Bồi dưỡng đội ngũ, chủ động bắt nhịp chuyển đổi số

GD&TĐ - Các trường học TPHCM chú trọng bồi dưỡng năng lực số, giúp đội ngũ nhà giáo chủ động ứng dụng công nghệ, AI vào dạy học và quản lý giáo dục.



Giáo viên từng bước làm chủ công nghệ

Xác định năng lực số là yêu cầu quan trọng đối với đội ngũ trong quá trình chuyển đổi số, Trường THPT Trần Quang Khải (phường Hoà Bình) chú trọng bồi dưỡng, tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới vào công việc chuyên môn.

Cuối tháng 8 vừa qua, 85 cán bộ, giáo viên nhà trường tham gia đợt bồi dưỡng và thi chứng chỉ Generative AI Foundations do IIG Việt Nam tổ chức tại trường, trong đó 81 người đạt chứng chỉ. Qua hoạt động này, giáo viên có thêm cơ hội cập nhật kiến thức, kỹ năng về AI, từng bước nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong công việc.

Theo Hiệu trưởng Nguyễn Tấn Tài, chuyển đổi số trong nhà trường trước hết phải bắt đầu từ con người. Khi giáo viên có năng lực số, biết lựa chọn và sử dụng công nghệ phù hợp, các công cụ số mới phát huy hiệu quả trong dạy học.

Từ định hướng này, nhà trường xây dựng hoạt động bồi dưỡng theo hướng kết hợp kiến thức công nghệ, sư phạm và chuyên môn. Giáo viên được hướng dẫn ứng dụng phần mềm dạy học, xây dựng học liệu số, thiết kế bài giảng điện tử, tổ chức dạy học trực tuyến và khai thác AI trong hoạt động chuyên môn.

AI được định hướng hỗ trợ giáo viên xây dựng kế hoạch bài dạy, thiết kế câu hỏi, phát triển tư liệu và phân tích kết quả kiểm tra. Tuy nhiên, nhà trường xác định công nghệ không thay thế vai trò của người thầy. Giáo viên vẫn chịu trách nhiệm lựa chọn nội dung, kiểm chứng thông tin và quyết định cách thức tổ chức dạy học.



Cũng theo ông Tài, bồi dưỡng năng lực số không nhằm biến giáo viên thành những người am hiểu công nghệ chuyên sâu, mà giúp mỗi thầy cô có đủ năng lực để sử dụng công nghệ phục vụ công việc. Tùy môn học và nhu cầu thực tế, giáo viên lựa chọn công cụ và mức độ ứng dụng phù hợp.

Bên cạnh các đợt tập huấn, trường phát huy vai trò của giáo viên cốt cán và tổ chuyên môn trong chia sẻ kinh nghiệm. Theo kế hoạch chuyển đổi số, nhà trường đặt mục tiêu 100% giáo viên đạt năng lực số mức nâng cao; mỗi tổ chuyên môn có giáo viên cốt cán về chuyển đổi số để hỗ trợ đồng nghiệp.

“Qua đó, hoạt động bồi dưỡng không dừng ở một khóa tập huấn mà từng bước trở thành quá trình thường xuyên. Giáo viên vừa tiếp cận công cụ mới, vừa thử nghiệm trong thực tế, qua đó nâng cao khả năng thích ứng với môi trường giáo dục số và đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học”, ông Tài nhấn mạnh.

Số hóa quản lý, nâng năng lực số

Theo bà Nguyễn Thị Kim Hương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Thọ (phường Phú Thọ), Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định chuyển đổi số là động lực then chốt cho phát triển. Cụ thể hóa tinh thần này, Bộ GD&ĐT ban hành Công văn số 6020 về triển khai nhiệm vụ trọng tâm chuyển đổi số năm học 2026-2027, yêu cầu chuyển đổi số phải là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, được kiểm đếm bằng sản phẩm, kết quả và tác động cụ thể.

“Từ yêu cầu trên, Trường Tiểu học Phú Thọ tập trung chuyển đổi số vào những vấn đề thực tế trong quản lý, dạy học và kết nối với phụ huynh”, bà Hương cho hay.

Cũng theo chia sẻ của bà Hương, sau khi sáp nhập với Trường Tiểu học Quyết Thắng, nhà trường hiện có một điểm chính và một phân hiệu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã được triển khai nhưng dữ liệu giữa hai điểm trường chưa thống nhất, chưa liên thông; ứng dụng công nghệ trong dạy học, kiểm tra, đánh giá còn thiếu quy chuẩn.



Trước thực tế này, nhà trường tập trung số hóa hồ sơ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh của cả hai điểm trường trên một cơ sở dữ liệu thống nhất, theo nguyên tắc “dữ liệu cập nhật một lần, sử dụng nhiều lần”. Học bạ số, văn bản điện tử và chữ ký số được triển khai đồng bộ. Theo kế hoạch, 100% hồ sơ được số hóa, làm sạch và cập nhật trên một hệ thống dữ liệu trước ngày 30/10/2026.

Trong dạy học, trường xây dựng kho học liệu số dùng chung cho hai điểm trường, tạo điều kiện để giáo viên chia sẻ tài liệu, hạn chế trùng lặp trong quá trình chuẩn bị bài. AI cũng được thí điểm hỗ trợ giáo viên soạn bài, xây dựng ngân hàng câu hỏi và thiết kế hoạt động dạy học.

Theo bà Hương, công nghệ này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, có kiểm soát, không thay thế trách nhiệm chuyên môn và quyết định của giáo viên. Nhà trường xây dựng quy tắc sử dụng AI, tập huấn cho 100% giáo viên về sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm; từng bước thí điểm kiểm tra, đánh giá trên môi trường số ở những khối lớp đủ điều kiện.

Chuyển đổi số cũng được mở rộng tới phụ huynh. Trường phối hợp Tổ công nghệ số cộng đồng phường Phú Thọ hướng dẫn phụ huynh sử dụng sổ liên lạc điện tử, thanh toán học phí không dùng tiền mặt và tra cứu thông tin trực tuyến. Mỗi năm học, trường dự kiến tổ chức tối thiểu 2 chuyên đề về kỹ năng số, an toàn mạng cho học sinh.

“Để theo dõi hiệu quả, nhà trường xây dựng bộ chỉ tiêu KPI, gắn từng nhiệm vụ với sản phẩm, thời gian và đơn vị phụ trách, đồng thời theo dõi định kỳ hằng tháng. Qua đó, chuyển đổi số từng bước được gắn với yêu cầu nâng cao năng lực số của đội ngũ, hiệu quả quản lý và chất lượng tổ chức các hoạt động giáo dục”, bà Hương chia sẻ.



Giáo viên từng bước làm chủ công nghệ

Xác định năng lực số là yêu cầu quan trọng đối với đội ngũ trong quá trình chuyển đổi số, Trường THPT Trần Quang Khải (phường Hoà Bình) chú trọng bồi dưỡng, tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới vào công việc chuyên môn.

Cuối tháng 8 vừa qua, 85 cán bộ, giáo viên nhà trường tham gia đợt bồi dưỡng và thi chứng chỉ Generative AI Foundations do IIG Việt Nam tổ chức tại trường, trong đó 81 người đạt chứng chỉ. Qua hoạt động này, giáo viên có thêm cơ hội cập nhật kiến thức, kỹ năng về AI, từng bước nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong công việc.

Theo Hiệu trưởng Nguyễn Tấn Tài, chuyển đổi số trong nhà trường trước hết phải bắt đầu từ con người. Khi giáo viên có năng lực số, biết lựa chọn và sử dụng công nghệ phù hợp, các công cụ số mới phát huy hiệu quả trong dạy học.

Từ định hướng này, nhà trường xây dựng hoạt động bồi dưỡng theo hướng kết hợp kiến thức công nghệ, sư phạm và chuyên môn. Giáo viên được hướng dẫn ứng dụng phần mềm dạy học, xây dựng học liệu số, thiết kế bài giảng điện tử, tổ chức dạy học trực tuyến và khai thác AI trong hoạt động chuyên môn.

AI được định hướng hỗ trợ giáo viên xây dựng kế hoạch bài dạy, thiết kế câu hỏi, phát triển tư liệu và phân tích kết quả kiểm tra. Tuy nhiên, nhà trường xác định công nghệ không thay thế vai trò của người thầy. Giáo viên vẫn chịu trách nhiệm lựa chọn nội dung, kiểm chứng thông tin và quyết định cách thức tổ chức dạy học.



Cũng theo ông Tài, bồi dưỡng năng lực số không nhằm biến giáo viên thành những người am hiểu công nghệ chuyên sâu, mà giúp mỗi thầy cô có đủ năng lực để sử dụng công nghệ phục vụ công việc. Tùy môn học và nhu cầu thực tế, giáo viên lựa chọn công cụ và mức độ ứng dụng phù hợp.

Bên cạnh các đợt tập huấn, trường phát huy vai trò của giáo viên cốt cán và tổ chuyên môn trong chia sẻ kinh nghiệm. Theo kế hoạch chuyển đổi số, nhà trường đặt mục tiêu 100% giáo viên đạt năng lực số mức nâng cao; mỗi tổ chuyên môn có giáo viên cốt cán về chuyển đổi số để hỗ trợ đồng nghiệp.

“Qua đó, hoạt động bồi dưỡng không dừng ở một khóa tập huấn mà từng bước trở thành quá trình thường xuyên. Giáo viên vừa tiếp cận công cụ mới, vừa thử nghiệm trong thực tế, qua đó nâng cao khả năng thích ứng với môi trường giáo dục số và đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học”, ông Tài nhấn mạnh.

Số hóa quản lý, nâng năng lực số

Theo bà Nguyễn Thị Kim Hương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Thọ (phường Phú Thọ), Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định chuyển đổi số là động lực then chốt cho phát triển. Cụ thể hóa tinh thần này, Bộ GD&ĐT ban hành Công văn số 6020 về triển khai nhiệm vụ trọng tâm chuyển đổi số năm học 2026-2027, yêu cầu chuyển đổi số phải là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, được kiểm đếm bằng sản phẩm, kết quả và tác động cụ thể.

“Từ yêu cầu trên, Trường Tiểu học Phú Thọ tập trung chuyển đổi số vào những vấn đề thực tế trong quản lý, dạy học và kết nối với phụ huynh”, bà Hương cho hay.

Cũng theo chia sẻ của bà Hương, sau khi sáp nhập với Trường Tiểu học Quyết Thắng, nhà trường hiện có một điểm chính và một phân hiệu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã được triển khai nhưng dữ liệu giữa hai điểm trường chưa thống nhất, chưa liên thông; ứng dụng công nghệ trong dạy học, kiểm tra, đánh giá còn thiếu quy chuẩn.



Trước thực tế này, nhà trường tập trung số hóa hồ sơ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh của cả hai điểm trường trên một cơ sở dữ liệu thống nhất, theo nguyên tắc “dữ liệu cập nhật một lần, sử dụng nhiều lần”. Học bạ số, văn bản điện tử và chữ ký số được triển khai đồng bộ. Theo kế hoạch, 100% hồ sơ được số hóa, làm sạch và cập nhật trên một hệ thống dữ liệu trước ngày 30/10/2026.

Trong dạy học, trường xây dựng kho học liệu số dùng chung cho hai điểm trường, tạo điều kiện để giáo viên chia sẻ tài liệu, hạn chế trùng lặp trong quá trình chuẩn bị bài. AI cũng được thí điểm hỗ trợ giáo viên soạn bài, xây dựng ngân hàng câu hỏi và thiết kế hoạt động dạy học.

Theo bà Hương, công nghệ này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, có kiểm soát, không thay thế trách nhiệm chuyên môn và quyết định của giáo viên. Nhà trường xây dựng quy tắc sử dụng AI, tập huấn cho 100% giáo viên về sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm; từng bước thí điểm kiểm tra, đánh giá trên môi trường số ở những khối lớp đủ điều kiện.

Chuyển đổi số cũng được mở rộng tới phụ huynh. Trường phối hợp Tổ công nghệ số cộng đồng phường Phú Thọ hướng dẫn phụ huynh sử dụng sổ liên lạc điện tử, thanh toán học phí không dùng tiền mặt và tra cứu thông tin trực tuyến. Mỗi năm học, trường dự kiến tổ chức tối thiểu 2 chuyên đề về kỹ năng số, an toàn mạng cho học sinh.

“Để theo dõi hiệu quả, nhà trường xây dựng bộ chỉ tiêu KPI, gắn từng nhiệm vụ với sản phẩm, thời gian và đơn vị phụ trách, đồng thời theo dõi định kỳ hằng tháng. Qua đó, chuyển đổi số từng bước được gắn với yêu cầu nâng cao năng lực số của đội ngũ, hiệu quả quản lý và chất lượng tổ chức các hoạt động giáo dục”, bà Hương chia sẻ.