Hướng nghiệp để học sinh khuyết tật nhìn tự tin, tự lập

Rèn kỹ năng từ những việc thiết thực

Đối với học sinh khuyết tật nhìn, việc học không chỉ hướng đến kiến thức văn hóa mà còn cần trang bị những kỹ năng cần thiết để các em có thể tự chăm sóc bản thân, làm việc và từng bước hòa nhập cộng đồng.

Tại Trường Phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu, công tác này được thực hiện thông qua hoạt động giáo dục hướng nghiệp – Kỹ năng nghề nghiệp. Bà Nguyễn Thị Thanh Huệ, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trường có Tổ Giáo dục Trung học - Hướng nghiệp, phụ trách công tác hướng nghiệp cho học sinh khuyết tật nhìn.

Theo bà Huệ, đa phần học sinh khuyết tật nhìn đang học tại trường có hoàn cảnh khó khăn. Vì vậy, bên cạnh việc trang bị kiến thức văn hóa, nhà trường đặc biệt quan tâm rèn luyện kỹ năng tự phục vụ và kỹ năng nghề, giúp học sinh có thêm hành trang cho cuộc sống sau này.

Trong chương trình giáo dục, học sinh được tham gia các hoạt động rèn kỹ năng nghề phù hợp như massage, làm hoa kẽm nhung, móc khóa, các sản phẩm từ len – hạt và một số kỹ năng thực hành khác như chế biến thực phẩm.

“Nhà trường quan tâm nhất là giúp các em, ngay từ khi còn học phổ thông, có được kỹ năng, sự tự tin, khả năng tự lập và nhận thức về nghề nghiệp, để sau khi tốt nghiệp có thể lựa chọn con đường phù hợp”, bà Huệ chia sẻ.

Việc lựa chọn các kỹ năng nghề cũng không nhằm định hướng tất cả học sinh khuyết tật nhìn vào một số nghề nhất định. Nhà trường căn cứ vào khả năng của từng học sinh, mức độ phù hợp, tính thực hành và cơ hội ứng dụng trong cuộc sống để lựa chọn nội dung rèn luyện.

Chẳng hạn, massage là một kỹ năng mà học sinh khuyết tật nhìn có thể tiếp tục được đào tạo chuyên sâu tại các cơ sở có chức năng đào tạo nghề. Trong khi đó, các hoạt động làm hoa kẽm nhung, móc khóa, sản phẩm từ len và hạt… giúp học sinh rèn sự khéo léo của đôi tay, khả năng tập trung, thực hiện công việc theo quy trình và tính kiên trì.

Quan trọng hơn, thông qua việc tự tay hoàn thành một sản phẩm, học sinh bước đầu hình thành kỹ năng tạo ra sản phẩm có giá trị sử dụng, từ đó có thêm niềm tin vào khả năng của bản thân.

Không giới hạn con đường sau tốt nghiệp

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Huệ, nhà trường không đặt mục tiêu đào tạo học sinh chỉ để sau này làm một nghề cụ thể. Mỗi học sinh có năng lực, sở thích và hoàn cảnh khác nhau nên hướng đi sau khi tốt nghiệp cũng khác nhau.

“Quan điểm của nhà trường là không giới hạn nghề nghiệp của học sinh. Em nào có khả năng học tiếp thì nhà trường khuyến khích học đại học, cao đẳng; em nào phù hợp với học nghề thì được định hướng để tiếp tục học nghề. Điều quan trọng là mỗi em tìm được con đường phù hợp với năng lực và nguyện vọng của mình”, bà Huệ nói.

Sau khi tốt nghiệp, học sinh có thể tiếp tục học đại học, cao đẳng; tham gia các chương trình đào tạo nghề tại cơ sở chuyên môn hoặc từng bước tìm kiếm việc làm phù hợp với khả năng.

Trong quá trình này, nhà trường giữ vai trò kết nối và hỗ trợ, thay vì thay thế chức năng của các cơ sở đào tạo nghề hay đơn vị tuyển dụng.

Hiện nhà trường cũng kết nối với một số cơ sở, đơn vị nhằm hỗ trợ hoạt động hướng nghiệp và tạo thêm cơ hội để học sinh tiếp cận môi trường nghề nghiệp phù hợp.

Đáng chú ý, Trường Phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu đang nghiên cứu xây dựng mô hình quán cà phê thực hành. Nếu được triển khai, đây không đơn thuần là nơi bán cà phê mà sẽ trở thành môi trường để học sinh thực hành các kỹ năng cụ thể như chuẩn bị, phục vụ đồ uống, giao tiếp với khách hàng, bán hàng, nhận biết và quản lý tiền, phối hợp làm việc, giữ gìn vệ sinh và sắp xếp công việc.

Thông qua môi trường thực hành, học sinh có cơ hội làm quen với những yêu cầu cơ bản của một nơi làm việc thực tế, đồng thời rèn khả năng giao tiếp, phối hợp và xử lý các tình huống trong công việc.

“Mục tiêu cuối cùng của nhà trường không phải là đào tạo các em chỉ để làm một nghề cụ thể, mà là chuẩn bị cho các em năng lực sống độc lập, khả năng thích ứng và những kỹ năng ban đầu để sau này có thể học nghề, làm việc và tạo thu nhập bằng chính khả năng của mình”, bà Huệ nhấn mạnh.