Không để năng lực số của giáo viên dừng ở hình thức tại địa bàn khó Tây Bắc

GD&TĐ - Chuyển đổi số trong giáo dục vùng khó Tây Bắc đòi hỏi nâng cao năng lực nhà giáo, gắn công nghệ với hiệu quả dạy và học.



Từ ứng dụng công nghệ đến đổi mới giảng dạy

Tại các địa bàn miền núi Tây Bắc, chuyển đổi số trong giáo dục đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ nhà giáo. Không chỉ thành thạo máy tính hay sử dụng phần mềm quản lý, giáo viên còn phải biết khai thác học liệu số, ứng dụng công nghệ vào bài giảng, phù hợp với điều kiện học tập và khả năng tiếp cận của người học.

Thực tế tại Trường Cao đẳng Điện Biên cho thấy, nâng cao năng lực số của nhà giáo đang trở thành nhiệm vụ quan trọng nhằm đổi mới phương pháp đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.

Theo báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến 15/9/2026, nhà trường triển khai chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực, từ quản trị, tuyển sinh, quản lý người học đến phát triển học liệu và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.

Đáng chú ý, nhà trường đã cử 8 viên chức tham gia các lớp tập huấn chuyên sâu của tỉnh, 24 lượt cán bộ tham gia hội thảo, bồi dưỡng về chuyển đổi số. Đồng thời, xây dựng tài liệu và tổ chức tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho đội ngũ cán bộ, giảng viên.

Đây là bước chuẩn bị để nhà giáo tiếp cận công cụ mới, đổi mới phương pháp đào tạo. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng phải được thể hiện qua khả năng vận dụng công nghệ vào thực tiễn giảng dạy, thay vì chỉ dừng ở số lượng lớp tập huấn.

Với đặc thù đào tạo nhiều ngành nghề kỹ thuật, công nghệ, nông nghiệp và dịch vụ, ứng dụng công nghệ không chỉ là xây dựng bài giảng điện tử. Nhà giáo còn cần khai thác phần mềm chuyên môn, tài liệu trực quan và công cụ hỗ trợ thực hành, giúp người học tiếp cận kỹ năng nghề phù hợp thực tế.

TS. Trần Bá Uẩn, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Điện Biên cho biết, thông qua hoạt động thực tập tại doanh nghiệp, đội ngũ nhà giáo có điều kiện cập nhật kiến thức, công nghệ và những yêu cầu thực tế của nghề để đưa trở lại hoạt động giảng dạy. Đây cũng là cơ sở để nhà trường điều chỉnh nội dung, phương pháp đào tạo phù hợp hơn với nhu cầu của thị trường lao động.

Từ thực tiễn này, việc bồi dưỡng năng lực ứng dụng công nghệ cho nhà giáo cần gắn với yêu cầu chuyên môn và điều kiện tổ chức đào tạo, tránh tình trạng được trang bị kiến thức nhưng thiếu cơ hội vận dụng.

Theo lãnh đạo nhà trường cho biết, hệ thống Chatbot AI hỗ trợ tuyển sinh tự động đã được đưa vào vận hành trên các nền tảng số. Hoạt động xây dựng kho học liệu số cũng đang triển khai, hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận tài nguyên học tập.

Tuy nhiên, hạ tầng công nghệ vẫn là trở ngại. Dù các khu vực làm việc, giảng đường, ký túc xá và phòng thực hành đã được trang bị kết nối mạng, một số thiết bị cũ khiến đường truyền tại một số vị trí chưa ổn định.

Trong khoảng 315 máy tính của nhà trường, khoảng 65% hoạt động tốt, còn 35% đã sử dụng nhiều năm, cấu hình hạn chế và cần từng bước nâng cấp, thay thế.

Những con số này cho thấy, nâng cao năng lực số không thể tách rời điều kiện cơ sở vật chất. Giáo viên được tập huấn kiến thức mới nhưng thiếu thiết bị phù hợp, đường truyền ổn định và học liệu cần thiết thì việc ứng dụng vào giảng dạy khó đạt hiệu quả mong muốn.



Nâng năng lực thực chất, tránh chuyển đổi số hình thức

Một trong những khó khăn được Trường Cao đẳng Điện Biên chỉ ra là nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số còn hạn chế.

Tính đến giữa tháng 9/2026, nhà trường chưa có vị trí việc làm chuyên trách độc lập về chuyển đổi số, an toàn thông tin. Các nhiệm vụ được thực hiện theo cơ chế kiêm nhiệm thông qua Ban Chỉ đạo gồm 18 thành viên và đội ngũ cán bộ chuyên môn.

Bên cạnh đó, kinh phí dành riêng cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số chưa được bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm. Nhà trường phải chủ động cân đối nguồn thu sự nghiệp để duy trì hoạt động và đầu tư thiết bị, hạ tầng.

Đáng chú ý, một bộ phận học sinh, sinh viên là con em đồng bào dân tộc thiểu số, sinh sống tại vùng sâu, vùng xa còn gặp khó khăn trong tiếp cận thiết bị thông minh và dịch vụ trực tuyến. Điều này đòi hỏi ứng dụng công nghệ phải phù hợp điều kiện người học, tránh tạo thêm khoảng cách trong tiếp cận giáo dục.

Trước thực tế đó, nhà trường xác định tiếp tục nâng cấp hạ tầng mạng, phát triển kho học liệu số, bồi dưỡng kỹ năng và ứng dụng AI trong quản trị, đào tạo.

Theo định hướng giai đoạn 2026–2030, Trường Cao đẳng Điện Biên phấn đấu có 50% số môn học thuộc các ngành nghề được xây dựng bài giảng điện tử tương tác. Nhà trường cũng đặt mục tiêu hoàn thành các đợt tập huấn ứng dụng AI trong giai đoạn cuối năm 2026 và nửa đầu năm 2027.

Ngày 26/10, Trường Cao đẳng Điện Biên tổ chức buổi làm việc xác định nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm học 2026–2027 với sự tham gia của Hội đồng Khoa học và Công nghệ giai đoạn 2025–2030 cùng các chủ nhiệm nhiệm vụ.

Tại buổi làm việc, TS. Trần Bá Uẩn, Hiệu trưởng, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong nâng cao chất lượng đào tạo. Các nhiệm vụ được định hướng phải gắn với thực tiễn, có tính khả thi và khả năng ứng dụng, đáp ứng yêu cầu phát triển của nhà trường và địa phương.



Hội đồng đã trao đổi, nhận xét, đánh giá các đề xuất, tập trung làm rõ mục tiêu, nội dung, tính cấp thiết và hiệu quả dự kiến của từng nhiệm vụ. Qua đó, xác định 5 nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm học 2026 – 2027, góp phần thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp.

Cô Nguyễn Thị Thu Hà, Giảng viên Trường Cao đẳng Điện Biên chia sẻ: “Việc gắn nghiên cứu khoa học với hoạt động đào tạo cũng mở ra hướng tiếp cận quan trọng trong nâng cao năng lực số cho nhà giáo. Thay vì chỉ tập trung vào những khóa học mang tính phổ cập, nhà trường tạo điều kiện để giảng viên trực tiếp tham gia xây dựng học liệu, thử nghiệm công cụ, nghiên cứu giải pháp công nghệ và giải quyết những vấn đề cụ thể trong quá trình giảng dạy”.

Từ thực tiễn của một cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại Điện Biên, có thể thấy việc nâng cao năng lực số đối với nhà giáo vùng khó cần được tiếp cận đồng bộ. Bồi dưỡng kỹ năng phải đi cùng đầu tư hạ tầng; xây dựng học liệu phải gắn với nhu cầu người học; ứng dụng công nghệ cần phù hợp đặc thù ngành nghề và điều kiện địa phương.

Đặc biệt, đánh giá năng lực số không nên chỉ dựa vào chứng chỉ tập huấn hay khả năng sử dụng phần mềm thông dụng. Cần quan tâm đến mức độ chủ động thiết kế bài giảng, lựa chọn công cụ phù hợp, bảo đảm an toàn thông tin và hỗ trợ người học khai thác hiệu quả tài nguyên số.

Chuyển đổi số trong giáo dục chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Đối với vùng cao Tây Bắc, cùng với đầu tư thiết bị, phát triển nền tảng số, xây dựng đội ngũ nhà giáo có năng lực ứng dụng công nghệ thực chất phải được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài.



Từ ứng dụng công nghệ đến đổi mới giảng dạy

Tại các địa bàn miền núi Tây Bắc, chuyển đổi số trong giáo dục đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ nhà giáo. Không chỉ thành thạo máy tính hay sử dụng phần mềm quản lý, giáo viên còn phải biết khai thác học liệu số, ứng dụng công nghệ vào bài giảng, phù hợp với điều kiện học tập và khả năng tiếp cận của người học.

Thực tế tại Trường Cao đẳng Điện Biên cho thấy, nâng cao năng lực số của nhà giáo đang trở thành nhiệm vụ quan trọng nhằm đổi mới phương pháp đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.

Theo báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến 15/9/2026, nhà trường triển khai chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực, từ quản trị, tuyển sinh, quản lý người học đến phát triển học liệu và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.

Đáng chú ý, nhà trường đã cử 8 viên chức tham gia các lớp tập huấn chuyên sâu của tỉnh, 24 lượt cán bộ tham gia hội thảo, bồi dưỡng về chuyển đổi số. Đồng thời, xây dựng tài liệu và tổ chức tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho đội ngũ cán bộ, giảng viên.

Đây là bước chuẩn bị để nhà giáo tiếp cận công cụ mới, đổi mới phương pháp đào tạo. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng phải được thể hiện qua khả năng vận dụng công nghệ vào thực tiễn giảng dạy, thay vì chỉ dừng ở số lượng lớp tập huấn.

Với đặc thù đào tạo nhiều ngành nghề kỹ thuật, công nghệ, nông nghiệp và dịch vụ, ứng dụng công nghệ không chỉ là xây dựng bài giảng điện tử. Nhà giáo còn cần khai thác phần mềm chuyên môn, tài liệu trực quan và công cụ hỗ trợ thực hành, giúp người học tiếp cận kỹ năng nghề phù hợp thực tế.

TS. Trần Bá Uẩn, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Điện Biên cho biết, thông qua hoạt động thực tập tại doanh nghiệp, đội ngũ nhà giáo có điều kiện cập nhật kiến thức, công nghệ và những yêu cầu thực tế của nghề để đưa trở lại hoạt động giảng dạy. Đây cũng là cơ sở để nhà trường điều chỉnh nội dung, phương pháp đào tạo phù hợp hơn với nhu cầu của thị trường lao động.

Từ thực tiễn này, việc bồi dưỡng năng lực ứng dụng công nghệ cho nhà giáo cần gắn với yêu cầu chuyên môn và điều kiện tổ chức đào tạo, tránh tình trạng được trang bị kiến thức nhưng thiếu cơ hội vận dụng.

Theo lãnh đạo nhà trường cho biết, hệ thống Chatbot AI hỗ trợ tuyển sinh tự động đã được đưa vào vận hành trên các nền tảng số. Hoạt động xây dựng kho học liệu số cũng đang triển khai, hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận tài nguyên học tập.

Tuy nhiên, hạ tầng công nghệ vẫn là trở ngại. Dù các khu vực làm việc, giảng đường, ký túc xá và phòng thực hành đã được trang bị kết nối mạng, một số thiết bị cũ khiến đường truyền tại một số vị trí chưa ổn định.

Trong khoảng 315 máy tính của nhà trường, khoảng 65% hoạt động tốt, còn 35% đã sử dụng nhiều năm, cấu hình hạn chế và cần từng bước nâng cấp, thay thế.

Những con số này cho thấy, nâng cao năng lực số không thể tách rời điều kiện cơ sở vật chất. Giáo viên được tập huấn kiến thức mới nhưng thiếu thiết bị phù hợp, đường truyền ổn định và học liệu cần thiết thì việc ứng dụng vào giảng dạy khó đạt hiệu quả mong muốn.



Nâng năng lực thực chất, tránh chuyển đổi số hình thức

Một trong những khó khăn được Trường Cao đẳng Điện Biên chỉ ra là nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số còn hạn chế.

Tính đến giữa tháng 9/2026, nhà trường chưa có vị trí việc làm chuyên trách độc lập về chuyển đổi số, an toàn thông tin. Các nhiệm vụ được thực hiện theo cơ chế kiêm nhiệm thông qua Ban Chỉ đạo gồm 18 thành viên và đội ngũ cán bộ chuyên môn.

Bên cạnh đó, kinh phí dành riêng cho khoa học công nghệ và chuyển đổi số chưa được bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm. Nhà trường phải chủ động cân đối nguồn thu sự nghiệp để duy trì hoạt động và đầu tư thiết bị, hạ tầng.

Đáng chú ý, một bộ phận học sinh, sinh viên là con em đồng bào dân tộc thiểu số, sinh sống tại vùng sâu, vùng xa còn gặp khó khăn trong tiếp cận thiết bị thông minh và dịch vụ trực tuyến. Điều này đòi hỏi ứng dụng công nghệ phải phù hợp điều kiện người học, tránh tạo thêm khoảng cách trong tiếp cận giáo dục.

Trước thực tế đó, nhà trường xác định tiếp tục nâng cấp hạ tầng mạng, phát triển kho học liệu số, bồi dưỡng kỹ năng và ứng dụng AI trong quản trị, đào tạo.

Theo định hướng giai đoạn 2026–2030, Trường Cao đẳng Điện Biên phấn đấu có 50% số môn học thuộc các ngành nghề được xây dựng bài giảng điện tử tương tác. Nhà trường cũng đặt mục tiêu hoàn thành các đợt tập huấn ứng dụng AI trong giai đoạn cuối năm 2026 và nửa đầu năm 2027.

Ngày 26/10, Trường Cao đẳng Điện Biên tổ chức buổi làm việc xác định nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm học 2026–2027 với sự tham gia của Hội đồng Khoa học và Công nghệ giai đoạn 2025–2030 cùng các chủ nhiệm nhiệm vụ.

Tại buổi làm việc, TS. Trần Bá Uẩn, Hiệu trưởng, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong nâng cao chất lượng đào tạo. Các nhiệm vụ được định hướng phải gắn với thực tiễn, có tính khả thi và khả năng ứng dụng, đáp ứng yêu cầu phát triển của nhà trường và địa phương.



Hội đồng đã trao đổi, nhận xét, đánh giá các đề xuất, tập trung làm rõ mục tiêu, nội dung, tính cấp thiết và hiệu quả dự kiến của từng nhiệm vụ. Qua đó, xác định 5 nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm học 2026 – 2027, góp phần thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp.

Cô Nguyễn Thị Thu Hà, Giảng viên Trường Cao đẳng Điện Biên chia sẻ: “Việc gắn nghiên cứu khoa học với hoạt động đào tạo cũng mở ra hướng tiếp cận quan trọng trong nâng cao năng lực số cho nhà giáo. Thay vì chỉ tập trung vào những khóa học mang tính phổ cập, nhà trường tạo điều kiện để giảng viên trực tiếp tham gia xây dựng học liệu, thử nghiệm công cụ, nghiên cứu giải pháp công nghệ và giải quyết những vấn đề cụ thể trong quá trình giảng dạy”.

Từ thực tiễn của một cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại Điện Biên, có thể thấy việc nâng cao năng lực số đối với nhà giáo vùng khó cần được tiếp cận đồng bộ. Bồi dưỡng kỹ năng phải đi cùng đầu tư hạ tầng; xây dựng học liệu phải gắn với nhu cầu người học; ứng dụng công nghệ cần phù hợp đặc thù ngành nghề và điều kiện địa phương.

Đặc biệt, đánh giá năng lực số không nên chỉ dựa vào chứng chỉ tập huấn hay khả năng sử dụng phần mềm thông dụng. Cần quan tâm đến mức độ chủ động thiết kế bài giảng, lựa chọn công cụ phù hợp, bảo đảm an toàn thông tin và hỗ trợ người học khai thác hiệu quả tài nguyên số.

Chuyển đổi số trong giáo dục chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Đối với vùng cao Tây Bắc, cùng với đầu tư thiết bị, phát triển nền tảng số, xây dựng đội ngũ nhà giáo có năng lực ứng dụng công nghệ thực chất phải được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài.