Nỗ lực tháo gỡ những điểm nghẽn của giáo dục phổ thông

GD&TĐ - Đoàn giám sát của Ban Bí thư làm việc với TPHCM về triển khai Nghị quyết 71, ghi nhận kết quả, khó khăn trong công tác giáo dục phổ thông.



Sáng 9/11, Đoàn giám sát số 401 của Ban Bí thư Trung ương Đảng do ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương làm trưởng đoàn làm việc với Ban thường vụ Đảng uỷ UBND TPHCM về việc triển khai thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, chuyên đề về công tác giáo dục phổ thông.

Tham gia Đoàn công tác có Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh.

Nhiều chuyển biến trong phát triển giáo dục

Theo báo cáo về công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chương trình, sách giáo khoa, sắp xếp bộ máy, phát triển đội ngũ giáo viên, đầu tư tài chính và cơ sở vật chất trường học trên địa bàn TPHCM, thời gian qua, thành phố đã có nhiều chuyển biến trong công tác phát triển giáo dục.

Theo đó, bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, Ban Thường vụ và Thường trực Thành ủy, Đảng ủy UBND thành phố thường xuyên, kịp thời cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương về phát triển giáo dục và đào tạo, xác định đầu tư cho giáo dục là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội.

Nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu về vị trí, vai trò của giáo dục và đào tạo có chuyển biến mạnh mẽ, thực chất, nhất là sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW và Quốc hội ban hành Nghị quyết số 248/2025/QH15. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo cũng chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc cụ thể.

Chương trình giáo dục phổ thông được triển khai đồng bộ, đúng lộ trình. Công tác lựa chọn sách giáo khoa bảo đảm dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch, phòng ngừa hiệu quả tiêu cực, không để học sinh thiếu sách học. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mạng lưới cơ sở giáo dục công lập với quy mô lớn nhất cả nước, giảm 702 cơ sở, được thực hiện khoa học, không làm gián đoạn hoạt động dạy học và chế độ, chính sách. Việc tập trung thẩm quyền tuyển dụng, điều động nhà giáo về ngành giáo dục bước đầu phát huy hiệu quả.



Cơ sở vật chất trường học cũng được cải thiện rõ rệt qua từng năm. Đặc biệt, Chiến dịch thi đua “150 ngày đêm” đã kịp thời đưa vào sử dụng 1.027 phòng học mới trước ngày khai giảng, vượt chỉ tiêu đề ra, góp phần bảo đảm không có học sinh trong độ tuổi chưa được bố trí chỗ học.

Cùng với đó, thành phố triển khai nhiều giải pháp mới như chuyển đổi các trụ sở dôi dư sau sắp xếp thành trường học; thành lập Tổ công tác đầu tư cho ngành Giáo dục thành phố theo Quyết định số 2653/QĐ-UBND ngày 08/5/2026, do Chủ tịch UBND TPHCM trực tiếp làm Tổ trưởng. Tổ công tác thường xuyên hoạt động, kịp thời tháo gỡ vướng mắc về đất đai, quy hoạch, đầu tư và giải ngân vốn. Cơ sở dữ liệu ngành được vận hành liên thông từ cấp Thành phố đến cấp xã và nhà trường.

Tuy nhiên, giáo dục TPHCM vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Việc cụ thể hóa một số chủ trương, cơ chế đặc thù còn chưa kịp thời; công tác kiểm tra, giám sát chuyên đề, nhất là về quản lý, sử dụng đội ngũ, chưa nhiều; việc đôn đốc khắc phục sau kiểm tra chưa thường xuyên.

Đáng chú ý, TPHCM còn thiếu 8.185 giáo viên so với định mức, cơ cấu giáo viên mất cân đối giữa các môn học và địa bàn. Nguồn tuyển giáo viên các môn đặc thù hạn chế, tình trạng giáo viên chuyển việc, nghỉ việc tăng; phần lớn giáo viên dạy môn tích hợp được đào tạo đơn môn. Năng lực quản lý nhà nước về giáo dục ở cấp xã chưa đồng đều, một số hoạt động chuyên môn liên trường bị gián đoạn trong giai đoạn đầu sau sắp xếp.

Áp lực về trường lớp vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Toàn thành phố mới đạt 280/300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, còn 78/168 xã, phường, đặc khu chưa đạt chỉ tiêu. Tỷ lệ học sinh THCS học 2 buổi/ngày đạt 71,46%, còn thấp so với yêu cầu.

Nguồn lực đầu tư xây dựng trường, lớp chưa đáp ứng nhu cầu; nhiều dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để triển khai, tiến độ giải ngân, quyết toán một số dự án còn chậm. Dữ liệu giữa các hệ thống chưa được kết nối đầy đủ. Tỷ lệ đáp ứng thiết bị dạy học tối thiểu, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia chưa tương xứng với nhu cầu của người dân; điều kiện bán trú tại một số trường sau sáp nhập chưa đồng bộ.

Từ thực tiễn triển khai đến kiến nghị chính sách

Đánh giá kết quả triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, thay đổi rõ nét nhất là học sinh trở nên năng động hơn, phẩm chất và năng lực được phát triển tốt hơn. Đội ngũ giáo viên cũng có sự chuyển biến tích cực trong đổi mới phương pháp giảng dạy.



Tuy nhiên, ông Quốc cho rằng, chương trình cần tiếp tục được rà soát, điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn. Trong đó, cần bổ sung nội dung giáo dục năng lực số, trí tuệ nhân tạo vào chương trình giảng dạy ở các bậc học; triển khai dạy tiếng Anh từ lớp 1; điều chỉnh nội dung tài liệu giáo dục địa phương…

Về giải pháp tháo gỡ khó khăn, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, TPHCM đã nhận diện rõ hai vấn đề lớn của giáo dục và hiện đang tập trung tháo gỡ là đầu tư xây dựng trường, lớp và tuyển dụng giáo viên.

Trong đó, đối với đầu tư trường lớp, ngoài việc bổ sung về số lượng còn giải bài toán chênh lệch lớn về chất lượng giữa các địa bàn, giải quyết tình trạng trường học thiếu sân chơi, bãi tập; cơ sở vật chất xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu mới. Hiện thành phố đã chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu đến năm học 2027-2028 đáp ứng đủ nhu cầu về chỗ học cho người dân theo tinh thần vừa xây mới vừa nâng cấp chất lượng các trường hiện hữu.



Kết luận buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương ghi nhận những nỗ lực của TPHCM trong triển khai các nhiệm vụ phát triển giáo dục phổ thông, nhất là trong bối cảnh địa phương có quy mô giáo dục lớn, số lượng học sinh đông và yêu cầu đổi mới ngày càng cao.

Những vấn đề được Thành phố phản ánh tại buổi làm việc, từ thực tiễn tổ chức thực hiện đến những vướng mắc về cơ chế, chính sách, nguồn lực và điều kiện bảo đảm, đều là những nội dung cần được xem xét, đánh giá thấu đáo.

Để có đánh giá toàn diện và những góp ý sát thực tiễn hơn đối với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ông Nguyễn Văn Chiến đề nghị Ngành giáo dục cần tổ chức lấy ý kiến đội ngũ giáo viên - những người trực tiếp triển khai chương trình, đồng thời lắng nghe ý kiến của học sinh và phụ huynh về chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, đề xuất từ các địa phương, Đoàn công tác sẽ có thêm cơ sở để đánh giá toàn diện việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhận diện những vấn đề còn tồn tại và xác định các cơ chế, chính sách cần kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện.



Sáng 9/11, Đoàn giám sát số 401 của Ban Bí thư Trung ương Đảng do ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương làm trưởng đoàn làm việc với Ban thường vụ Đảng uỷ UBND TPHCM về việc triển khai thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, chuyên đề về công tác giáo dục phổ thông.

Tham gia Đoàn công tác có Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh.

Nhiều chuyển biến trong phát triển giáo dục

Theo báo cáo về công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chương trình, sách giáo khoa, sắp xếp bộ máy, phát triển đội ngũ giáo viên, đầu tư tài chính và cơ sở vật chất trường học trên địa bàn TPHCM, thời gian qua, thành phố đã có nhiều chuyển biến trong công tác phát triển giáo dục.

Theo đó, bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, Ban Thường vụ và Thường trực Thành ủy, Đảng ủy UBND thành phố thường xuyên, kịp thời cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương về phát triển giáo dục và đào tạo, xác định đầu tư cho giáo dục là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội.

Nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu về vị trí, vai trò của giáo dục và đào tạo có chuyển biến mạnh mẽ, thực chất, nhất là sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW và Quốc hội ban hành Nghị quyết số 248/2025/QH15. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo cũng chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc cụ thể.

Chương trình giáo dục phổ thông được triển khai đồng bộ, đúng lộ trình. Công tác lựa chọn sách giáo khoa bảo đảm dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch, phòng ngừa hiệu quả tiêu cực, không để học sinh thiếu sách học. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mạng lưới cơ sở giáo dục công lập với quy mô lớn nhất cả nước, giảm 702 cơ sở, được thực hiện khoa học, không làm gián đoạn hoạt động dạy học và chế độ, chính sách. Việc tập trung thẩm quyền tuyển dụng, điều động nhà giáo về ngành giáo dục bước đầu phát huy hiệu quả.



Cơ sở vật chất trường học cũng được cải thiện rõ rệt qua từng năm. Đặc biệt, Chiến dịch thi đua “150 ngày đêm” đã kịp thời đưa vào sử dụng 1.027 phòng học mới trước ngày khai giảng, vượt chỉ tiêu đề ra, góp phần bảo đảm không có học sinh trong độ tuổi chưa được bố trí chỗ học.

Cùng với đó, thành phố triển khai nhiều giải pháp mới như chuyển đổi các trụ sở dôi dư sau sắp xếp thành trường học; thành lập Tổ công tác đầu tư cho ngành Giáo dục thành phố theo Quyết định số 2653/QĐ-UBND ngày 08/5/2026, do Chủ tịch UBND TPHCM trực tiếp làm Tổ trưởng. Tổ công tác thường xuyên hoạt động, kịp thời tháo gỡ vướng mắc về đất đai, quy hoạch, đầu tư và giải ngân vốn. Cơ sở dữ liệu ngành được vận hành liên thông từ cấp Thành phố đến cấp xã và nhà trường.

Tuy nhiên, giáo dục TPHCM vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Việc cụ thể hóa một số chủ trương, cơ chế đặc thù còn chưa kịp thời; công tác kiểm tra, giám sát chuyên đề, nhất là về quản lý, sử dụng đội ngũ, chưa nhiều; việc đôn đốc khắc phục sau kiểm tra chưa thường xuyên.

Đáng chú ý, TPHCM còn thiếu 8.185 giáo viên so với định mức, cơ cấu giáo viên mất cân đối giữa các môn học và địa bàn. Nguồn tuyển giáo viên các môn đặc thù hạn chế, tình trạng giáo viên chuyển việc, nghỉ việc tăng; phần lớn giáo viên dạy môn tích hợp được đào tạo đơn môn. Năng lực quản lý nhà nước về giáo dục ở cấp xã chưa đồng đều, một số hoạt động chuyên môn liên trường bị gián đoạn trong giai đoạn đầu sau sắp xếp.

Áp lực về trường lớp vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Toàn thành phố mới đạt 280/300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học, còn 78/168 xã, phường, đặc khu chưa đạt chỉ tiêu. Tỷ lệ học sinh THCS học 2 buổi/ngày đạt 71,46%, còn thấp so với yêu cầu.

Nguồn lực đầu tư xây dựng trường, lớp chưa đáp ứng nhu cầu; nhiều dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để triển khai, tiến độ giải ngân, quyết toán một số dự án còn chậm. Dữ liệu giữa các hệ thống chưa được kết nối đầy đủ. Tỷ lệ đáp ứng thiết bị dạy học tối thiểu, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia chưa tương xứng với nhu cầu của người dân; điều kiện bán trú tại một số trường sau sáp nhập chưa đồng bộ.

Từ thực tiễn triển khai đến kiến nghị chính sách

Đánh giá kết quả triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, thay đổi rõ nét nhất là học sinh trở nên năng động hơn, phẩm chất và năng lực được phát triển tốt hơn. Đội ngũ giáo viên cũng có sự chuyển biến tích cực trong đổi mới phương pháp giảng dạy.



Tuy nhiên, ông Quốc cho rằng, chương trình cần tiếp tục được rà soát, điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn. Trong đó, cần bổ sung nội dung giáo dục năng lực số, trí tuệ nhân tạo vào chương trình giảng dạy ở các bậc học; triển khai dạy tiếng Anh từ lớp 1; điều chỉnh nội dung tài liệu giáo dục địa phương…

Về giải pháp tháo gỡ khó khăn, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, TPHCM đã nhận diện rõ hai vấn đề lớn của giáo dục và hiện đang tập trung tháo gỡ là đầu tư xây dựng trường, lớp và tuyển dụng giáo viên.

Trong đó, đối với đầu tư trường lớp, ngoài việc bổ sung về số lượng còn giải bài toán chênh lệch lớn về chất lượng giữa các địa bàn, giải quyết tình trạng trường học thiếu sân chơi, bãi tập; cơ sở vật chất xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu mới. Hiện thành phố đã chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu đến năm học 2027-2028 đáp ứng đủ nhu cầu về chỗ học cho người dân theo tinh thần vừa xây mới vừa nâng cấp chất lượng các trường hiện hữu.



Kết luận buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương ghi nhận những nỗ lực của TPHCM trong triển khai các nhiệm vụ phát triển giáo dục phổ thông, nhất là trong bối cảnh địa phương có quy mô giáo dục lớn, số lượng học sinh đông và yêu cầu đổi mới ngày càng cao.

Những vấn đề được Thành phố phản ánh tại buổi làm việc, từ thực tiễn tổ chức thực hiện đến những vướng mắc về cơ chế, chính sách, nguồn lực và điều kiện bảo đảm, đều là những nội dung cần được xem xét, đánh giá thấu đáo.

Để có đánh giá toàn diện và những góp ý sát thực tiễn hơn đối với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ông Nguyễn Văn Chiến đề nghị Ngành giáo dục cần tổ chức lấy ý kiến đội ngũ giáo viên - những người trực tiếp triển khai chương trình, đồng thời lắng nghe ý kiến của học sinh và phụ huynh về chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, đề xuất từ các địa phương, Đoàn công tác sẽ có thêm cơ sở để đánh giá toàn diện việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhận diện những vấn đề còn tồn tại và xác định các cơ chế, chính sách cần kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện.