Khai thác nội dung gắn với thực tiễn
Là giáo viên môn Sinh học, thầy Nguyễn Văn Ngọc (Trường THPT Nguyễn Huệ, Hưng Yên) lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá trong các bài giảng liên quan đến cấu tạo và chức năng của cơ thể người, như hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ thần kinh...
Phương pháp thầy Ngọc thường triển khai để tăng sự hứng thú, chú ý của học sinh với bài giảng là liên hệ thực tiễn, nêu các số liệu cụ thể về bệnh tật do hút thuốc, hút thuốc thụ động để học sinh nhận thức rõ hậu quả. Trong các hoạt động nhóm, học sinh được giao nhiệm vụ tìm hiểu, trình bày về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe và môi trường, qua đó rèn kỹ năng tự nghiên cứu, tư duy phản biện.
Ngoài ra, các câu hỏi gợi mở về tình huống thực tế cũng được sử dụng, như “Tại sao người hút thuốc có khả năng bị ung thư phổi cao hơn?”, giúp học sinh tự rút ra kết luận thay vì áp đặt kiến thức.
Một số nội dung phù hợp để lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá với môn Sinh học được thầy Nguyễn Văn Ngọc chia sẻ, bao gồm:
Chương Sinh lý người (Sinh học 11): Hệ hô hấp (ảnh hưởng của khói thuốc đến phổi, quá trình trao đổi khí), Hệ tuần hoàn (tác động của nicotine đến tim, mạch máu), Hệ thần kinh (ảnh hưởng đến khả năng điều khiển, phản xạ, trí nhớ), Sinh sản - Thai nghén (tác hại đến sự phát triển của thai nhi).
Chuyển hóa vật chất và năng lượng (Sinh học 10): Ảnh hưởng của các chất độc trong thuốc lá đến quá trình hô hấp tế bào.
Ứng dụng di truyền và biến dị (Sinh học 12): Liên hệ đến đột biến do các chất độc hại trong thuốc lá gây ra.
Chia sẻ một số khó khăn, thầy Nguyễn Văn Ngọc cho biết, một số giáo viên còn thiếu tài liệu; thiếu hình ảnh minh họa khoa học, cập nhật, nên lồng ghép còn chung chung. Thời lượng tiết học hạn chế, khó cân đối giữa nội dung chính và nội dung giáo dục lồng ghép. Học sinh đôi khi thiếu quan tâm hoặc coi nhẹ vì chưa thấy hậu quả trực tiếp.
Đưa vào tiêu chí đánh giá thi đua
Từ góc độ quản lý, ông Nguyễn Văn Hoàng - Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Huệ (Hưng Yên), cho biết nhà trường xác định giáo dục phòng chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ thường xuyên và liên ngành, cần được thực hiện tích hợp, lồng ghép trong các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
Ban giám hiệu đã quán triệt giáo viên chủ động tìm điểm phù hợp trong chương trình để lồng ghép, đặc biệt ở các môn Sinh học, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, Thể dục, Hoạt động trải nghiệm, Hoạt động hướng nghiệp; đồng thời kết hợp tuyên truyền trong các buổi chào cờ, sinh hoạt lớp, chuyên đề, ngoại khóa nhằm xây dựng “Trường học không khói thuốc”.
Nhà trường cũng phối hợp với Đoàn Thanh niên, y tế học đường và các tổ chuyên môn tổ chức hội thi, tọa đàm, triển lãm tranh, video tuyên truyền giúp học sinh nhận thức rõ tác hại của thuốc lá. Nội dung này còn được đưa vào tiêu chí đánh giá thi đua, xếp loại hạnh kiểm học sinh và giáo viên để bảo đảm việc thực hiện có chiều sâu, hiệu quả.
Để việc lồng ghép không hình thức, thầy Hoàng nhấn mạnh cần thực hiện tự nhiên, hợp lý, gắn với kiến thức bài học; chọn lọc nội dung trọng tâm, ngắn gọn, có tính giáo dục cao; áp dụng phương pháp dạy học tích cực như nêu tình huống, thảo luận nhóm, trình bày dự án nhỏ để học sinh chủ động tìm hiểu và bày tỏ quan điểm.
Ngoài ra, tăng cường yếu tố thực tiễn thông qua số liệu, hình ảnh, ví dụ cụ thể, cùng với công tác kiểm tra, dự giờ, rút kinh nghiệm sẽ giúp hoạt động này thực sự trở thành một nội dung giáo dục hiệu quả, bền vững, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, không khói thuốc.
