Tinh gọn đầu mối, tối ưu nguồn lực giáo dục

Ông Nguyễn Văn Định - Bí thư Đảng ủy xã Đốc Binh Kiều (Đồng Tháp) nhận định, sáp nhập đầu mối quản lý các cơ sở giáo dục để hình thành mô hình trường học quy mô lớn là chủ trương phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị giáo dục trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đây không chỉ là giải pháp sắp xếp tổ chức bộ máy, mà còn là bước chuyển quan trọng hướng tới xây dựng một hệ thống giáo dục khoa học hơn, tinh gọn hơn, tiết kiệm hơn và vận hành hiệu quả hơn.

Việc giảm đầu mối quản lý, theo ông Nguyễn Văn Định, sẽ khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, tối ưu hóa việc sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất và ngân sách; giảm chi phí hành chính, tăng nguồn lực đầu tư trực tiếp cho hoạt động dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục.

Quan trọng hơn, việc tổ chức lại hệ thống trường học sẽ tạo điều kiện xây dựng mô hình quản trị hiện đại, minh bạch, chuyên nghiệp; thực hiện tuyển chọn, sử dụng và đãi ngộ cán bộ quản lý, giáo viên theo năng lực và hiệu quả công việc, qua đó trọng dụng nhân tài, thu hút và giữ được người giỏi cống hiến cho ngành giáo dục.

Tại Vĩnh Long, bà La Thị Thúy, Giám đốc Sở GD&ĐT thông tin, địa phương đang triển khai việc sắp xếp mạng lưới trường học với tinh thần rất khẩn trương để đáp ứng yêu cầu của Bộ GD&ĐT.

Hiện Sở GD&ĐT đang lên phương án sắp xếp phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho người học và nâng cao chất lượng giáo dục.

Bà La Thị Thúy cho biết, thực tế Vĩnh Long đã nghiên cứu phương án sắp xếp từ trước, song quá trình triển khai còn những khó khăn, đặc biệt là việc bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên sau sáp nhập.

Trước đây cũng đã làm nhưng chưa có chủ trương mạnh như hiện nay, nên việc tổ chức sắp xếp các cơ sở giáo dục chưa nhiều. Khi Trung ương có chỉ đạo rõ ràng, quyết liệt thì công tác triển khai nhiều thuận lợi, địa phương quyết tâm triển khai một cách hiệu quả nhất để công tác sắp xếp đảm bảo tính khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn.

Theo lãnh đạo Sở GD&ĐT Vĩnh Long, về góc độ chuyên môn, việc sắp xếp nhận được sự đồng thuận cao bởi thực tế nhiều trường có quy mô nhỏ, số lớp ít nhưng vẫn phải duy trì đầy đủ bộ máy quản lý và nhân viên, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Một ít trường có quy mô nhỏ nhưng vẫn phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về cơ sở vật chất để đạt chuẩn quốc gia, trong khi việc bố trí giáo viên giữa các trường cũng phát sinh tình trạng thừa, thiếu cục bộ.

Đặc biệt, bà La Thị Thúy bày tỏ sự đồng tình với định hướng chuyển từ quản lý sang quản trị trường học mà Bộ GD&ĐT đặt ra. Theo bà, đây không chỉ là thay đổi về mô hình tổ chức mà còn là bước chuyển trong tư duy điều hành, hướng đến sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực, nâng cao chất lượng quản trị và tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục phát triển bền vững.

Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục

Để bảo đảm hoàn thành việc sắp xếp và đưa mô hình mới vào vận hành ngay từ đầu năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT Vĩnh Long đang khẩn trương hoàn thiện phương án. Dự kiến trong tháng 7, Ban Giám đốc Sở cùng các phòng chuyên môn sẽ xem xét, thông qua phương án sắp xếp, làm cơ sở triển khai đồng bộ tại các địa phương trên toàn tỉnh.

Bà La Thị Thúy khẳng định, Sở GD&ĐT Vĩnh Long quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ theo chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, bảo đảm quá trình sắp xếp diễn ra ổn định, không ảnh hưởng đến việc tổ chức dạy học khi năm học mới bắt đầu.

Bà Đinh Thị Bình - Phó Chủ tịch UBND xã Long Cốc (Phú Thọ) thì nhấn mạnh 3 yếu tố căn bản cần quan tâm để triển khai hiệu quả thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý cơ sở giáo dục, hình thành các mô hình trường học quy mô lớn.

Một là, rà soát lại các điều kiện để thành lập trường có quy mô lớn ở mỗi địa phương, không cào bằng, nóng vội. Theo đó, rà soát kỹ quy mô trường lớp để tính toán quy hoạch quỹ đất cho phù hợp; rà soát khoảng cách địa lý, hạ tầng giao thông, hạ tầng số bảo đảm khả năng đi lại và kết nối thuận lợi cho cả nhà trường và học sinh, phụ huynh học sinh. Dù vận hành theo mô hình điểm trường thì sẽ có những hoạt động chung với quy mô lớn; đặc biệt là những địa phương đề xuất hình thành trường phổ thông dân tộc bán trú với quy mô lớn cần vị trí xây dựng trường mới.

Hai là, tính toán về nhân sự sao cho hợp lý, vừa tinh gọn đầu mối nhưng vẫn bảo đảm đủ bộ máy quản lý một cách hiệu quả. Quan tâm cơ chế để giải quyết cán bộ quản lý dôi dư do sắp xếp, hạn chế tối đa tâm lý dao động của đội ngũ.

Thứ ba, có lộ trình phù hợp cho từng địa phương căn cứ vào các điều kiện cụ thể, bảo đảm sự chuẩn bị tốt nhất khi sắp xếp, tránh xáo trộn các hoạt động giáo dục các trường học.

Triển khai nhiệm vụ này, ông Nguyễn Văn Định cho rằng, yêu cầu quan trọng cần hướng tới không phải giảm bao nhiêu đơn vị hay bao nhiêu chức danh quản lý, mà là nâng cao chất lượng giáo dục thực chất, sử dụng hiệu quả nhất ngân sách của Nhà nước và trân trọng sự đóng góp của Nhân dân.

Khi hệ thống giáo dục được tổ chức tinh gọn, quản trị khoa học và vận hành hiệu quả sẽ tạo môi trường thuận lợi để phát hiện, bồi dưỡng và phát huy nhân tài; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của từng địa phương, đất nước.

Đây sẽ là nền tảng để giáo dục thực hiện tốt sứ mệnh đào tạo thế hệ công dân có tri thức, bản lĩnh, năng lực đổi mới sáng tạo, đủ sức gánh vác trọng trách đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới.