Từ “ngăn chặn” sang “thấu hiểu”, nhà trường giúp học sinh vượt qua áp lực, đủ bản lĩnh nói “không” với cám dỗ của thuốc lá và trưởng thành trong môi trường an toàn.
Xây dựng “hệ sinh thái” giám sát
Tại các trường trọng điểm của tỉnh Tuyên Quang, dù kết quả khảo sát định kỳ cho thấy chưa phát hiện trường hợp học sinh nào vi phạm do sử dụng thuốc lá hay thuốc lá điện tử trong khuôn viên, nhưng sự cảnh giác không vì thế mà giảm bớt.
Lãnh đạo các trường xác định rõ: Thuốc lá điện tử với vẻ ngoài “hào nhoáng”, bắt mắt và dễ che giấu đang là mối nguy tiềm ẩn cực lớn đối với giới trẻ, đặc biệt là nhóm học sinh có cá tính mạnh hoặc đang gặp áp lực tâm lý.
Để cụ thể hóa việc phòng chống, các trường nhanh chóng thành lập Ban Chỉ đạo, Ban Truyền thông và Ban Giám sát chuyên trách về vấn đề này. Điểm khác biệt nằm ở thành phần nhân sự: Không chỉ có ban giám hiệu mà còn có sự tham gia sâu sát của Bí thư Đoàn, Tổng phụ trách Đội, đội ngũ giáo viên chủ nhiệm. Đặc biệt, lực lượng “tai mắt” từ chính học sinh như đội Cờ đỏ và Đội xung kích đóng vai trò then chốt.
Việc huy động học sinh tham gia vào ban giám sát không phải để “theo dõi” lẫn nhau theo nghĩa tiêu cực, mà là để xây dựng một cộng đồng tự quản. Khi các em hiểu rõ tác hại và trách nhiệm sẽ là những người đầu tiên ngăn chặn bạn bè mình sa chân vào cám dỗ.
Song song đó, quy định đối với đội ngũ sư phạm cũng được siết chặt. “Giáo viên phải là tấm gương sáng về lối sống lành mạnh trước khi muốn giáo dục học sinh”, bà Lý Thị Hương Mai - Hiệu trưởng Trường THCS Lê Quý Đôn (phường Minh Xuân) chia sẻ.
Đưa tham vấn tâm lý thành nhiệm vụ trọng tâm
Một cái nhìn trực diện và đầy nhân văn từ phía các nhà trường tại Tuyên Quang là việc thừa nhận áp lực của học sinh trường chuyên, trường chọn. Học sinh tại các đơn vị này thường phải chịu sức ép lớn về thành tích, sự kỳ vọng của gia đình và xã hội. Khi không tìm được kênh giải tỏa, thuốc lá điện tử dễ dàng trở thành “chiếc phao cứu sinh” ảo, giúp các em trốn tránh thực tại.
Nhận diện đúng căn nguyên, các nhà trường đã chuyển dịch trọng tâm từ “cấm đoán” sang “hỗ trợ”. Chăm sóc sức khỏe tinh thần được coi là nhiệm vụ song hành cùng dạy học chuyên môn. Hệ thống kênh hỗ trợ đa dạng được thiết lập như: Hoạt động thường xuyên với các chuyên gia, là nơi học sinh có thể ghé thăm bất cứ lúc nào để trút bỏ gánh nặng lòng mình;
Kênh trao đổi kín là bước đi đột phá giúp học sinh chia sẻ những vấn đề nhạy cảm, “góc khuất” mà không sợ bị phán xét hay áp lực từ bạn bè, thầy cô. Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối, không chỉ dạy văn hóa, thầy cô chủ nhiệm được bồi dưỡng kỹ năng để trở thành những người bạn lớn, nhạy cảm với những thay đổi nhỏ nhất trong tâm lý học trò.
Mục tiêu là để mỗi học sinh khi gặp khó khăn sẽ chọn cách chia sẻ thay vì giải tỏa tiêu cực. Nhà trường ưu tiên giáo dục hơn kỷ luật; học sinh nếu lỡ vi phạm sẽ không bị đẩy ra ngoài lề hay chịu sự kỳ thị.
Thay vào đó, các em nhận được sự tư vấn, hỗ trợ tâm lý đặc biệt và sự phối hợp chặt chẽ từ gia đình để thay đổi hành vi. Kỷ luật chỉ là biện pháp cuối cùng để đảm bảo tính răn đe, nhưng mục đích cuối cùng vẫn là sự tiến bộ, để không một học sinh nào bị bỏ lại phía sau vì những sai lầm nhất thời.
