Quỹ học bổng quốc gia giúp phát hiện bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao
2026/03/05 17:30
GD&TĐ - Ngày 5/3, Bộ GD&ĐT họp Ban soạn thảo “Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia”.
Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia góp phần thực hiện chính sách của Nhà nước về phát hiện, bồi dưỡng, thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao; mở rộng cơ hội học tập, hỗ trợ người học theo định hướng ưu tiên trong từng giai đoạn.
Thu hẹp chênh lệch cơ hội học tập giữa các vùng, miền và các nhóm đối tượng; Thúc đẩy công bằng trong tiếp cận giáo dục, đào tạo thông qua cơ chế hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên người học thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên và các nhóm đối tượng cần khuyến khích theo từng giai đoạn.
Quỹ khuyến khích, hỗ trợ các hoạt động học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của người học; tăng cường kỹ năng nghề, năng lực số và năng lực hội nhập học thuật quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn và phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo.
Quỹ huy động, điều phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực hợp pháp từ ngân sách nhà nước và xã hội hóa theo nguyên tắc công khai, minh bạch; góp phần nâng cao liêm chính học thuật, bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động cấp học bổng.
Nguyên tắc thực hiện của quỹ hoạt động theo đúng mục tiêu, phạm vi và nguyên tắc quy định tại Luật Giáo dục, Luật Ngân sách nhà nước và Quy chế; không vì mục đích lợi nhuận, gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia, bảo đảm công bằng trong tiếp cận cơ hội học tập và trọng dụng nhân tài theo từng giai đoạn phát triển.
Cùng với đó, quỹ được thực hiện theo tiêu chí của mỗi chương trình; bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát hiện, bồi dưỡng nhân tài và mục tiêu mở rộng cơ hội học tập cho nhóm đối tượng ưu tiên, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực; Tuân thủ các nguyên tắc đánh giá dựa trên thành tích, năng lực, kết quả học tập, nghiên cứu, kỹ năng nghề và tiềm năng phát triển của người học, phù hợp mục tiêu của từng chương trình học bổng.
Quỹ học bổng quốc gia ưu tiên người học thuộc các ngành, lĩnh vực và nhóm đối tượng theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội và sự nghiệp giáo dục, đào tạo trong từng giai đoạn, bao gồm khoa học cơ bản, khoa học - công nghệ, kỹ thuật then chốt, kỹ năng nghề trọng điểm; ngành, nghề trọng điểm, ngành, nghề có nhu cầu cao của thị trường lao động và hội nhập quốc tế.
Ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ GD&ĐT góp ý. Ảnh Liêm Anh.
Người học ở vùng khó khăn; người học là nữ trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật; người DTTS, người khuyết tật và các nhóm yếu thế khác, bảo đảm cân đối hợp lý giữa các cấp học, ngành, lĩnh vực, vùng, miền và giới; không phân biệt đối xử làm ảnh hưởng đến nguyên tắc lựa chọn trên cơ sở năng lực và tiêu chí của chương trình học bổng.
Quỹ triển khai các chương trình học bổng như: Học bổng tài năng; Học bổng cho người học đi học tại nước ngoài; Học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, hiệp định song phương, đa phương mà Việt Nam là thành viên (gọi chung là học bổng theo cam kết quốc tế); Học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam; Học bổng cơ hội phát triển.
Đối tượng áp dụng là công dân Việt Nam đang học trong hệ thống giáo dục quốc dân (bao gồm giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học), đáp ứng điều kiện, tiêu chí của học bổng theo quy định chi tiết của Bộ GD&ĐT.
Đối với học bổng dành cho công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam theo cam kết quốc tế. Đồng thời, Quỹ học bổng quốc gia thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam ưu tiên các lĩnh vực nghiên cứu về Việt Nam, Đông Nam Á, ngôn ngữ tiếng Việt, giảng dạy tiếng Việt, lịch sử, văn hóa, xã hội, chính trị, kinh tế và phát triển của Việt Nam.
Phát biểu cuộc họp, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nhấn mạnh, Quỹ học bổng chú trọng vào phát triển tài năng, hỗ trợ các em khó khăn để ươm tạo tài năng từ học phổ thông đến sau đại học. Đặc biệt, Quỹ học bổng này quan tâm các nhóm đối tượng học sinh mồ côi, khuyết tật, học sinh nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, học sinh người DTTS, học trò ham học và không có đủ điều kiện tài chính để tham gia các chương trình học. Đồng thời, Quỹ cũng cố gắng phát huy nguồn lực xã hội hoá và nhà nước cùng làm để tạo điều kiện tốt nhất cho người học, để các em không phải nghỉ học.
Góp ý về “Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia”, ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ GD&ĐT góp ý: “ Đối với đối tượng đi học ở nước ngoài, chúng ta nên cân nhắc. Đồng thời, nên quan tâm đến những học sinh sau khi đậu đại học khó khăn trong điều kiện học tập do báo chí phát hiện; phối hợp với báo chí kêu gọi các nguồn từ xã hội hoá để các em có thể an tâm theo đuổi ước mơ.
Bên cạnh đó, ông Bình cũng đề nghị nên có thêm trách nhiệm của các Sở Giáo dục và Đào tạo (địa phương) nơi các em đang xin xét học bổng để lựa chọn được đúng đối tượng.
Đại diện Bộ Tư pháp cũng đánh giá cao Ban soạn thảo “Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia” đã đưa ra các nội dung chi tiết, chặt chẽ và sát sao. Đồng thời, đại diện Bộ Tư pháp cũng góp ý nên quan tâm, cân nhắc đến lựa chọn nơi gửi số tiền nhàn rỗi để đảm bảo an toàn. Đồng thời, cần bổ sung quy định rõ hơn về các hoạt động đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của người học; tăng cường kỹ năng nghề.
Sau khi lắng nghe các ý kiến, Thứ trưởng Lê Quân ghi nhận, đánh giá cao những góp ý, ý kiến của Bộ, Cục, Vụ và trường đại học. Đồng thời yêu cầu Vụ Học sinh Sinh viên, Bộ GD&ĐT tiếp thu các ý kiến và tổng hợp lại rồi hoàn thiện dự thảo để trình lên lãnh đạo Bộ.
“Đề nghị Ban soạn thảo “Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia” cần tham khảo thêm cách thức hoạt động, thực hiện của các quỹ khác để thực hiện sao cho hiệu quả, đồng thời bảo quản kinh phí của Quỹ an toàn, đến đúng với người học”, Thứ trưởng Lê Quân lưu ý.
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân chủ trì cuộc họp. Ảnh Liêm Anh.
Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia góp phần thực hiện chính sách của Nhà nước về phát hiện, bồi dưỡng, thu hút và phát triển nhân lực chất lượng cao; mở rộng cơ hội học tập, hỗ trợ người học theo định hướng ưu tiên trong từng giai đoạn.
Thu hẹp chênh lệch cơ hội học tập giữa các vùng, miền và các nhóm đối tượng; Thúc đẩy công bằng trong tiếp cận giáo dục, đào tạo thông qua cơ chế hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên người học thuộc ngành, lĩnh vực ưu tiên và các nhóm đối tượng cần khuyến khích theo từng giai đoạn.
Quỹ khuyến khích, hỗ trợ các hoạt động học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của người học; tăng cường kỹ năng nghề, năng lực số và năng lực hội nhập học thuật quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn và phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo.
Quỹ huy động, điều phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực hợp pháp từ ngân sách nhà nước và xã hội hóa theo nguyên tắc công khai, minh bạch; góp phần nâng cao liêm chính học thuật, bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động cấp học bổng.
Nguyên tắc thực hiện của quỹ hoạt động theo đúng mục tiêu, phạm vi và nguyên tắc quy định tại Luật Giáo dục, Luật Ngân sách nhà nước và Quy chế; không vì mục đích lợi nhuận, gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia, bảo đảm công bằng trong tiếp cận cơ hội học tập và trọng dụng nhân tài theo từng giai đoạn phát triển.
Cùng với đó, quỹ được thực hiện theo tiêu chí của mỗi chương trình; bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát hiện, bồi dưỡng nhân tài và mục tiêu mở rộng cơ hội học tập cho nhóm đối tượng ưu tiên, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực; Tuân thủ các nguyên tắc đánh giá dựa trên thành tích, năng lực, kết quả học tập, nghiên cứu, kỹ năng nghề và tiềm năng phát triển của người học, phù hợp mục tiêu của từng chương trình học bổng.
Quỹ học bổng quốc gia ưu tiên người học thuộc các ngành, lĩnh vực và nhóm đối tượng theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội và sự nghiệp giáo dục, đào tạo trong từng giai đoạn, bao gồm khoa học cơ bản, khoa học - công nghệ, kỹ thuật then chốt, kỹ năng nghề trọng điểm; ngành, nghề trọng điểm, ngành, nghề có nhu cầu cao của thị trường lao động và hội nhập quốc tế.
Ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ GD&ĐT góp ý. Ảnh Liêm Anh.
Người học ở vùng khó khăn; người học là nữ trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật; người DTTS, người khuyết tật và các nhóm yếu thế khác, bảo đảm cân đối hợp lý giữa các cấp học, ngành, lĩnh vực, vùng, miền và giới; không phân biệt đối xử làm ảnh hưởng đến nguyên tắc lựa chọn trên cơ sở năng lực và tiêu chí của chương trình học bổng.
Quỹ triển khai các chương trình học bổng như: Học bổng tài năng; Học bổng cho người học đi học tại nước ngoài; Học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, hiệp định song phương, đa phương mà Việt Nam là thành viên (gọi chung là học bổng theo cam kết quốc tế); Học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam; Học bổng cơ hội phát triển.
Đối tượng áp dụng là công dân Việt Nam đang học trong hệ thống giáo dục quốc dân (bao gồm giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học), đáp ứng điều kiện, tiêu chí của học bổng theo quy định chi tiết của Bộ GD&ĐT.
Đối với học bổng dành cho công dân nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam theo cam kết quốc tế. Đồng thời, Quỹ học bổng quốc gia thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam ưu tiên các lĩnh vực nghiên cứu về Việt Nam, Đông Nam Á, ngôn ngữ tiếng Việt, giảng dạy tiếng Việt, lịch sử, văn hóa, xã hội, chính trị, kinh tế và phát triển của Việt Nam.
Phát biểu cuộc họp, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân nhấn mạnh, Quỹ học bổng chú trọng vào phát triển tài năng, hỗ trợ các em khó khăn để ươm tạo tài năng từ học phổ thông đến sau đại học. Đặc biệt, Quỹ học bổng này quan tâm các nhóm đối tượng học sinh mồ côi, khuyết tật, học sinh nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, học sinh người DTTS, học trò ham học và không có đủ điều kiện tài chính để tham gia các chương trình học. Đồng thời, Quỹ cũng cố gắng phát huy nguồn lực xã hội hoá và nhà nước cùng làm để tạo điều kiện tốt nhất cho người học, để các em không phải nghỉ học.
Góp ý về “Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia”, ông Vũ Thanh Bình - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ GD&ĐT góp ý: “ Đối với đối tượng đi học ở nước ngoài, chúng ta nên cân nhắc. Đồng thời, nên quan tâm đến những học sinh sau khi đậu đại học khó khăn trong điều kiện học tập do báo chí phát hiện; phối hợp với báo chí kêu gọi các nguồn từ xã hội hoá để các em có thể an tâm theo đuổi ước mơ.
Bên cạnh đó, ông Bình cũng đề nghị nên có thêm trách nhiệm của các Sở Giáo dục và Đào tạo (địa phương) nơi các em đang xin xét học bổng để lựa chọn được đúng đối tượng.
Đại diện Bộ Tư pháp cũng đánh giá cao Ban soạn thảo “Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia” đã đưa ra các nội dung chi tiết, chặt chẽ và sát sao. Đồng thời, đại diện Bộ Tư pháp cũng góp ý nên quan tâm, cân nhắc đến lựa chọn nơi gửi số tiền nhàn rỗi để đảm bảo an toàn. Đồng thời, cần bổ sung quy định rõ hơn về các hoạt động đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của người học; tăng cường kỹ năng nghề.
Sau khi lắng nghe các ý kiến, Thứ trưởng Lê Quân ghi nhận, đánh giá cao những góp ý, ý kiến của Bộ, Cục, Vụ và trường đại học. Đồng thời yêu cầu Vụ Học sinh Sinh viên, Bộ GD&ĐT tiếp thu các ý kiến và tổng hợp lại rồi hoàn thiện dự thảo để trình lên lãnh đạo Bộ.
“Đề nghị Ban soạn thảo “Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia” cần tham khảo thêm cách thức hoạt động, thực hiện của các quỹ khác để thực hiện sao cho hiệu quả, đồng thời bảo quản kinh phí của Quỹ an toàn, đến đúng với người học”, Thứ trưởng Lê Quân lưu ý.
