Sáp nhập trường học, dôi dư hiệu trưởng đòi hỏi bài toán nhân sự cần lời giải thấu đáo

(CLO) Trong bối cảnh ngành giáo dục cả nước đang bước vào giai đoạn cao điểm sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục, việc tinh gọn bộ máy theo chủ trương chung đã và đang đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn, trong đó có bài toán xử lý đội ngũ cán bộ quản lý dôi dư sau sáp nhập.

Tại một số địa phương, đã xuất hiện nguyện vọng của hiệu trưởng xin nghỉ hưu trước tuổi nhằm tạo thuận lợi cho công tác tổ chức lại hệ thống trường học.

Tại Công văn số 6165/BGDĐT-GDPT gửi UBND các tỉnh, thành phố, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) nêu rõ các nguyên tắc sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên.

Theo đó, việc sắp xếp phải căn cứ chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị; bảo đảm kế thừa và phát huy kết quả đã triển khai; phù hợp với chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo yêu cầu của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.



Đồng thời, quá trình này phải bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không chồng chéo, không bỏ sót chức năng, nhiệm vụ, đặc biệt không làm ảnh hưởng đến chất lượng cung ứng dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực giáo dục.

Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương hoàn thành dứt điểm việc sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên trước ngày 31/12/2025 theo chỉ đạo của Trung ương.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã và đang tiến hành giảm số lượng điểm trường, thu gọn đơn vị trực thuộc, tái cơ cấu tổ chức, dẫn tới tình trạng dôi dư đội ngũ cán bộ quản lý, trong đó có vị trí hiệu trưởng.

Không chỉ ở bậc phổ thông, quá trình sắp xếp, sáp nhập cũng diễn ra mạnh mẽ tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Tại TP Hồ Chí Minh, Sở GD&ĐT đang lấy ý kiến về đề án sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục – đào tạo giai đoạn 2025–2030. Theo đề án, toàn ngành hiện có 279 đơn vị trực thuộc UBND thành phố và Sở GD&ĐT, dự kiến sau sắp xếp còn 256 đơn vị.

Phương án đề xuất giữ nguyên 3 trường đại học, tổ chức lại Trường Đại học Sài Gòn trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm Bà Rịa – Vũng Tàu.

Với khối cao đẳng, trung cấp, thành phố giữ nguyên 6 trường, sắp xếp lại 13 trường cao đẳng và 17 trường trung cấp. Sau sắp xếp, còn 3 trường đại học, 17 trường cao đẳng và 1 trường trung cấp trực thuộc Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh.

Ở bậc mầm non và phổ thông, dự thảo đề án cơ bản giữ nguyên các trường hiện có, chỉ sáp nhập trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã; ưu tiên giữ lại các điểm trường thuận lợi, giải thể các điểm trường lẻ không đạt chuẩn.



Đồng thời, Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh đề xuất chuyển đổi, sắp xếp 41 trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên thành 37 trường trung học nghề.

Tại một số địa phương khác, như Quảng Ninh, việc thu gọn mạnh mẽ các trường dưới cấp xã đã khiến hàng trăm vị trí hiệu trưởng trở nên dư thừa so với cơ cấu tổ chức mới. Trong bối cảnh đó, một số cán bộ quản lý bày tỏ mong muốn được xem xét nghỉ hưu trước tuổi để tạo thuận lợi cho quá trình sắp xếp, ổn định tổ chức.

Trước những nguyện vọng này, Bộ Nội vụ cho biết, đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động chịu tác động trực tiếp từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, nếu có nguyện vọng nghỉ việc, có thể được xem xét áp dụng các chế độ, chính sách theo quy định tại Nghị định số 154/2025/NĐ-CP, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.

Nghị định số 154/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 16/6/2025, quy định về tinh giản biên chế trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội từ Trung ương đến cấp xã.

Theo nghị định này, các đối tượng đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi, ngoài việc hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, còn được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ.

Cụ thể, người nghỉ hưu trước tuổi không bị trừ tỷ lệ lương hưu; được trợ cấp 5 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm nghỉ hưu sớm so với tuổi nghỉ hưu theo quy định.

Ngoài ra, tùy theo số năm công tác có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động còn được trợ cấp thêm theo mức 5 tháng tiền lương cho 20 năm đầu công tác, từ năm thứ 21 trở đi mỗi năm được trợ cấp thêm 0,5 tháng tiền lương hiện hưởng. Với những trường hợp có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm công tác, mức trợ cấp là 5 tháng tiền lương hiện hưởng.

Thực tiễn triển khai sắp xếp mạng lưới trường học tại cơ sở cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ đồng bộ.

Ông Ngô Văn Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã Tri Lễ (tỉnh Lạng Sơn) cho biết, địa phương đã hoàn thành việc rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục trên địa bàn, song gặp không ít khó khăn liên quan đến khoảng cách địa lý giữa các điểm trường, ảnh hưởng đến việc đưa đón học sinh; việc tổ chức trường liên cấp khi địa điểm tiểu học và THCS không gần nhau; cơ sở vật chất, trang thiết bị và phòng học bộ môn còn thiếu.



Từ thực tế đó, UBND xã Tri Lễ đã đề nghị Sở GD&ĐT tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành hướng dẫn cụ thể về quy trình sáp nhập, hồ sơ, thủ tục thực hiện; đồng thời bảo đảm kinh phí để sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng dạy học.

Bên cạnh đó, địa phương cũng kiến nghị xem xét giao đủ biên chế cho các nhà trường để bảo đảm việc triển khai dạy và học diễn ra ổn định, hiệu quả.

Có thể thấy, sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường học là chủ trương đúng đắn, cần thiết nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.

Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra thuận lợi, cần có các giải pháp đồng bộ về nhân sự, cơ sở vật chất và chính sách, trong đó việc xử lý thỏa đáng đội ngũ cán bộ quản lý dôi dư, bao gồm cả phương án nghỉ hưu trước tuổi, là một trong những yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm sự ổn định và đồng thuận trong toàn ngành.

Tại một số địa phương, đã xuất hiện nguyện vọng của hiệu trưởng xin nghỉ hưu trước tuổi nhằm tạo thuận lợi cho công tác tổ chức lại hệ thống trường học.

Tại Công văn số 6165/BGDĐT-GDPT gửi UBND các tỉnh, thành phố, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) nêu rõ các nguyên tắc sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên.

Theo đó, việc sắp xếp phải căn cứ chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị; bảo đảm kế thừa và phát huy kết quả đã triển khai; phù hợp với chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo yêu cầu của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.



Đồng thời, quá trình này phải bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không chồng chéo, không bỏ sót chức năng, nhiệm vụ, đặc biệt không làm ảnh hưởng đến chất lượng cung ứng dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực giáo dục.

Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương hoàn thành dứt điểm việc sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên trước ngày 31/12/2025 theo chỉ đạo của Trung ương.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã và đang tiến hành giảm số lượng điểm trường, thu gọn đơn vị trực thuộc, tái cơ cấu tổ chức, dẫn tới tình trạng dôi dư đội ngũ cán bộ quản lý, trong đó có vị trí hiệu trưởng.

Không chỉ ở bậc phổ thông, quá trình sắp xếp, sáp nhập cũng diễn ra mạnh mẽ tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Tại TP Hồ Chí Minh, Sở GD&ĐT đang lấy ý kiến về đề án sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập ngành giáo dục – đào tạo giai đoạn 2025–2030. Theo đề án, toàn ngành hiện có 279 đơn vị trực thuộc UBND thành phố và Sở GD&ĐT, dự kiến sau sắp xếp còn 256 đơn vị.

Phương án đề xuất giữ nguyên 3 trường đại học, tổ chức lại Trường Đại học Sài Gòn trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm Bà Rịa – Vũng Tàu.

Với khối cao đẳng, trung cấp, thành phố giữ nguyên 6 trường, sắp xếp lại 13 trường cao đẳng và 17 trường trung cấp. Sau sắp xếp, còn 3 trường đại học, 17 trường cao đẳng và 1 trường trung cấp trực thuộc Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh.

Ở bậc mầm non và phổ thông, dự thảo đề án cơ bản giữ nguyên các trường hiện có, chỉ sáp nhập trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã; ưu tiên giữ lại các điểm trường thuận lợi, giải thể các điểm trường lẻ không đạt chuẩn.



Đồng thời, Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh đề xuất chuyển đổi, sắp xếp 41 trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên thành 37 trường trung học nghề.

Tại một số địa phương khác, như Quảng Ninh, việc thu gọn mạnh mẽ các trường dưới cấp xã đã khiến hàng trăm vị trí hiệu trưởng trở nên dư thừa so với cơ cấu tổ chức mới. Trong bối cảnh đó, một số cán bộ quản lý bày tỏ mong muốn được xem xét nghỉ hưu trước tuổi để tạo thuận lợi cho quá trình sắp xếp, ổn định tổ chức.

Trước những nguyện vọng này, Bộ Nội vụ cho biết, đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động chịu tác động trực tiếp từ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, nếu có nguyện vọng nghỉ việc, có thể được xem xét áp dụng các chế độ, chính sách theo quy định tại Nghị định số 154/2025/NĐ-CP, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.

Nghị định số 154/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 16/6/2025, quy định về tinh giản biên chế trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội từ Trung ương đến cấp xã.

Theo nghị định này, các đối tượng đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi, ngoài việc hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, còn được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ.

Cụ thể, người nghỉ hưu trước tuổi không bị trừ tỷ lệ lương hưu; được trợ cấp 5 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm nghỉ hưu sớm so với tuổi nghỉ hưu theo quy định.

Ngoài ra, tùy theo số năm công tác có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động còn được trợ cấp thêm theo mức 5 tháng tiền lương cho 20 năm đầu công tác, từ năm thứ 21 trở đi mỗi năm được trợ cấp thêm 0,5 tháng tiền lương hiện hưởng. Với những trường hợp có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm công tác, mức trợ cấp là 5 tháng tiền lương hiện hưởng.

Thực tiễn triển khai sắp xếp mạng lưới trường học tại cơ sở cũng cho thấy nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ đồng bộ.

Ông Ngô Văn Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã Tri Lễ (tỉnh Lạng Sơn) cho biết, địa phương đã hoàn thành việc rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục trên địa bàn, song gặp không ít khó khăn liên quan đến khoảng cách địa lý giữa các điểm trường, ảnh hưởng đến việc đưa đón học sinh; việc tổ chức trường liên cấp khi địa điểm tiểu học và THCS không gần nhau; cơ sở vật chất, trang thiết bị và phòng học bộ môn còn thiếu.



Từ thực tế đó, UBND xã Tri Lễ đã đề nghị Sở GD&ĐT tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành hướng dẫn cụ thể về quy trình sáp nhập, hồ sơ, thủ tục thực hiện; đồng thời bảo đảm kinh phí để sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng dạy học.

Bên cạnh đó, địa phương cũng kiến nghị xem xét giao đủ biên chế cho các nhà trường để bảo đảm việc triển khai dạy và học diễn ra ổn định, hiệu quả.

Có thể thấy, sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới trường học là chủ trương đúng đắn, cần thiết nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.

Tuy nhiên, để quá trình này diễn ra thuận lợi, cần có các giải pháp đồng bộ về nhân sự, cơ sở vật chất và chính sách, trong đó việc xử lý thỏa đáng đội ngũ cán bộ quản lý dôi dư, bao gồm cả phương án nghỉ hưu trước tuổi, là một trong những yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm sự ổn định và đồng thuận trong toàn ngành.