GD&TĐ - Không còn xem đại học là con đường duy nhất để lập nghiệp, ngày càng nhiều học sinh Hà Tĩnh lựa chọn học nghề ngay sau THCS, THPT.
Bám sát xu thế thị trường lao động, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Hà Tĩnh đang đổi mới mạnh mẽ chương trình đào tạo, tăng liên kết doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm và giúp học sinh sớm định hình tương lai.
Cơ hội “phương án 2”
Không còn xem đại học là con đường duy nhất để lập nghiệp, ngày càng nhiều học sinh Hà Tĩnh lựa chọn học nghề ngay sau THCS, THPT. Với nhiều học sinh, học nghề giờ đây không còn là “phương án hai”, mà trở thành con đường ngắn hơn để bước vào thị trường lao động, sớm có thu nhập, chủ động tương lai.
Nguyễn Tuấn Vũ - lớp 12A5, ngành Công nghệ thông tin, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức là một trong số học sinh lựa chọn hướng đi này. Theo Vũ, điều khiến em thay đổi suy nghĩ về học nghề chính là cơ hội được tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm.
Trong dịp hè lớp 11, Vũ cùng nhiều học sinh đã được tham gia thực tập tại Khu công nghiệp VSIP Nghệ An trong thời gian hơn 2,5 tháng. Không chỉ được làm quen với môi trường sản xuất, em còn có cơ hội rèn luyện kỹ năng chuyên môn, tác phong làm việc và có thu nhập hơn 20 triệu đồng sau kỳ thực tập.
“Trước đây em từng nghĩ học nghề chỉ dành cho những bạn không học đại học. Nhưng khi được trực tiếp làm việc tại doanh nghiệp, em nhận ra kỹ năng nghề rất quan trọng. Nếu có tay nghề tốt, cơ hội việc làm và thu nhập vẫn rất rộng mở”, Vũ chia sẻ.
Cũng giống Vũ, Hoàng Trọng Sơn lựa chọn tiếp tục học liên thông lên cao đẳng sau khi hoàn thành chương trình trung cấp ngành Công nghệ ô tô. Theo Sơn, quá trình tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng cho thấy nhiều doanh nghiệp hiện rất cần lao động kỹ thuật có chuyên môn, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ ô tô và cơ khí.
“Doanh nghiệp bây giờ cần người làm được việc ngay. Vì vậy em muốn học tiếp để nâng cao tay nghề và có nhiều cơ hội việc làm tốt hơn”, Sơn nói.
Nhiều học sinh chủ động chọn các ngành kỹ thuật, dịch vụ phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường.
Doanh nghiệp bắt tay nhà trường
Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức đang đào tạo hơn 2.600 học sinh, sinh viên ở 13 ngành nghề. Trong đó, gần 380 sinh viên trình độ cao đẳng và khoảng 2.300 học sinh trình độ trung cấp.
Nhà trường tập trung đầu tư hệ thống thực hành, cập nhật công nghệ mới và tăng cường liên kết với doanh nghiệp để đưa môi trường sản xuất vào quá trình đào tạo. Theo ông Trần Thành Đồng – Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo và Đảm bảo chất lượng nhà trường, việc cho học sinh tiếp cận doanh nghiệp ngay trong thời gian học là yếu tố rất quan trọng.
“Thông qua các chương trình liên kết, học viên được rèn kỹ năng nghề, tác phong công nghiệp và khả năng thích nghi với môi trường làm việc thực tế. Hiện trên 90% học viên tốt nghiệp có việc làm phù hợp với ngành đào tạo, thu nhập từ 8 – 15 triệu đồng/tháng”, ông Đồng cho biết.
Không chỉ đào tạo các nghề kỹ thuật truyền thống, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn chủ động điều chỉnh ngành nghề theo nhu cầu mới của thị trường lao động.
Tại Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh, công tác tuyển sinh hiện tập trung vào các ngành có tính ứng dụng cao như điện công nghiệp, cơ điện tử, công nghệ ô tô, hàn, cơ khí, tự động hóa, kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, kỹ thuật chế biến món ăn, may thời trang, chăm sóc sắc đẹp…
Điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo. Không chỉ tiếp nhận học sinh thực tập, doanh nghiệp còn phối hợp xây dựng chương trình, hỗ trợ thiết bị và tuyển dụng sau tốt nghiệp.
Nhà trường hiện hợp tác với nhiều doanh nghiệp và sự tham gia này giúp quá trình đào tạo sát thực tế hơn. Học sinh được tiếp cận dây chuyền sản xuất, công nghệ mới và môi trường làm việc ngay từ khi còn học nghề.
Ông Nguyễn Bá Đồng – Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Minh Đức, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh nhận định: “Người lao động được đào tạo đúng định hướng nên đáp ứng khá tốt yêu cầu công việc và thích nghi nhanh với môi trường sản xuất công nghiệp. Thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với các cơ sở đào tạo”.
Tại Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh, nhà trường hiện đã ký kết hợp tác với hơn 40 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để tổ chức cho học sinh, sinh viên trải nghiệm thực tế và thực tập tốt nghiệp.
Ông Nguyễn Trọng Tấn – Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Mỗi năm có khoảng 700 học sinh, sinh viên được tham gia thực tập tại doanh nghiệp. Quá trình này giúp các em nâng cao kỹ năng thực hành, rèn tác phong công nghiệp và tăng khả năng được tuyển dụng ngay sau tốt nghiệp. Doanh nghiệp hiện nay rất quan tâm đến kỹ năng nghề và khả năng làm việc thực tế. Vì vậy, đưa học sinh tiếp cận môi trường sản xuất từ sớm là yêu cầu bắt buộc nếu muốn nâng cao chất lượng đào tạo”.
Công tác đào tạo nghề ở Trường Cao đẳng nghề Việt – Đức bám sát nhu cầu của thị trường, tập trung vào các ngành nghề có tính ứng dụng cao.
Tránh “thừa thầy, thiếu thợ”
Không chỉ đổi mới đào tạo, công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau THCS, THPT ở Hà Tĩnh đang từng bước đi vào chiều sâu.
Theo số liệu từ Sở GD&ĐT Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện có 21 cơ sở tham gia hoạt động GDNN với quy mô đào tạo 109 nghề, tổng chỉ tiêu gần 25.000 người mỗi năm. Trong đó, trình độ cao đẳng có 1.750 chỉ tiêu, trung cấp 7.275 chỉ tiêu và sơ cấp khoảng 15.900 chỉ tiêu.
Mạng lưới đào tạo nghề ngày càng đa dạng, tạo cơ hội cho nhiều nhóm đối tượng tiếp cận học nghề, từ học sinh tốt nghiệp THCS, THPT đến lao động nông thôn hay người có nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp. Đáng chú ý, hiệu quả phân luồng dần thể hiện rõ hơn khi nhiều học sinh chủ động chọn học nghề thay vì tiếp tục chạy theo tâm lý sính bằng cấp.
Trong nhiều năm, không ít gia đình vẫn xem đại học là con đường duy nhất để thành công. Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động cho thấy nhiều doanh nghiệp đang thiếu nghiêm trọng lao động kỹ thuật, trong khi không ít cử nhân gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm phù hợp.
Ở các lĩnh vực như công nghệ ô tô, điện công nghiệp, cơ điện tử, hàn, cắt gọt kim loại hay kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, nhu cầu tuyển dụng lao động trình độ trung cấp, cao đẳng vẫn rất lớn. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng trả mức lương khá để giữ chân lao động có tay nghề.
Theo thống kê, trên 80% học sinh, sinh viên tốt nghiệp tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Hà Tĩnh có việc làm hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo. Đây là con số phản ánh khá rõ hiệu quả của giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động đang thiếu hụt nhân lực kỹ thuật.
UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành kế hoạch giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh giai đoạn 2026-2030 nhằm nâng cao chất lượng hướng nghiệp trong trường phổ thông, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của tỉnh trong giai đoạn mới.
Theo kế hoạch, Hà Tĩnh đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ người trong độ tuổi học sau THPT đạt 50%, lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đạt 24%. Đồng thời, 100% trường THCS, THPT xây dựng kế hoạch GDNN, bố trí cán bộ, giáo viên phụ trách công tác hướng nghiệp, phân luồng; với vùng đặc biệt khó khăn đạt tối thiểu 90%.
Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh đang ký kết hợp tác với gần 40 doanh nghiệp tạo điều kiện cho sinh viên tham quan, học tập.
Bám sát xu thế thị trường lao động, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Hà Tĩnh đang đổi mới mạnh mẽ chương trình đào tạo, tăng liên kết doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm và giúp học sinh sớm định hình tương lai.
Cơ hội “phương án 2”
Không còn xem đại học là con đường duy nhất để lập nghiệp, ngày càng nhiều học sinh Hà Tĩnh lựa chọn học nghề ngay sau THCS, THPT. Với nhiều học sinh, học nghề giờ đây không còn là “phương án hai”, mà trở thành con đường ngắn hơn để bước vào thị trường lao động, sớm có thu nhập, chủ động tương lai.
Nguyễn Tuấn Vũ - lớp 12A5, ngành Công nghệ thông tin, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức là một trong số học sinh lựa chọn hướng đi này. Theo Vũ, điều khiến em thay đổi suy nghĩ về học nghề chính là cơ hội được tiếp cận môi trường làm việc thực tế từ sớm.
Trong dịp hè lớp 11, Vũ cùng nhiều học sinh đã được tham gia thực tập tại Khu công nghiệp VSIP Nghệ An trong thời gian hơn 2,5 tháng. Không chỉ được làm quen với môi trường sản xuất, em còn có cơ hội rèn luyện kỹ năng chuyên môn, tác phong làm việc và có thu nhập hơn 20 triệu đồng sau kỳ thực tập.
“Trước đây em từng nghĩ học nghề chỉ dành cho những bạn không học đại học. Nhưng khi được trực tiếp làm việc tại doanh nghiệp, em nhận ra kỹ năng nghề rất quan trọng. Nếu có tay nghề tốt, cơ hội việc làm và thu nhập vẫn rất rộng mở”, Vũ chia sẻ.
Cũng giống Vũ, Hoàng Trọng Sơn lựa chọn tiếp tục học liên thông lên cao đẳng sau khi hoàn thành chương trình trung cấp ngành Công nghệ ô tô. Theo Sơn, quá trình tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng cho thấy nhiều doanh nghiệp hiện rất cần lao động kỹ thuật có chuyên môn, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ ô tô và cơ khí.
“Doanh nghiệp bây giờ cần người làm được việc ngay. Vì vậy em muốn học tiếp để nâng cao tay nghề và có nhiều cơ hội việc làm tốt hơn”, Sơn nói.
Nhiều học sinh chủ động chọn các ngành kỹ thuật, dịch vụ phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường.
Doanh nghiệp bắt tay nhà trường
Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức đang đào tạo hơn 2.600 học sinh, sinh viên ở 13 ngành nghề. Trong đó, gần 380 sinh viên trình độ cao đẳng và khoảng 2.300 học sinh trình độ trung cấp.
Nhà trường tập trung đầu tư hệ thống thực hành, cập nhật công nghệ mới và tăng cường liên kết với doanh nghiệp để đưa môi trường sản xuất vào quá trình đào tạo. Theo ông Trần Thành Đồng – Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo và Đảm bảo chất lượng nhà trường, việc cho học sinh tiếp cận doanh nghiệp ngay trong thời gian học là yếu tố rất quan trọng.
“Thông qua các chương trình liên kết, học viên được rèn kỹ năng nghề, tác phong công nghiệp và khả năng thích nghi với môi trường làm việc thực tế. Hiện trên 90% học viên tốt nghiệp có việc làm phù hợp với ngành đào tạo, thu nhập từ 8 – 15 triệu đồng/tháng”, ông Đồng cho biết.
Không chỉ đào tạo các nghề kỹ thuật truyền thống, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn chủ động điều chỉnh ngành nghề theo nhu cầu mới của thị trường lao động.
Tại Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh, công tác tuyển sinh hiện tập trung vào các ngành có tính ứng dụng cao như điện công nghiệp, cơ điện tử, công nghệ ô tô, hàn, cơ khí, tự động hóa, kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, kỹ thuật chế biến món ăn, may thời trang, chăm sóc sắc đẹp…
Điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo. Không chỉ tiếp nhận học sinh thực tập, doanh nghiệp còn phối hợp xây dựng chương trình, hỗ trợ thiết bị và tuyển dụng sau tốt nghiệp.
Nhà trường hiện hợp tác với nhiều doanh nghiệp và sự tham gia này giúp quá trình đào tạo sát thực tế hơn. Học sinh được tiếp cận dây chuyền sản xuất, công nghệ mới và môi trường làm việc ngay từ khi còn học nghề.
Ông Nguyễn Bá Đồng – Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Minh Đức, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh nhận định: “Người lao động được đào tạo đúng định hướng nên đáp ứng khá tốt yêu cầu công việc và thích nghi nhanh với môi trường sản xuất công nghiệp. Thời gian tới, doanh nghiệp sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với các cơ sở đào tạo”.
Tại Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh, nhà trường hiện đã ký kết hợp tác với hơn 40 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để tổ chức cho học sinh, sinh viên trải nghiệm thực tế và thực tập tốt nghiệp.
Ông Nguyễn Trọng Tấn – Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Mỗi năm có khoảng 700 học sinh, sinh viên được tham gia thực tập tại doanh nghiệp. Quá trình này giúp các em nâng cao kỹ năng thực hành, rèn tác phong công nghiệp và tăng khả năng được tuyển dụng ngay sau tốt nghiệp. Doanh nghiệp hiện nay rất quan tâm đến kỹ năng nghề và khả năng làm việc thực tế. Vì vậy, đưa học sinh tiếp cận môi trường sản xuất từ sớm là yêu cầu bắt buộc nếu muốn nâng cao chất lượng đào tạo”.
Công tác đào tạo nghề ở Trường Cao đẳng nghề Việt – Đức bám sát nhu cầu của thị trường, tập trung vào các ngành nghề có tính ứng dụng cao.
Tránh “thừa thầy, thiếu thợ”
Không chỉ đổi mới đào tạo, công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau THCS, THPT ở Hà Tĩnh đang từng bước đi vào chiều sâu.
Theo số liệu từ Sở GD&ĐT Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện có 21 cơ sở tham gia hoạt động GDNN với quy mô đào tạo 109 nghề, tổng chỉ tiêu gần 25.000 người mỗi năm. Trong đó, trình độ cao đẳng có 1.750 chỉ tiêu, trung cấp 7.275 chỉ tiêu và sơ cấp khoảng 15.900 chỉ tiêu.
Mạng lưới đào tạo nghề ngày càng đa dạng, tạo cơ hội cho nhiều nhóm đối tượng tiếp cận học nghề, từ học sinh tốt nghiệp THCS, THPT đến lao động nông thôn hay người có nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp. Đáng chú ý, hiệu quả phân luồng dần thể hiện rõ hơn khi nhiều học sinh chủ động chọn học nghề thay vì tiếp tục chạy theo tâm lý sính bằng cấp.
Trong nhiều năm, không ít gia đình vẫn xem đại học là con đường duy nhất để thành công. Tuy nhiên, thực tế thị trường lao động cho thấy nhiều doanh nghiệp đang thiếu nghiêm trọng lao động kỹ thuật, trong khi không ít cử nhân gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm phù hợp.
Ở các lĩnh vực như công nghệ ô tô, điện công nghiệp, cơ điện tử, hàn, cắt gọt kim loại hay kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, nhu cầu tuyển dụng lao động trình độ trung cấp, cao đẳng vẫn rất lớn. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng trả mức lương khá để giữ chân lao động có tay nghề.
Theo thống kê, trên 80% học sinh, sinh viên tốt nghiệp tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Hà Tĩnh có việc làm hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo. Đây là con số phản ánh khá rõ hiệu quả của giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động đang thiếu hụt nhân lực kỹ thuật.
UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành kế hoạch giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh giai đoạn 2026-2030 nhằm nâng cao chất lượng hướng nghiệp trong trường phổ thông, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của tỉnh trong giai đoạn mới.
Theo kế hoạch, Hà Tĩnh đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ người trong độ tuổi học sau THPT đạt 50%, lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đạt 24%. Đồng thời, 100% trường THCS, THPT xây dựng kế hoạch GDNN, bố trí cán bộ, giáo viên phụ trách công tác hướng nghiệp, phân luồng; với vùng đặc biệt khó khăn đạt tối thiểu 90%.
