quyết 71 mở ra cơ hội để luật hóa cách cấp ngân sách

GS.TS Nguyễn Quý Thanh nhấn mạnh việc tái cấu trúc hệ thống đại học: sáp nhập những đầu mối nhỏ, giảm chồng chéo để tập trung nguồn lực. Nhưng ông cũng cảnh báo, không thể máy móc "giảm biên chế" trong giáo dục: đội ngũ tiến sĩ, phó giáo sư là tài sản được đào tạo lâu năm, nếu cắt bỏ sẽ làm chất lượng sụt giảm ngay lập tức.

Chia sẻ

Theo Minh Phong

giaoducthoidai.vn

Theo: giaoducthoidai.vn

2025/09/11 14:50 (GMT+7)

Xem thêm Giáo dục - Học đường

Giáo dục - Học đường

Tuyên Quang công bố môn thi thứ ba vào lớp 10 năm học 2026–2027

Giáo dục - Học đường

Đưa nghệ thuật vào giáo dục học đường tại Trường THPT FPT Hà Nội

Giáo dục - Học đường

TPHCM công bố Hội đồng bộ môn giáo dục phổ thông với 813 thành viên

Giáo dục - Học đường

Trung Quốc kích cầu du lịch nhờ giáo dục

Giáo dục - Học đường

Tuyên Quang chuẩn bị sắp xếp học sinh về trường nội trú liên cấp ở xã biên giới

Giáo dục - Học đường

Hưng Yên sẽ phát triển 2 trường THPT chuyên thành các cơ sở giáo dục trọng điểm

Mới nhất

2026-01-12 08:08

Đầu tư trọng điểm cho Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc

GD&TĐ - Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc được đầu tư Dự án đầu tư cơ sở vật chất giai đoạn I, với tổng vốn 300 tỷ đồng.

2026-01-12 08:07

Gắn biển công trình trường học chào mừng Đại hội XIV của Đảng

GD&TĐ - Ngày 12/1, phường Yên Sở (Hà Nội) gắn biển công trình Trường THPT Đỗ Mười, chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

2026-01-10 04:29

Hai bệnh viện trung ương tại Thanh Hóa được chuyển giao về Đại học Y Hà Nội

(CLO) Bệnh viện 71 Trung ương và Bệnh viện Điều dưỡng – Phục hồi chức năng Trung ương sẽ được chuyển giao về Đại học Y Hà Nội, định hướng trở thành bệnh viện đa khoa, đồng thời là cơ sở thực hành, đào tạo cho sinh viên y khoa.

2026-01-10 04:29

Phát huy tinh thần học tập và cống hiến của tuổi trẻ

GD&TĐ - Tinh thần học tập và cống hiến của tuổi trẻ đóng vai trò quan trọng để góp phần đưa đất nước tiến nhanh trong kỷ nguyên mới.

2026-01-10 04:28

Quản lý chặt hoạt động liên kết giáo dục, kỹ năng sống tại Phú Thọ

GD&TĐ - Phú Thọ chỉ đạo tăng cường quản lý các hoạt động liên kết giáo dục kỹ năng sống trong trường học, bảo đảm đúng quy định và hiệu quả.

2026-01-10 04:28

Điểm tin thể thao 9/1: Chờ U23 Việt Nam vượt qua U23 Kyrgyzstan, Man City chiêu mộ Semenyo với giá 64 triệu bảng

(CLO) Chờ xem U23 Việt Nam vượt qua U23 Kyrgyzstan, Man City chiêu mộ Semenyo với giá 64 triệu bảng, Vinicius nổi nóng, suýt đánh nhau với HLV Diego Simeone, HLV Enrique làm nên lịch sử với PSG… là những tin tức thể thao nổi bật hôm nay (9/1).

2026-01-10 04:28

Trường ĐH Mở Hà Nội kỷ niệm 76 năm Ngày truyền thống HSSV Việt Nam

GD&TĐ - Ngày 9/1, Trường ĐH Mở Hà Nội tổ chức kỷ niệm 76 năm Ngày truyền thống Học sinh, Sinh viên và Hội Sinh viên Việt Nam (9/1/1950 – 9/1/2026).

2026-01-10 04:12

Sở Y tế TP Hồ Chí Minh ra 'tối hậu thư' cho Bệnh viện Từ Dũ trong hoạt động quảng cáo

(CLO) Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết, Sở này đã tiếp nhận và ghi nhận các phản ánh của báo chí, người dân liên quan đến hoạt động quảng cáo thương mại trong khuôn viên Bệnh viện Từ Dũ thời gian qua.

2026-01-10 04:12

Hà Nội tung loạt sản phẩm du lịch mới, đẩy mạnh kích cầu trong năm 2026

(CLO) Thực hiện kế hoạch phát triển văn hóa, kích cầu du lịch và mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 trên 8%, Sở Du lịch Hà Nội vừa giới thiệu một số sản phẩm du lịch mới cùng các điểm bán sản phẩm OCOP phục vụ du khách đến Thủ đô.

2026-01-10 04:12

Gần 1.000 học sinh tham gia diễu hành kỷ niệm 950 năm Văn Miếu-Quốc Tử Giám

(CLO) Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026), ngày 9/1 tại Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức diễu hành với chủ đề “Gieo mầm Đạo học cho thế hệ tương lai”, thu hút sự tham gia của 950 học sinh tiểu học.