Thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy: Tỉnh táo để tránh áp lực
2026/02/27 15:27
GD&TĐ - Theo các chuyên gia, thí sinh khi đăng ký thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy cần có sự lựa chọn kỳ thi phù hợp với năng lực và định hướng ngành nghề.
Có chiến lược rõ ràng
Trước đây, Kỳ thi tốt nghiệp THPT gần như là “cửa ải” chính để học sinh lớp 12 bước vào đại học. Hiện nay, nhiều trường đã mở rộng thêm các phương thức xét tuyển thông qua kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Trong đó có kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội (HAS); Kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM (V-ACT), Kỳ thi đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội (TSA) hay V-SAT do các trường đại học phối hợp với Trung tâm Khảo thí Quốc gia và Đánh giá chất lượng giáo dục tổ chức.
Trước thực tế các phương thức tuyển sinh ngày càng đa dạng, các trường THPT đặc biệt quan tâm đến việc cập nhật, cung cấp đầy đủ thông tin cho học sinh về các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Thầy cô khuyến khích các em chủ động tìm hiểu, lựa chọn kỳ thi phù hợp với năng lực và định hướng ngành nghề. Đồng thời, thí sinh không nên quá hoang mang mà bỏ lỡ những cơ hội xét tuyển trong mùa tuyển sinh năm 2026.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên - Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) cho rằng, giai đoạn sau Tết từ tháng 3 đến tháng 5 là “thời điểm vàng” với tần suất các đợt thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy dày đặc nhất; sai lầm lớn nhất của thí sinh là “sa đà” vào quá nhiều kỳ thi dẫn đến kiệt sức trước Kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến diễn ra vào ngày 11 và 12/6.
Để làm được điều này, thí sinh cần xác định cho mình chiến lược “3 đúng” gồm: Mục tiêu, thời điểm, phương pháp. Các em chỉ nên chọn tối đa 2 kỳ thi riêng phù hợp nhất với khối ngành và trường mục tiêu. Ví dụ: Nếu chọn khối kỹ thuật miền Bắc, hãy tập trung vào TSA và HAS; ưu tiên đăng ký đợt thi vào tháng 3 hoặc tháng 4 để có sẵn một kết quả xét tuyển, giảm áp lực tâm lý trước tháng 6.
“Cấu trúc đề thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy tập trung vào tư duy, xử lý số liệu và đọc hiểu. Hiện nay xuất hiện nhiều hội nhóm giả danh các trường đại học để bán bộ đề ‘cam kết trúng 100%’. Thực tế cho thấy, ngân hàng đề thi của các kỳ thi lớn như HSA hay TSA có hàng nghìn câu hỏi được chuẩn hóa, xác suất trùng lặp là rất thấp. Thí sinh nên dùng tài liệu và đề minh họa từ cổng thông tin chính thức của Đại học Quốc gia Hà Nội hoặc Đại học Bách khoa Hà Nội”, ThS Lê Trung Kiên trao đổi.
Đang có 465 học sinh lớp 12, ông Hà Văn Hải - Hiệu trưởng Trường THPT Mỹ Tho (xã Phong Doanh, Ninh Bình) cho biết, kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy yêu cầu học sinh phải nắm vững kiến thức, học và ôn tập theo một quá trình chứ không thể học một cách gấp rút. Các em cần phải lập kế hoạch cụ thể cho từng tháng, tuần, ngày và chia thời gian biểu rõ ràng. Thí sinh cần cân đối việc học với thể dục thể thao, giải trí, tránh vùi đầu học quá sức.
Năm 2026, thí sinh chỉ có tối đa 15 nguyện vọng nên phải tính toán kỹ khi sử dụng điểm thi riêng để tránh lãng phí cơ hội vào các ngành quá tầm. Phải cảnh giác với các đường link đăng ký hộ, đăng ký nhanh. Chỉ đăng ký và nộp lệ phí thi trực tiếp trên trang web chính thức của đơn vị tổ chức. Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là “cánh cửa” bắt buộc. Đừng để việc ôn luyện thi riêng làm hổng kiến thức cơ bản của chương trình lớp 12.
Giờ học của học sinh Trường THPT Bình Tân, TPHCM. Ảnh: Hồ Phúc
Lựa chọn phù hợp khả năng
Từ thực tiễn quản lý, ông Nguyễn Hùng Khương - Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man (phường Bến Thành, TPHCM) cho biết, ngay từ đầu năm học, nhà trường đã tổ chức các buổi tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh nhằm giới thiệu về các trường đại học, phương thức xét tuyển, yêu cầu và cách sử dụng kết quả của từng kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy.
“Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cũng theo sát quá trình học tập, thường xuyên trao đổi để nắm bắt tâm lý, học lực và nguyện vọng của học sinh. Chúng tôi khuyến khích học sinh xây dựng kế hoạch ôn tập khoa học, sắp xếp lịch dự thi hợp lý giữa các đợt, đồng thời theo dõi sát thông báo chính thức của các cơ sở đào tạo về thời gian đăng ký, lệ phí và quy định sử dụng kết quả các kỳ thi riêng”, ông Khương chia sẻ.
Còn bà Nguyễn Thị Kim Huệ - Hiệu trưởng Trường THPT Bình Tân (phường Bình Tân, TPHCM) khuyến cáo, học sinh cần giữ sự tỉnh táo trước làn sóng luyện thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy đang ngày càng sôi động.
Ở cấp THPT, điều quan trọng nhất vẫn là nắm vững kiến thức nền tảng trong chương trình chính khóa và rèn luyện phương pháp học tập khoa học. Việc chạy theo các khóa luyện thi cấp tốc mà sao nhãng việc học trên lớp có thể khiến học sinh mất cân bằng, quá tải và rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.
“Học sinh và phụ huynh không nên tạo áp lực bằng cách đăng ký quá nhiều lớp học thêm cùng lúc. Mỗi em có năng lực, sở trường và nhịp độ tiếp thu khác nhau, vì vậy cần xây dựng một lộ trình phù hợp, có sự đồng hành giữa gia đình và nhà trường. Thay vì chạy theo tâm lý đám đông, các em nên tập trung phát triển năng lực tự học, kỹ năng quản lý thời gian và sự ổn định tâm lý để đạt hiệu quả bền vững trong các kỳ thi”, bà Huệ khuyên.
Ở góc độ phụ huynh, chị Nguyễn Thị Kim Anh, trú tại phường Phước Long (TPHCM, có con đang học lớp 12) chia sẻ, gia đình chị chấp nhận tốn thêm chi phí để con được thử sức ở các kỳ thi đánh giá năng lực vì đây là cơ hội để con có thêm nhiều lựa chọn cho tương lai. Tuy nhiên, chị cũng không khỏi lo lắng khi thấy áp lực học tập ngày càng lớn, đặc biệt trong giai đoạn chuẩn bị cho nhiều phương thức xét tuyển khác nhau.
Bà Nguyễn Thị Thanh Trà - chủ một trung tâm chuyên ôn luyện các kỳ thi riêng tại TPHCM khuyên thí sinh cần xác định rõ kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy không chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức mà còn đòi hỏi kỹ năng phân tích, suy luận và xử lý thông tin.
Vì vậy, trong quá trình ôn tập, các em nên chú trọng rèn kỹ năng đọc hiểu, đặc biệt ở các phần ngôn ngữ và tư duy logic. Việc đọc kỹ đề và câu hỏi là yếu tố then chốt, bởi đôi khi chỉ một từ khóa quan trọng cũng có thể định hướng đúng cách tiếp cận và giúp chọn đáp án chính xác.
“Ngoài kiến thức và kỹ năng, yếu tố tâm lý đóng vai trò rất quan trọng. Trước khi vào phòng thi, thí sinh cần giữ bình tĩnh và tự tin. Khi làm bài cần phân bổ thời gian hợp lý theo nguyên tắc ‘dễ trước, khó sau’ để tối ưu điểm số. Đồng thời, nên vận dụng phương pháp loại trừ: Nếu chưa chắc chắn về đáp án, hãy mạnh dạn loại bỏ những phương án sai hoặc ít khả năng đúng nhất để tăng cơ hội ghi điểm”, bà Nguyễn Thị Thanh Trà tư vấn.
Thí sinh tham dự Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 tại Ninh Bình. Ảnh: Đình Tuệ
Có chiến lược rõ ràng
Trước đây, Kỳ thi tốt nghiệp THPT gần như là “cửa ải” chính để học sinh lớp 12 bước vào đại học. Hiện nay, nhiều trường đã mở rộng thêm các phương thức xét tuyển thông qua kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Trong đó có kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội (HAS); Kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM (V-ACT), Kỳ thi đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội (TSA) hay V-SAT do các trường đại học phối hợp với Trung tâm Khảo thí Quốc gia và Đánh giá chất lượng giáo dục tổ chức.
Trước thực tế các phương thức tuyển sinh ngày càng đa dạng, các trường THPT đặc biệt quan tâm đến việc cập nhật, cung cấp đầy đủ thông tin cho học sinh về các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Thầy cô khuyến khích các em chủ động tìm hiểu, lựa chọn kỳ thi phù hợp với năng lực và định hướng ngành nghề. Đồng thời, thí sinh không nên quá hoang mang mà bỏ lỡ những cơ hội xét tuyển trong mùa tuyển sinh năm 2026.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ThS Lê Trung Kiên - Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) cho rằng, giai đoạn sau Tết từ tháng 3 đến tháng 5 là “thời điểm vàng” với tần suất các đợt thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy dày đặc nhất; sai lầm lớn nhất của thí sinh là “sa đà” vào quá nhiều kỳ thi dẫn đến kiệt sức trước Kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến diễn ra vào ngày 11 và 12/6.
Để làm được điều này, thí sinh cần xác định cho mình chiến lược “3 đúng” gồm: Mục tiêu, thời điểm, phương pháp. Các em chỉ nên chọn tối đa 2 kỳ thi riêng phù hợp nhất với khối ngành và trường mục tiêu. Ví dụ: Nếu chọn khối kỹ thuật miền Bắc, hãy tập trung vào TSA và HAS; ưu tiên đăng ký đợt thi vào tháng 3 hoặc tháng 4 để có sẵn một kết quả xét tuyển, giảm áp lực tâm lý trước tháng 6.
“Cấu trúc đề thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy tập trung vào tư duy, xử lý số liệu và đọc hiểu. Hiện nay xuất hiện nhiều hội nhóm giả danh các trường đại học để bán bộ đề ‘cam kết trúng 100%’. Thực tế cho thấy, ngân hàng đề thi của các kỳ thi lớn như HSA hay TSA có hàng nghìn câu hỏi được chuẩn hóa, xác suất trùng lặp là rất thấp. Thí sinh nên dùng tài liệu và đề minh họa từ cổng thông tin chính thức của Đại học Quốc gia Hà Nội hoặc Đại học Bách khoa Hà Nội”, ThS Lê Trung Kiên trao đổi.
Đang có 465 học sinh lớp 12, ông Hà Văn Hải - Hiệu trưởng Trường THPT Mỹ Tho (xã Phong Doanh, Ninh Bình) cho biết, kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy yêu cầu học sinh phải nắm vững kiến thức, học và ôn tập theo một quá trình chứ không thể học một cách gấp rút. Các em cần phải lập kế hoạch cụ thể cho từng tháng, tuần, ngày và chia thời gian biểu rõ ràng. Thí sinh cần cân đối việc học với thể dục thể thao, giải trí, tránh vùi đầu học quá sức.
Năm 2026, thí sinh chỉ có tối đa 15 nguyện vọng nên phải tính toán kỹ khi sử dụng điểm thi riêng để tránh lãng phí cơ hội vào các ngành quá tầm. Phải cảnh giác với các đường link đăng ký hộ, đăng ký nhanh. Chỉ đăng ký và nộp lệ phí thi trực tiếp trên trang web chính thức của đơn vị tổ chức. Kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là “cánh cửa” bắt buộc. Đừng để việc ôn luyện thi riêng làm hổng kiến thức cơ bản của chương trình lớp 12.
Giờ học của học sinh Trường THPT Bình Tân, TPHCM. Ảnh: Hồ Phúc
Lựa chọn phù hợp khả năng
Từ thực tiễn quản lý, ông Nguyễn Hùng Khương - Hiệu trưởng Trường THPT Ten Lơ Man (phường Bến Thành, TPHCM) cho biết, ngay từ đầu năm học, nhà trường đã tổ chức các buổi tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp cho học sinh nhằm giới thiệu về các trường đại học, phương thức xét tuyển, yêu cầu và cách sử dụng kết quả của từng kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy.
“Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cũng theo sát quá trình học tập, thường xuyên trao đổi để nắm bắt tâm lý, học lực và nguyện vọng của học sinh. Chúng tôi khuyến khích học sinh xây dựng kế hoạch ôn tập khoa học, sắp xếp lịch dự thi hợp lý giữa các đợt, đồng thời theo dõi sát thông báo chính thức của các cơ sở đào tạo về thời gian đăng ký, lệ phí và quy định sử dụng kết quả các kỳ thi riêng”, ông Khương chia sẻ.
Còn bà Nguyễn Thị Kim Huệ - Hiệu trưởng Trường THPT Bình Tân (phường Bình Tân, TPHCM) khuyến cáo, học sinh cần giữ sự tỉnh táo trước làn sóng luyện thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy đang ngày càng sôi động.
Ở cấp THPT, điều quan trọng nhất vẫn là nắm vững kiến thức nền tảng trong chương trình chính khóa và rèn luyện phương pháp học tập khoa học. Việc chạy theo các khóa luyện thi cấp tốc mà sao nhãng việc học trên lớp có thể khiến học sinh mất cân bằng, quá tải và rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.
“Học sinh và phụ huynh không nên tạo áp lực bằng cách đăng ký quá nhiều lớp học thêm cùng lúc. Mỗi em có năng lực, sở trường và nhịp độ tiếp thu khác nhau, vì vậy cần xây dựng một lộ trình phù hợp, có sự đồng hành giữa gia đình và nhà trường. Thay vì chạy theo tâm lý đám đông, các em nên tập trung phát triển năng lực tự học, kỹ năng quản lý thời gian và sự ổn định tâm lý để đạt hiệu quả bền vững trong các kỳ thi”, bà Huệ khuyên.
Ở góc độ phụ huynh, chị Nguyễn Thị Kim Anh, trú tại phường Phước Long (TPHCM, có con đang học lớp 12) chia sẻ, gia đình chị chấp nhận tốn thêm chi phí để con được thử sức ở các kỳ thi đánh giá năng lực vì đây là cơ hội để con có thêm nhiều lựa chọn cho tương lai. Tuy nhiên, chị cũng không khỏi lo lắng khi thấy áp lực học tập ngày càng lớn, đặc biệt trong giai đoạn chuẩn bị cho nhiều phương thức xét tuyển khác nhau.
Bà Nguyễn Thị Thanh Trà - chủ một trung tâm chuyên ôn luyện các kỳ thi riêng tại TPHCM khuyên thí sinh cần xác định rõ kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy không chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức mà còn đòi hỏi kỹ năng phân tích, suy luận và xử lý thông tin.
Vì vậy, trong quá trình ôn tập, các em nên chú trọng rèn kỹ năng đọc hiểu, đặc biệt ở các phần ngôn ngữ và tư duy logic. Việc đọc kỹ đề và câu hỏi là yếu tố then chốt, bởi đôi khi chỉ một từ khóa quan trọng cũng có thể định hướng đúng cách tiếp cận và giúp chọn đáp án chính xác.
“Ngoài kiến thức và kỹ năng, yếu tố tâm lý đóng vai trò rất quan trọng. Trước khi vào phòng thi, thí sinh cần giữ bình tĩnh và tự tin. Khi làm bài cần phân bổ thời gian hợp lý theo nguyên tắc ‘dễ trước, khó sau’ để tối ưu điểm số. Đồng thời, nên vận dụng phương pháp loại trừ: Nếu chưa chắc chắn về đáp án, hãy mạnh dạn loại bỏ những phương án sai hoặc ít khả năng đúng nhất để tăng cơ hội ghi điểm”, bà Nguyễn Thị Thanh Trà tư vấn.
GD&TĐ - Đào tạo ngành Sư phạm tiếng Mông mở ra hướng đi mới trong đào tạo nguồn nhân lực giáo dục vùng cao, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa.
2026-10-16 03:49
Giáo dục STEM trao cơ hội cho học sinh tự kiến tạo tương lai
GD&TĐ - Để triển khai giáo dục STEM hiệu quả cần có sự đồng bộ giữa chương trình giảng dạy, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và phương pháp đánh giá.
2026-10-16 03:48
Coi trọng giá trị hợp tác quốc tế trong nhiệm vụ khoa học song phương
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT dự thảo quy định quản lý nhiệm vụ KHCN, đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ hợp tác quốc tế theo hình thức hợp tác song phương.
2026-10-16 03:48
Đại học phải trở thành động lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo
GD&TĐ - Các chuyên gia kiến nghị giải pháp để trường đại học thực sự trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ.
2026-10-16 03:48
Ra mắt mô hình “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” ở Hưng Yên
GD&TĐ - Mô hình nhằm kịp thời phát hiện, hỗ trợ các trường hợp có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại hoặc gặp hoàn cảnh khó khăn.
2026-10-16 03:45
Ninh Bình tăng cường dạy và học nhiều ngoại ngữ ngoài tiếng Anh
GD&TĐ - Ninh Bình triển khai lộ trình tăng cường dạy và học nhiều ngoại ngữ ngoài tiếng Anh, gắn với nhu cầu người học và phát triển nguồn nhân lực.
2026-10-16 03:44
Phú Thọ vinh danh khuyến học, khuyến tài và phát động học tập suốt đời năm 2026
GD&TĐ - Tỉnh Phú Thọ vinh danh các tập thể, cá nhân tiêu biểu và phát động Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026.
2026-10-16 03:43
Bản đồ Equal Earth: Bài học nhìn thế giới bằng tư duy mở
GD&TĐ - Sự kiện Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết khuyến khích sử dụng phép chiếu bản đồ Equal Earth không chỉ là một bước ngoặt về bản đồ học, mà còn mở ra cơ hội lớn cho đổi mới giáo dục.
2026-10-16 03:43
Giáo dục giúp người học làm chủ AI
GD&TĐ - Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, trang bị cho người học đạo đức, trách nhiệm trong sử dụng AI.
2026-10-16 03:42
Nâng cao chất lượng giáo dục từ sự tiến bộ của từng học sinh
GD&TĐ - Trường THPT Hoàng Long (Hà Nội) chú trọng phát triển ngoại ngữ, công nghệ, tư duy STEM, kỹ năng, hoạt động trải nghiệm để nâng cao chất lượng giáo dục.
